Có xe xịn nhưng đành… "đắp chiếu"
Cách đây mấy năm, anh Ngọc mua lại một chiếc Toyota của viên chức ngoại giao ở Đại sứ quán Iraq. Khi bán xe, người chủ xe làm sẵn cho anh một "thư ủy quyền" với nội dung "Đề nghị cơ quan hữu quan tạo mọi điều kiện giúp đỡ người tôi ủy quyền được thuận tiện trong việc sử dụng chiếc xe".
Thời điểm ấy, do thời hạn đăng ký xe vẫn còn nên việc sử dụng chiếc xe không gặp vấn đề gì vì vậy anh Ngọc rất yên tâm với chiếc xe xịn, biển ngoại của mình. Đến đầu năm 2009, khi viên chức ngoại giao nọ hết nhiệm kỳ công tác thì đăng ký xe cũng hết giá trị. Thời điểm ấy, do vẫn đang có khá nhiều người "chơi" xe biển NG, cảnh sát giao thông cũng ít khi kiểm tra xe biển NG, nên anh Ngọc vẫn khá yên tâm ra đường với chiếc xe này bởi tem đăng kiểm có giá trị tới tận cuối năm 2010.
Cuối năm 2010, khi đưa xe đi đăng kiểm và bị từ chối vì giấy đăng ký đã hết giá trị, anh Ngọc mới biết mình đang ôm phải… của nợ. Bán không ai mua, trước đây thỉnh thoảng còn dám đưa xe ra đường đi lòng vòng, nhưng từ khi thấy công an làm mạnh, đặc biệt đã có vụ công an bắt giữ và tịch thu một lúc mấy chục chiếc xe biển NG, NN, anh Ngọc đành để xe ở nhà mà... ngắm chứ không dám ra đường nữa.
Khi tìm hiểu thủ tục để đăng ký lại, anh Ngọc mới biết để đăng ký lại chiếc xe này không hề đơn giản bởi theo quy định, cá nhân, tổ chức đang quản lý, sử dụng xe mang biển số NG, NN không đúng quy định phải đến cơ quan đăng ký xe ghi trong giấy chứng nhận đăng ký xe để làm thủ tục thu hồi giấy đăng ký xe, biển số xe. Hồ sơ bao gồm: Giấy khai thu hồi đăng ký xe, biển số xe do người đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký xe ký. Trường hợp người đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký xe hết nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam đã về nước thì giấy khai thu hồi đăng ký xe, biển số xe phải do cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế nơi họ công tác ký xác nhận; giấy chứng nhận đăng ký xe, biển số xe.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra đúng quy định, cơ quan đăng ký xe thu hồi giấy chứng nhận đăng ký xe, biển số xe và cấp giấy chứng nhận thu hồi đăng ký xe, biển số xe cho người đang quản lý, sử dụng để đến cơ quan hải quan làm thủ tục cấp giấy phép chuyển nhượng, thu thuế theo quy định.
Sau khi được cơ quan hải quan cấp giấy phép chuyển nhượng, thu thuế theo quy định, người đang quản lý, sử dụng xe đến cơ quan đăng ký xe để làm thủ tục sang tên, di chuyển xe, hồ sơ bao gồm: hai giấy khai sang tên, di chuyển; giấy bán xe có xác nhận của cơ quan đại diện ngoại giao nơi người đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký xe công tác; giấy phép chuyển nhượng, tờ khai hàng hóa nhập khẩu phi mậu dịch và chứng từ thu thuế theo quy định của Bộ Tài chính. Cơ quan đăng ký xe kiểm tra hồ sơ, nếu đủ và đúng quy định trên thì giải quyết sang tên, di chuyển và đăng ký xe.
Theo quy định này thì anh Ngọc không thể làm thủ tục thu hồi đăng ký, biển số xe vì người đứng tên trong giấy đăng ký đã về nước từ lâu; còn để xin Đại sứ quán Iraq xác nhận vào giấy khai thu hồi đăng ký xe, biển số và giấy khai sang tên, di chuyển với anh Ngọc là "nhiệm vụ bất khả thi", bởi anh đã nhờ người làm giúp việc này nhưng không được.
Nhưng, anh Ngọc không phải là người duy nhất mắc vào tình cảnh dù muốn làm thủ tục cũng không được. Một chủ gara ôtô ở Thanh Xuân cho biết đã có cả chục người tìm đến gara của anh để bán xe nhưng anh không dám mua dù giá rất rẻ, bởi giấy đăng ký tất cả những xe này đều đã hết hạn trong khi lại thiếu giấy tờ làm thủ tục thu hồi đăng ký và đăng ký lại đều không có xác nhận của đại sứ quán nên không thể làm được. Vì thế, có người bán chiếc Mercedes S550 chỉ có 500 triệu đồng, trong khi giá thị trường dù là xe cũ vẫn tới hơn 1 tỉ đồng, nhưng anh cũng không dám mua lại vì là xe đeo biển NG và thiếu giấy tờ nên không thể làm thủ tục thu hồi biển số và đăng ký lại, chưa kể thủ tục nộp thuế cũng rất rắc rối.
Theo anh này thì với quy định nếu không có chủ xe ký các giấy tờ này thì phải có xác nhận của đại sứ quán như hiện nay, nếu không có người quen ở đại sứ quán xin hộ thì bó tay vì "dân chúng tôi cũng không biết làm thế nào để có thể xin được xác nhận của đại sứ quán vào giấy tờ mua bán xe".
Xử lý thế nào với hàng trăm xe biển ngoại giao đã chuyển nhượng, sử dụng trái phép?
Mới đây nhất, ngày 26/5/2014, Bộ Tài chính có Công văn 6862/BTC-TCHQ hướng dẫn xử lý xe ôtô, xe gắn máy mang biển số NG, NN được chuyển nhượng, sử dụng không đúng quy định trong 2 trường hợp:
Thứ nhất, với xe được các cơ quan nơi chủ xe công tác (được chủ xe ủy quyền cho cơ quan quản lý và làm thủ tục chuyển nhượng) thực hiện thu hồi biển số, đăng ký lưu hành xe tại Cơ quan Công an sau ngày 10/6/2013, sau khi thực hiện thu hồi biển số, đăng ký lưu hành mới chuyển giao cho đối tượng mua tại Việt Nam (việc chuyển giao xe thực hiện trước ngày 1/1/2014) và các trường hợp này cơ quan nơi chủ xe công tác có văn bản xác nhận về thời điểm chuyển giao xe thì:
Thực hiện thủ tục chuyển nhượng xe theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đối với xe ôtô, xe gắn máy mang biển số NG, biển số NN chuyển nhượng, sử dụng không đúng quy định.
Xử phạt về hành vi không khai báo và làm thủ tục đúng thời hạn quy định khi thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa đã xác định thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế theo quy định tại điểm a, khoản 2, Điều 6 Nghị định số 127/2013/NĐ-CP ngày 15/10/2013 của Chính phủ (mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng).
Chính sách thuế: áp dụng theo quy định tại Quyết định 53/2013/QĐ-TTg ngày 13/9/2013 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 19/2014/TT-BTC ngày 11/2/2014 của Bộ Tài chính (với xe ôtô từ 15 chỗ ngồi trở xuống (kể cả lái xe), áp dụng theo mức thuế nhập khẩu xe ôtô đã qua sử dụng tại thời điểm chuyển nhượng. Đối với xe ôtô từ 16 chỗ ngồi trở lên (kể cả lái xe) căn cứ tính thuế nhập khẩu là trị giá tính thuế, thuế suất và tỉ giá tính thuế tại thời điểm chuyển nhượng xe).
Thời điểm chuyển nhượng là thời điểm xác nhận việc chuyển giao xe trên văn bản của cơ quan nơi chủ xe công tác.
Thứ hai, trường hợp người quản lý, sử dụng xe (là các tổ chức, cá nhân Việt Nam) đã thực hiện thu hồi biển số xe sau ngày 10/6/2013 nhưng chưa đến Cơ quan Hải quan kê khai nộp thuế do đi vắng, đi công tác hoặc không nắm được quy định hoặc người quản lý, sử dụng xe đã đến Cơ quan Hải quan trước ngày 1/1/2014 nhưng chưa được giải quyết thủ tục chuyển nhượng vì đã vi phạm về thời hạn thu hồi biển số thì:
Thực hiện thủ tục chuyển nhượng xe theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đối với xe ôtô, xe gắn máy mang biển số NG, biển số NN chuyển nhượng, sử dụng không đúng quy định.
Việc xử phạt, áp thuế như với trường hợp thứ nhất và tính thời điểm chuyển nhượng là thời điểm chủ xe kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam được ghi tại chứng minh thư ngoại giao.
Quy định như vậy là khá rõ ràng. Tuy nhiên, với vướng mắc do thiếu giấy tờ có xác nhận của đại sứ quán, cơ quan ngoại giao để làm thủ tục thu hồi biển số, đăng ký lại thì hiện vẫn chưa có hướng dẫn hay quy định để xử lý.
Trao đổi với chúng tôi về những vướng mắc phát sinh khiến người dân dù muốn thực hiện đúng quy định cũng không được, Đại tá Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ, đường sắt cho biết, hiện cơ quan này đang tiến hành đổi lại biển số với xe NG, NN theo mẫu mới quy định tại Thông tư 15/2014 của Bộ Công an quy định về đăng ký xe. Qua đợt đổi biển, Cục sẽ rà soát số lượng xe đã chuyển nhượng, sử dụng trái phép.
Với thực tế phát sinh này, Cục CSGT đường bộ, đường sắt sẽ nghiên cứu, đề xuất Tổng cục Cảnh sát QLHC về TTATXH có văn bản đề nghị cơ quan chức năng của Bộ Ngoại giao phối hợp giải quyết
