Có thể nói rằng, vấn nạn xe khách đường dài chạy quá tốc độ để tranh giành khách, nhồi nhét khách là căn bệnh trầm kha trong lĩnh vực ATGT của nước ta, mặc dù các cơ quan chức năng đã đưa ra nhiều biện pháp xử lý, song vẫn chưa được ngăn chặn triệt để. Nhất là thời điểm trước và sau Tết Nguyên đán, khi nhu cầu đi lại của người dân tăng cao thì vấn nạn này càng tái diễn nghiêm trọng. Trên cung đường miền Trung, ngoài việc xử lý vi phạm, lực lượng CSGT còn phải phối hợp với Sở GTVT và Ban ATGT các tỉnh điều động hàng chục chuyến xe khách khác để chở số người dôi dư từ xe khách vi phạm tiếp tục hành trình đến đích an toàn và kịp thời.
Trước và sau Tết Nguyên đán, tình trạng xe chạy tuyến đường dài nhồi nhét khách dường như phổ biến. Nhà xe bất chấp pháp luật, xem mạng sống của hành khách như cỏ rác, miễn sao thu tiền đầy túi. Chỉ trong ngày 7/2, tại chốt kiểm soát giao thông ở địa bàn xã Hưng Thủy, huyện Lệ Thủy, tổ tuần tra CSGT Công an tỉnh Quảng Bình đã xử lý 251 trường hợp ôtô khách vi phạm, lập biên bản xử phạt 250 triệu đồng. Trong số đó có 6 trường hợp xe khách chở quá số người quy định, CSGT phải phối hợp cùng Ban ATGT tỉnh chuyển tải hơn 100 hành khách từ xe vi phạm sang các xe khách khác để đảm bảo an toàn.
Cụ thể như xe khách mang BKS 29H-5141 loại 46 chỗ, do Nguyễn Ngọc Tân, ở Nho Quan, Ninh Bình điều khiển vào TP Hồ Chí Minh chở đến 74 người; xe khách loại 42 chỗ BKS 38H-8937 do Trần Hữu Phước, ở Hà Tĩnh điều khiển đã chở 63 người... Các lái xe đều thanh minh rằng, do hành khách năn nỉ nên phải cho đi dẫn đến hậu quả chở vượt số người quy định (?!). Thậm chí có không ít trường hợp đối phó với chốt CSGT bằng cách dừng xe xa chốt cho số hành khách vượt quá quy định đi bộ, hoặc luồn lách trong rừng cây để qua mặt các trạm kiểm soát rồi mới lên xe đi tiếp.
Cũng có trường hợp nhà xe thuê taxi chở số khách dư quá đi qua trạm kiểm soát rồi lại lên xe tiếp tục hành trình... Điều đáng nói, lực lượng CSGT đã giải thích cho hành khách về mức độ nguy hiểm khi đi trên những chiếc xe chở quá tải nhưng do quá nôn nóng trở lại nơi làm việc và công tác sau Tết nên hầu hết người đi xe đành phải chấp nhận bất chấp sự nguy hiểm đang rình rập.
Đại tá Nguyễn Quốc Tường, Trưởng Phòng CSGT Công an Quảng Bình cho biết: CSGT tỉnh bố trí 2 tổ công tác túc trực 24/24 giờ ở đầu và cuối tuyến QL1A đi qua địa bàn. Thống kê sơ bộ từ ngày 22/1 đến ngày 7/2, đã kiểm soát 1.833 phương tiện, phát hiện lập biên bản vi phạm 803 trường hợp, trong đó phương tiện xe khách 643, xe tải 21 trường hợp, xe con 14 trường hợp, môtô 45 trường hợp. Đối với các trường hợp xe khách chở quá số người quy định, ngoài việc xử lý nghiêm đối với chủ phương tiện còn phối hợp với Sở GTVT điều động phương tiện chở khách của các địa phương để chuyển tải 890 hành khách tiếp tục hành trình, không để xảy ra tình trạng nhà xe bỏ rơi hành khách hoặc không trung chuyển hành khách kịp thời.
Trên tuyến QL1A đi qua địa phận TP Đà Nẵng, từ ngày 28/1 đến ngày 7/2, CSGT Công an TP Đà Nẵng phối hợp cùng Đội TTKSGT Đường bộ số 4 – Cục CSGT – Bộ Công an, xử phạt 2.074 trường hợp vi phạm, trong đó có trên 390 trường hợp xe khách chở vượt số người qui định, chạy quá tốc độ.
Đặc biệt có một số xe khách mang mác “chất lượng cao” nhồi nhét khách như xe BKS 75B-00101 do Ngô Quốc Lâm trú ở tổ 47, phường Mỹ Lệ Trạch, TP Huế điều khiển từ Lâm Đồng ra Huế chở vượt 26 người (68/42); xe khách BKS 37B-00079 do Trương Văn Tấn trú tại Nghĩa Mỹ, thị xã Thái Hòa, Nghệ An, điều khiển đi TP Hồ Chí Minh chở quá 33 người (78/41). Còn ở tuyến QL1A đi qua tỉnh Quảng Nam, trong tháng 1/2012, CSGT tỉnh cũng tuần tra lập biên bản xử phạt 4.306 phương tiện vi phạm, trong đó có 554 ôtô khách...
Đại tá Nguyễn Đến, Trưởng Phòng CSGT Công an TP Đà Nẵng cho biết: Trường hợp xe khách chạy đường dài chở vượt số người qui định, CSGT kiên quyết xử phạt tính theo số hành khách vượt (mỗi người 400 nghìn đồng), tước giấy phép lái xe và đưa xe về bến xe để làm thủ tục sang số khách dư cho xe khác tiếp tục hành trình cho mọi người “đi đến nơi, về đến chốn”, đảm bảo kịp thời gian lao động sản xuất của các công sở, nhà máy, xí nghiệp... Đối với trường hợp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng thì tạm giữ xe và “chuyển tải” toàn bộ hành khách cho các xe khác để hành trình đảm bảo ATGT. Tuy nhiên, do trục lợi và mức xử phạt còn thấp nên nhà xe... nhờn, liên tục tái phạm. CSGT tỉnh này vừa phạt xong thì sang tỉnh khác lại tái phạm chở vượt số người. Nếu bị phát hiện xử phạt, sang số người dôi dư cho xe khác thì tiếp tục tới tỉnh khác lại vi phạm. Đó cũng là nguyên nhân khiến cho “căn bệnh” nhồi nhét khách của xe chạy tuyến đường dài dường như không có thuốc đặc trị.
Từ kinh nghiệm xử lý xe khách chạy quá tốc độ, nhồi nhét khách để trục lợi, Đại tá Nguyễn Đến cho rằng, cần phải tăng mức phạt và tạm giữ xe vi phạm mới có thể giải quyết rốt ráo vấn nạn này. Vì hiện tại, cùng với mức phạt “chưa đủ đô” cũng chưa có qui định cho CSGT tạm giữ xe khách vi phạm (trừ trường hợp đặc biệt)...
Xe khách chạy quá tốc độ tranh giành khách, nhồi nhét khách; nhất là trong dịp trước và sau Tết Nguyên đán, đã gây ra hàng loạt vụ TNGT thảm khốc trên tuyến QL1A đi qua miền Trung. Điển hình như ở tỉnh Quảng Ngãi, chỉ tính trong 2 tuần, từ 24/1 đến ngày 7/2, đã xảy 12 vụ tai nạn nghiêm trọng làm 18 người chết, 24 người bị thương...
