Rồi khi hàng chục tấn thịt, nội tạng động vật bốc mùi được đóng kỹ trong container bị bắt giữ thì nhiều người mới giật mình rằng thứ hàng phế phẩm ấy vẫn được các nhà hàng phù phép thành món khoái khẩu của dân nhậu mỗi ngày…
Kể từ khi có Cảnh sát PCTP MT, những sự vụ tương tự như thế ngày càng bị phát hiện nhiều, tinh thần cảnh giác, ý thức bảo vệ môi trường, sức khỏe của người dân đã được nâng lên. Năm Nhâm Thìn 2012 là năm thứ sáu đầy thách thức, đánh dấu sự hiện diện của lực lượng Cảnh sát PCTP MT.
1. Năm 2012, tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm lại “nóng” hơn bao giờ hết. “Nóng” qua hàng loạt vụ việc được Cục Cảnh sát PCTP MT (C49) phanh phui. Phải kể tới việc lực lượng Cảnh sát PCTP MT đã phát hiện nhiều vụ sử dụng phẩm màu công nghiệp có chứa chất Rhodamin B gây ung thư để chế biến ớt bột; sử dụng sút công nghiệp để tinh luyện dầu, dùng diêm tiêu (Kali Nitrat) để làm tươi thực phẩm đã ôi thiu (thịt và nội tạng động vật, chân gà, măng dầm…), chất tạo ngọt bị cấm (đường Cyclamate) trong chế biến kẹo, nước giải khát, hóa chất trong sản xuất nhân bánh Trung thu, giá đỗ, thực phẩm khô (măng, mực, bò khô), dùng đậu nành và hóa chất để sản xuất cà phê giả, sử dụng chất tạo nạc để chế biến thức ăn gia súc…
Và những tháng cuối năm lại “nóng” hơn tình trạng nhập và bán gà thải loại của Trung Quốc tại chợ đầu mối gia cầm Hà Vĩ (Hà Nội) và thịt gà thải loại của Hàn Quốc tại các siêu thị lớn trong cả nước… Đồng nghĩa với việc Cảnh sát PCTPMT thường xuyên vắng nhà, gác lại riêng tư, xuất quân đi khắp địa bàn trọng điểm, vạch trần những vi phạm của doanh nghiệp, cá nhân.
Còn nhớ, đợt Tết Trung thu, sau nhiều ngày trinh sát ăn chực nằm chờ, bám sát các chuyến xe chở bánh từ Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng… tổ công tác liên ngành gồm: Phòng 6 (Cục C49); Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 17 thuộc Chi cục QLTT Hà Nội, Công an quận Long Biên bất ngờ đột kích vào kho chứa nguyên liệu trá hình của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Ong Vàng, trụ sở tại quận Long Biên, Hà Nội, phát hiện tại kho của công ty có lưu giữ nhiều phụ gia thực phẩm màu nhãn Mei Xiang Yuan và Xurui do nước ngoài sản xuất không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, hết hạn sử dụng với số lượng 930 lọ các loại, nước sốt dâu nhãn Strawbery Resin Hàn Quốc sản xuất, không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc đã hết hạn sử dụng số lượng 45 can…
Theo đánh giá của lực lượng chức năng, đây là công ty lớn kinh doanh các sản phẩm phụ gia thực phẩm, nguyên liệu sản xuất bánh kẹo nhưng đã lưu giữ các sản phẩm do nước ngoài sản xuất, không rõ nguồn gốc, hết hạn sử dụng với số lượng lớn và không công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm được xác nhận phù hợp quy định an toàn thực phẩm theo quy định cho các sản phẩm đối với sản phẩm nước đường và vỏ hộp do Trung Quốc sản xuất không có hóa đơn chứng từ được sử dụng làm bánh Trung thu. Nếu không phát hiện kịp thời, với số lượng nguyên liệu hết đát và không rõ nguồn gốc ấy, không ít người tiêu dùng trong nước đã phải “ngậm đắng nuốt cay”.
2. Điểm lại những vụ việc năm 2012 cho thấy, dẫu chưa phát hiện thêm vụ xả thải kinh hoàng nào như đã từng phát hiện ra Công ty Vedan đóng tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai xả một lượng nước thải lớn chưa qua xử lý ra sông Thị Vải (5.000 m3 nước thải/ngày) hồi năm 2008, nhưng lực lượng Cảnh sát PCTP MT ở các địa phương vẫn âm thầm phanh phui ra những vụ xả thải hủy hoại môi trường ở hầu khắp các khu công nghiệp trong cả nước.
Cho dù cánh cổng của các doanh nghiệp tại nhiều khu công nghiệp luôn đóng và không dễ để lực lượng chức năng tiếp cận, song từ những đầu mối thông tin thu thập được, tất cả những vụ xả thải tại các khu công nghiệp ở TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương… bị lực lượng Cảnh sát PCTP MT phát hiện đều là bắt quả tang, các doanh nghiệp vi phạm đã không thể chối cãi.
Tuy nhiên, để có chiến công đó, ở các vùng, miền trọng điểm, hàng trăm cán bộ, chiến sỹ Cảnh sát PCTP môi trường đã mất nhiều thời gian, công sức, sự mưu trí, quả cảm để có thể có thông tin quý giá về vi phạm của các đơn vị và có kế hoạch đấu tranh, vạch trần vi phạm, đề xuất hướng xử lý.
Nhìn lại năm 2012, Cục C49 cũng nhận định so với thời gian trước, vi phạm trong xử lý chất thải công nghiệp cơ bản được kiềm chế và được phát hiện xử lý kịp thời, không xảy ra các vụ phức tạp, gây bức xúc dư luận trên diện rộng. Tuy nhiên, do không thực hiện xử lý hoặc xử lý chất thải không triệt để gây ô nhiễm cục bộ do các nhà máy, cơ sở sản xuất vẫn tiếp tục xảy ra tại nhiều địa phương, đặc biệt là tại Hà Nội, TP HCM. Vi phạm quy định về lập, thẩm định và thực hiện nội dung đã được phê duyệt trong báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường diễn ra phổ biến. Vi phạm tại các dự án xây dựng cơ bản, nhất là tại khu vực đô thị chủ yếu do không thực hiện đúng quy định về quản lý, vận chuyển vật liệu, chất thải, trong khai thác nguồn nước ngầm.
3. Những vụ việc điển hình được Cục C49 thống kê cho thấy ở hầu khắp các lĩnh vực như công nghiệp, xây dựng, môi trường đô thị, an toàn vệ sinh thực phẩm… mà lực lượng Cảnh sát PCTP MT có sứ mệnh bảo vệ đều diễn biến phức tạp và tinh vi hơn trước. Như việc phát hiện Công ty cổ phần Vận tải hàng không Phương Nam nhập khẩu 28 container (tương đương 546,056 tấn) dầu nhớt thải có xuất xứ từ Trung Quốc; phát hiện xe ôtô nhãn hiệu Toyota Camry BKS 30U-1976 vận chuyển 56 cá thể tê tê (ĐVHD nhóm IIB) khối lượng khoảng 238kg không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, cùng nhiều bộ biển BKS ôtô giả.
Hay những vụ hủy hoại môi trường bằng các chất độc hại có một không hai như trường hợp Nguyễn Huy Sóng (Thường Tín, Hà Nội) tổ chức lưu giữ, tái chế trái phép hơn 30.000 lít dầu thải, cơ sở không có báo cáo đánh giá tác động môi trường, không có giấy phép xử lý, tiêu huỷ chất thải nguy hại…
Dẫu đạt được những kết quả về số vụ phát hiện, giải tỏa được bức xúc của người dân ở nhiều địa phương nhưng nhìn lại các mặt công tác năm 2012 Thiếu tướng Nguyễn Xuân Lý, Cục trưởng Cục C49 vẫn còn nhiều trăn trở. So với năm 2011, số lượng chuyên án, vụ việc lớn không nhiều, chưa thực sự tạo được tâm điểm chú ý trong công luận. Trong thời điểm cuối năm 2012, cận kề Tết Quý Tỵ 2013, khi xuân sớm đã tràn về khắp phố phường khi những nụ đào nở sớm, chồi non lộc biếc đang nảy trên những con phố, lực lượng Cảnh sát PCTP MT lại âm thầm lên đường làm tròn sứ mệnh bảo vệ môi trường…
Năm 2012, lực lượng Cảnh sát PCTP MT toàn quốc đã phát hiện 4.294 vụ vi phạm pháp luật và tội phạm về môi trường; vi phạm về an toàn vệ sinh thực phẩm. Cục C49 đã ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính 157 vụ, phạt tiền 12 tỷ 405 triệu đồng. Chuyển cơ quan khác xử lý hành chính theo thẩm quyền 5 vụ, đang tiếp tục điều tra 23 vụ. Lực lượng Cảnh sát PCTP MT Công an các tỉnh phát hiện 4.594 vụ việc; chuyển cơ quan CSĐT các cấp khởi tố, đề nghị khởi tố 92 vụ, 161 đối tượng; xử lý hành chính: 3343 vụ, phạt 40,467 tỷ đồng; hoàn thiện hồ sơ chuyển cơ quan khác xử lý 1038 vụ với 968 đối tượng; đang điều tra 274 vụ, 185 đối tượng...
