Công ty quân sự tư nhân trong chiến tranh hiện đại

Tháng 10/2003, tại thành phố Kandahar, Afghanistan, mọc lên một trung tâm huấn luyện cảnh sát mà từ nhân viên bảo vệ cho đến giảng viên, huấn luyện viên đều là những người mặc đồ dân sự vũ trang tận răng. Họ là nhân viên của Dyncorp, một công ty quân sự tư nhân của Mỹ nhận được hợp đồng xây dựng và huấn luyện lực lượng cảnh sát Afghanistan.

Mọi chi phí được thanh toán  từ ngân sách của Bộ Nội vụ Afghanistan và Bộ Ngoại giao Mỹ.

Many, 39 tuổi, một giảng viên từng huấn luyện cho lực lượng cảnh sát ở Kosovo, cho biết: “Chúng tôi huấn luyện cho nhân viên cảnh sát người Afghanistan từ cách tác nghiệp chuyên môn đến cách xử sự với dân thường sao cho giống với cảnh sát các quốc gia phương Tây”. Trong một quốc gia mà thủ lĩnh các bộ tộc có đến 100.000 tay súng, còn quân đội chỉ có 7.000 người như tại Afghanistan, thì việc xây dựng lực lượng cảnh sát là một nhu cầu bức thiết và Dyncorp đã chớp được hợp đồng béo bở này với cái giá đến 2 tỉ USD.

Hiện diện cùng với Dyncorp tại Afghanistan còn có Global Security, một công ty QSTN chuyên đảm nhiệm bảo vệ an ninh cho các nhân vật quan trọng trong chính quyền mới ở thủ đô Kabul và cả chính quyền các địa phương. Trước đây, nhiệm vụ nặng nề và nguy hiểm này do quân đội Mỹ, Anh và Pháp đảm nhiệm. Người ta không biết giá cả hợp đồng mà Global Security ký kết với Chính phủ Afghanistan và Bộ Ngoại giao Mỹ là bao nhiêu nhưng phải đến khi các nhân viên an ninh người Afghanistan có thể làm tốt công tác bảo vệ an ninh thì hợp đồng có thể lên đến 1 tỉ USD này mới thực sự chấm dứt.

Còn tại Iraq, ngày 31/3/2004, khi bốn nhân viên của Blackwater, một công ty QSTN của Mỹ, bị chết trong chiếc xe của họ khi bị tấn công bởi một nhóm vũ trang tại thành phố Falloujah, thì lần đầu tiên, thông tin về sự hiện diện của các công ty QSTN tại Iraq mới được làm sáng tỏ. Giờ đây, người ta mới biết rằng, hoạt động song song với đội quân hơn 100.000 lính viễn chinh Mỹ và các quốc gia đồng minh của Mỹ tại Iraq còn có một đội quân gồm 20.000 người nước ngoài, không mặc quân phục, làm việc vì lợi ích của Mỹ tại Iraq. Đó là nhân viên của nhiều công ty QSTN, mà các chuyên gia quân sự châu Âu cho rằng, đây là công cụ mới của Mỹ trong chiến tranh hiện đại.

Trong khi kinh tế thế giới bị ảnh hưởng nhiều sau vụ khủng bố 11/9/2001 tại Mỹ, thì thị trường của các công ty QSTN vẫn không ngừng phát triển với doanh số đạt được trong năm 2004 lên đến 100 tỉ USD, và con số này có thể tăng gấp đôi vào năm 2010.

Đứng đầu danh sách các công ty QSTN của Mỹ có mặt tại Iraq là KBR, một công ty con của Tập đoàn Halliburton mà có thời Phó tổng thống Dick Cheney từng làm Phó chủ tịch. Chuyên trách trong lĩnh vực hậu cần và xây dựng, KBR đã giành được hợp đồng lên đến  10 tỉ USD cho việc đảm bảo cung ứng hậu cần toàn bộ cho quân đội Mỹ tại Iraq từ thức ăn, thức uống cho đến bảo trì các phương tiện chiến đấu, cung ứng nhiên liệu... Điều này đã giúp cho Bộ Quốc phòng Mỹ không phải huy động một lực lượng lên đến hàng ngàn quân để làm công việc hậu cần. Ngoài ra, KBR còn nhận được hợp đồng bảo vệ các giếng dầu đang khai thác tại Iraq và xây dựng các căn cứ quân sự cho quân đội Mỹ và quân đội Iraq .

Đứng sau KBR là Blackwater. Có mặt tại Iraq ngay sau khi chế độ Saddam Hussein sụp đổ, các nhân viên của Blackwater đảm nhiệm công tác bảo vệ yếu nhân, tham gia giải cứu con tin theo một hợp đồng trị giá 1,5 tỉ USD được ký với Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ kéo dài từ năm 2003 đến năm 2005. Hợp đồng này có thể được gia hạn nếu tình hình mất an ninh vẫn còn tiếp diễn tại Iraq .

Hầu hết các nhân viên của Blackwater đều xuất thân từ lực lượng đặc biệt trong quân đội, trong các đơn vị đặc nhiệm của cảnh sát Mỹ và có cả lính đánh thuê chuyên nghiệp. Họ có thể độc lập khái quát một phương án bảo vệ cho một hay một nhóm yếu nhân hoặc cả một khu vực rồi triển khai thực hiện ngay mà không cần phải đợi lệnh như trong quân đội Mỹ.

Sự bùng nổ thị trường các công ty QSTN trong những năm gần đây qua các cuộc chiến tranh tại Bosnia, Kosovo, Afghanistan và Iraq đã khiến cho các tập đoàn kinh tế lớn ở Mỹ thi nhau mua lại các công ty QSTN. Chẳng hạn, Tập đoàn Northrop Grumman, chuyên chế tạo máy bay quân sự, tên lửa đã mua lại Vinnelli, một công ty QSTN có văn phòng đặt tại thành phố Chicago.

Năm 2002, Vinnelli đã được Chính phủ Arập Xêút thuê để xây dựng lực lượng vệ binh quốc gia đông đến 75.000 người. Đến tháng 5/2004, Vinnelli còn nhận được hợp đồng trị giá 450 triệu USD để huấn luyện cho quân đội Iraq . Trong khi đó, Tập đoàn L3 Communication cũng đã mua lại công ty QSTN 2000 MPRI, nơi tập trung làm việc của gần 100 sĩ quan cao cấp, trong đó có nhiều tướng lĩnh đã về hưu của quân đội Mỹ, chuyên trách công tác bảo vệ, xây dựng lực lượng bán quân sự và làm cố vấn về an ninh quân sự cho chính phủ nhiều quốc gia, trong đó có Croatia, Bosnia, Afghanistan và Iraq.

Riêng Tập đoàn truyền thông CSC chuyên tài trợ cho cuộc đua Vòng quanh nước Pháp lại bỏ tiền mua lại Dyncorp vào năm 2003 và liền nhận được hợp đồng lên đến 2 tỉ USD để xây dựng và huấn luyện  cho lực lượng cảnh sát Afghanistan .

Tuy nhiên, cần phải phân biệt các công ty QSTN chuyên trách đảm nhiệm công tác hậu cần, hỗ trợ chính quyền các quốc gia sở tại trong công tác bảo vệ an ninh, xây dựng lực lượng quân đội, cảnh sát với các công ty QSTN tham gia chiến đấu.

Ở diện thứ hai nổi lên các công ty QSTN Executive Outcomes của Nam Phi và Sandline của Anh. Trong khi đó các công ty QSTN tham gia chiến đấu của Mỹ hầu như hoạt động bí mật và có mối quan hệ mật thiết với Bộ Quốc phòng và cả với Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ.

Một tiết lộ mới đây cho biết, Công ty Hart Group của Mỹ từng nhận được hợp đồng lên đến 65 triệu USD từ Bộ Quốc phòng Mỹ để vừa tham gia xây dựng quân đội Bosnia vừa tham gia chiến đấu chống lại quân đội Serbie trên chiến trường Balkan trước đây.

Đương nhiên, Nhà Trắng và Bộ Quốc phòng và cả Bộ Ngoại giao Mỹ đều có những tác động nhất định đối với hoạt động của các công ty QSTN. Năm 1997, Nhà Trắng đã gây sức ép buộc Công ty 2000 MPRI hoãn ký hợp đồng xây dựng lực lượng an ninh cho nhà độc tài Mobutu tại Zaire . Đến năm 2000, Công ty 2000 MPRI cũng mất đứt hợp đồng huấn luyện quân sự cho quân đội và cảnh sát của Guinée Xích đạo trước sức ép của Nhà Trắng, lấy lý do quốc gia châu Phi này đi ngược lại chính sách ngoại giao của Mỹ.

Theo đánh giá của David Hornus, cựu chuyên viên của Cục Tình báo quân đội Pháp, thì các công ty QSTN là đội quân thứ hai của Mỹ có mặt tại quốc gia vừa xảy ra chiến tranh. Đương nhiên, các nhân viên của các công ty QSTN lại trở thành bia đỡ đạn cho quân đội Mỹ. Đó là trường hợp của 16 nhân viên các công ty QSTN Dyncorp và Global Security đã thiệt mạng tại Afghanistan và 22 nhân viên các công ty QSTN KBR, Blackwater và cả của 2000 MPRI đã thiệt mạng tại Iraq từ năm 2003 đến nay

Văn Hòa (Theo Hebdo)

Các tin khác

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

4 năm sau khi được trao quy chế ứng viên, Ukraine và Moldova đã bước vào giai đoạn quan trọng trên con đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Ngày 15/6/2026, EU chính thức mở cụm đàm phán “Fundamentals” (Những vấn đề nền tảng) nơi các cam kết chính trị bắt đầu chuyển thành các tiêu chí pháp lý, kỹ thuật và thể chế cụ thể. Trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu biến động sâu sắc, mỗi bước đi trong chính sách mở rộng của liên minh này không đơn thuần mang ý nghĩa thủ tục mà còn phản ánh những tính toán chiến lược rộng lớn hơn.

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Trên hành trình từ một nhà kinh tế học ít tên tuổi trở thành Tổng thống Argentina, ông Javier Milei đã tận dụng rất hiệu quả mạng xã hội để chinh phục cử tri. Nhưng, giờ đây, chính thứ vũ khí chính trị lợi hại từng đưa ông lên đỉnh cao quyền lực lại đang bộc lộ những giới hạn mới, trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2027 đến gần.

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Trong thời gian ngắn, Tổng thống Brazil, ông Lula da Silva đã phải hứng chịu ba thất bại liên tiếp chưa từng có trước Quốc hội, điều này đặt dấu hỏi lớn về khả năng điều hành của chính phủ và khơi mào một cuộc đối đầu quyền lực đang diễn ra - nơi cơ quan lập pháp nổi lên thách thức trực diện mô hình tổng thống liên minh đã tồn tại ổn định suốt ba thập kỷ ở quốc gia Mỹ Latinh này.

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Phán quyết của Tòa án Hiến pháp Nam Phi về việc khôi phục quy trình luận tội Tổng thống Cyril Ramaphosa hôm 8/5 không chỉ là đòn giáng mạnh vào uy tín cá nhân nhà lãnh đạo 73 tuổi, mà còn đẩy liên minh cầm quyền tại quốc gia này vào một cuộc sát hạch sống còn.

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Sau 16 năm cầm quyền, Thủ tướng Viktor Orban sẽ rời vị trí lãnh đạo Hungary khi phe đối lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm Chủ nhật (12/4). Sự kiện không chỉ khép lại kỷ nguyên kéo dài của vị thủ tướng được xem là biểu tượng cho cánh hữu ở châu Âu, mà còn đem đến một câu hỏi lớn về việc Hungary sẽ chuyển mình sang quỹ đạo mới theo cách nào?

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Người dân Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4. Đây được xem là cuộc bầu cử quan trọng nhất năm của châu Âu, bởi nó quyết định tương lai chiếc ghế thủ tướng của ông Viktor Orbán - biểu tượng cực hữu toàn cầu của đất nước, đối mặt với thách thức lớn nhất sau 16 năm cầm quyền từ ứng viên đối lập Péter Magyar.

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Nhằm xốc lại nền kinh tế trì trệ của Argentina, chính phủ Tổng thống Javier Milei đang thúc đẩy một cải cách lao động sâu rộng chưa từng có, trong đó một ngày làm việc có thể kéo dài tới 12 giờ và chi phí sa thải được hạ thấp. Nhưng, liệu dự luật này có thể trở thành cú hích cần thiết cho nền kinh tế, hay là một ván cược đầy rủi ro đối với Argentina?

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.