"Thuốc nào" để trị tận gốc việc lạm dụng dạy thêm, học thêm?

Thông tư số 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) quy định về dạy thêm, học thêm đã và đang nhận được sự quan tâm từ dư luận xã hội. Nhiều ý kiến ủng hộ tinh thần của Thông tư mới khi bỏ tư duy "không quản được thì cấm" bởi dạy thêm, học thêm là nhu cầu có thật, chính đáng của cả người dạy và người học, đồng thời đưa việc dạy thêm trở về đúng nghĩa tự nguyện, hạn chế tình trạng lạm dụng việc dạy thêm, học thêm.

Tuy vậy, các quy định trong Thông tư chưa phải là "liều thuốc" duy nhất để giải quyết triệt để vấn đề mà cần phải đồng bộ nhiều giải pháp mới có thể trị bệnh tận gốc.

TS. Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, Thông tư số 29 quy định về dạy thêm, học thêm vừa được Bộ GD&ĐT ban hành, ngay từ nguyên tắc đã thể hiện quan điểm đúng và trúng, đó là dạy thêm, học thêm chỉ được tổ chức khi học sinh có nhu cầu, tự nguyện. Tuy vậy, ông Lâm cũng thẳng thắn đánh giá, các quy định trong Thông tư 29 chưa phải là "liều thuốc" để giải quyết triệt để vấn đề lạm dụng dạy thêm, học thêm hiện nay. Lý do là hiện nay, dù đang thực hiện chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được một chặng đường với yêu cầu mới, đó là giảm nhẹ truyền thụ kiến thức một chiều, thay đổi phương pháp để hình thành, phát triển năng lực học sinh nhưng thực tế các nhà trường, phụ huynh, học sinh vẫn chạy đua với điểm số, thi cử, các loại bằng cấp, chứng chỉ…

Bên cạnh đó, hiện vẫn tồn tại các loại hình trường học khác nhau, chất lượng các nhà trường không đồng đều, cơ sở vật chất nơi rộng rãi, nơi nhỏ hẹp, nơi được đầu tư, nơi còn hạn chế… do đó, phụ huynh luôn có nhu cầu chọn trường tốt, lớp tốt cho con dẫn đến việc chạy đua điểm số tốt để đáp ứng điều kiện tuyển sinh đầu vào. Ngoài ra, cũng cần phải đảm bảo một số yếu tố quan trọng, cốt lõi đó là việc kiểm tra, đánh giá thi cử cần phải đổi mới thực chất; giáo viên phải "sống" được bằng lương, yên tâm với nghề mới không chân trong, chân ngoài dạy chính, dạy thêm và việc quản lý các trung tâm dạy thêm ngoài nhà trường cũng cần có sự chặt chẽ, hiệu quả hơn nữa.

TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT cũng cho rằng, để thực sự giảm thiểu những tác động tiêu cực của việc dạy thêm tràn lan, cần đồng bộ nhiều giải pháp thay vì chỉ đơn thuần quản lý hiện tượng này. Theo phân tích của ông Vinh, một giải pháp thực sự hiệu quả cho vấn đề dạy thêm phải bắt đầu từ việc đặt câu hỏi: Tại sao học sinh lại cần học thêm? Câu trả lời thường xoay quanh áp lực thi cử, sự thiếu tự tin vào hệ thống giáo dục chính quy, và kỳ vọng xã hội về việc đạt điểm cao hoặc vào các trường danh tiếng.

1.jpg -0
Thông tư số 29 của Bộ Giáo dục và đào tạo siết chặt hơn việc dạy thêm, học thêm trong và ngoài nhà trường. Ảnh minh họa.

Thực tế trên cho thấy, trọng tâm của giải pháp không phải chỉ nằm ở việc kiểm soát dạy thêm mà cần thay đổi cách thiết kế hệ thống giáo dục để giảm thiểu áp lực này - trách nhiệm này thuộc ngành giáo dục cấp trung ương và địa phương. Trong đó cần tập trung cải cách các kỳ thi, chuyển đổi cách đánh giá học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục trong trường học. Để thay đổi, ngoài việc phải mở rộng quy mô, số lượng trường THPT công lập và tư thục còn cần xây dựng một hệ thống đánh giá toàn diện hơn, không chỉ dựa vào các bài kiểm tra kiến thức mà còn đánh giá kỹ năng mềm, khả năng tư duy và thành tích trong các hoạt động thực tế.

Bên cạnh đó, việc đầu tư vào hệ thống giáo dục nghề và các lựa chọn thay thế cho con đường học vấn phổ thông truyền thống cũng là một yếu tố then chốt. Hiện nay, nhiều cha mẹ học sinh vẫn có tâm lý chuộng bằng cấp và coi thường học nghề. Tâm lý phân biệt giá trị bằng THPT và bằng trung cấp nghề còn phổ biến trong xã hội. Vì vậy rất cần thay đổi quy định để chỉ còn một loại bằng trung học có giá trị tùy theo nhu cầu sử dụng như hầu hết các quốc gia khác để thu hút học sinh vào trường nghề. Khi hệ thống giáo dục nghề trở nên hấp dẫn hơn, áp lực dồn lên hệ thống trường công lập phổ thông sẽ giảm, từ đó giảm bớt nhu cầu học thêm để cạnh tranh vào học lớp 10 công lập…

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng thừa nhận, việc học thêm và dạy thêm hiện bị ảnh hưởng nhiều bởi kết quả kiểm tra, đánh giá. Nếu chúng ta không thay đổi mà vẫn tiếp cận kiểm tra, đánh giá dựa chủ yếu vào nội dung, đánh giá việc ghi nhớ kiến thức thì nhu cầu học thêm và lạm dụng học thêm vẫn chưa thể dứt điểm vì vấn đề là học sinh học thêm không phải để phát triển tri thức và tư duy phản biện mà chỉ để đảm bảo đạt điểm cao trong các kỳ thi. Nếu vẫn tiếp cận đánh giá theo nội dung thì việc học sẽ ngày càng trở nên quá tải do tri thức của nhân loại đang sản sinh ra hàng ngày theo cấp số mũ và vượt quá khả năng tiếp thu của bất cứ ai.

Ngoài ra, ông Nam cũng cho rằng, để quản lý tốt việc dạy thêm, học thêm, đặc biệt là ngoài nhà trường hiện nay, cần phải dựa vào hệ thống công nghệ, cần nghĩ đến một cơ chế để quản lý việc học thêm và dạy thêm trên nền tảng trực tuyến thống nhất toàn quốc và theo từng địa phương. Bất cứ một chương trình dạy thêm nào đều phải đăng ký trên hệ thống này, trong đó nêu rõ đề cương chi tiết học phần, các chuẩn đầu ra để đảm bảo không trùng với chương trình chính khóa, không trùng lắp về yêu cầu cần đạt đã được thỏa mãn trong chương trình GDPT. Các học phần dạy thêm sẽ có những hoạt động học trên hệ thống trực tuyến và có những phần học trực tiếp nhưng việc đánh giá phải được thực hiện trên hệ thống.

Những hệ thống như vậy có thể phân tích dữ liệu học tập của học sinh, đưa ra đề xuất phù hợp về thời gian học, nội dung học thêm để không quá tải và theo thiên hướng nghề nghiệp, tiềm năng của từng cá nhân. Hệ thống này cũng sẽ giúp đánh giá chất lượng dạy của giáo viên trong từng lĩnh vực cụ thể, cung cấp phản hồi để giáo viên cải tiến chất lượng giảng dạy, chia sẻ với phụ huynh về sự tiến bộ của học sinh và chia sẻ với cơ quan quản lý để đảm bảo tính minh bạch về nội dung, thời gian dạy thêm.

Huyền Thanh

Các tin khác

Đến cơ sở cai nghiện ma túy đào tạo nghề cho học viên

Đến cơ sở cai nghiện ma túy đào tạo nghề cho học viên

Ngày 16/10, Trường Cao đẳng Kỹ Nghệ II (thuộc Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng - Bộ Công an) tổ chức Lễ khai giảng khóa đào tạo sơ cấp nghề cho học viên Cơ sở Cai nghiện ma túy số 6 (ấp Phú Thiện, xã Hòa Hiệp, thuộc Công an TP Hồ Chí Minh). Đây là khóa đào tạo nghề đầu tiên dành cho học viên cơ sở cai nghiện ma túy sau khi nhà trường được chuyển giao về Bộ Công an.

Ngăn chặn tình trạng biến tướng dạy thêm núp bóng tự nguyện

Ngăn chặn tình trạng biến tướng dạy thêm núp bóng tự nguyện

Thông tư 85/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thiết lập ranh giới rõ hơn giữa hoạt động giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học và dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, để ngăn chặn tình trạng biến những hoạt động mang danh tự nguyện thành hình thức dạy thêm có thu tiền, cần tăng cường việc giám sát thực thi.

VNG tài trợ 12 tỷ đồng tài nguyên GPU cho Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

VNG tài trợ 12 tỷ đồng tài nguyên GPU cho Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

Ngày 13/10, tại lễ Khai khóa 2026 của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM), ông Lê Hồng Minh, Nhà sáng lập & Chủ tịch HĐQT VNG, đã trao tặng gói tài nguyên GPU trị giá 12 tỷ đồng cho ba trường thành viên gồm Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Công nghệ Thông tin.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Vĩnh Long tăng cường phòng, chống bạo lực học đường

Vĩnh Long tăng cường phòng, chống bạo lực học đường

Thời gian qua, Công an tỉnh Vĩnh Long phối hợp với ngành Giáo dục và chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, kịp thời ngăn chặn mâu thuẫn phát sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Gỡ “điểm nghẽn” về bữa ăn học đường ra sao?

Gỡ “điểm nghẽn” về bữa ăn học đường ra sao?

Bữa ăn học đường luôn là vấn đề nóng bỏng, nhất là thời gian vừa qua, xảy ra nhiều vụ cắt xén khẩu phần ăn của học sinh, bữa ăn nghèo nàn dinh dưỡng, thậm chí có công ty còn dùng xe chuyên chở vật liệu xây dựng để chở đồ ăn đến trường học.

Học viện ANND khai giảng Khóa D58 đại học chính quy

Học viện ANND khai giảng Khóa D58 đại học chính quy

Khoá D58 đào tạo đại học chính quy của Học viện An ninh nhân dân có tổng số 500 thí sinh trúng tuyển. Học viên của khóa học là những thí sinh đã đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, thi tốt nghiệp THPT và Kỳ thi đánh giá của Bộ Công an năm 2026.

Nghệ An: Khi “nút thắt” được tháo gỡ, trẻ thơ rộn rã đến trường

Nghệ An: Khi “nút thắt” được tháo gỡ, trẻ thơ rộn rã đến trường

Sáng ngày 9/10/2026, khuôn viên Trường Tiểu học Quỳnh Tam (xã Quỳnh Tam, tỉnh Nghệ An) ngập tràn không khí hân hoan khi 161 trên tổng số 166 học sinh thôn Tiến Sơn đã chính thức trở lại lớp học. Bước ngoặt tích cực này là thành quả từ sự chỉ đạo quyết liệt của bộ máy chính quyền, các quyết sách hỗ trợ thấu lý đạt tình và trên hết là sự kiên trì đầy trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo.

Gen Z mang tư duy mới về làng cùng “Sinh viên thế hệ mới 2026”

Gen Z mang tư duy mới về làng cùng “Sinh viên thế hệ mới 2026”

Tại chương trình “Sinh viên Thế hệ mới 2026”, sinh viên không chỉ đưa ra ý tưởng mà phải trực tiếp khảo sát, làm việc với cộng đồng, thử nghiệm và điều chỉnh giải pháp. Với chủ đề “Quê mình có việc, Gen Z Việt có cách”, chương trình đưa các dự án đến gần hơn với những vấn đề thật tại địa phương, đồng thời lần đầu mở rộng sân chơi Online tới sinh viên trên toàn quốc.

Dự kiến siết phương thức xét tuyển đại học năm 2027

Tăng năng lực thực tế để mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên

Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh dưới tác động của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), tấm bằng đại học ngày càng được xem là điểm khởi đầu thay vì yếu tố quyết định khả năng được tuyển dụng. Báo cáo “Nâng tầm nhân lực Việt Nam 2026” cho thấy nhà tuyển dụng kỳ vọng sinh viên mới tốt nghiệp có nền tảng năng lực toàn diện, trong đó kiến thức chuyên môn phải đi cùng kỹ năng và khả năng vận dụng vào thực tế.

Trường Giáo dưỡng số 3 - Hành trình giáo dục từ trách nhiệm đến yêu thương

Trường Giáo dưỡng số 3 - Hành trình giáo dục từ trách nhiệm đến yêu thương

Giữa nhịp sống đang hối hả của vùng đất Hòa Vang, TP Đà Nẵng, có một mái trường ngày ngày lặng lẽ đón những học sinh từng mắc sai lầm. Ở đó, kỷ luật là nguyên tắc, trách nhiệm là yêu cầu, nhưng để một đứa trẻ thay đổi, phía sau những quy định nghiêm khắc còn cần đến sự kiên trì, thấu hiểu và yêu thương. Trường Giáo dưỡng số 3 - Cục Cảnh sát quản lý Trại giam, Cơ sở giáo dục bắt buộc, Trường giáo dưỡng (Bộ Công an) đang thực hiện hành trình ấy bằng những việc làm cụ thể, bền bỉ mỗi ngày.