Mỗi tên tội phạm trốn truy nã có một tính cách, một hoàn cảnh phạm tội khác nhau, nhưng chúng đều có một điểm chung là tìm mọi cách để sống ẩn dật, càng ít quan hệ, tiếp xúc với xã hội càng tốt. Làm thế nào để truy tìm được dấu vết của những tên tội phạm có vỏ bọc kín đáo, bỏ trốn vài chục năm là điều không dễ dàng. Vậy mà cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm, Công an tỉnh Yên Bái đã làm được điều đó khi liên tiếp lập nhiều chiến công xuất sắc, truy bắt và vận động đầu thú được hàng chục tên tội phạm trốn truy nã đặc biệt nguy hiểm và lâu năm.
Ôm chầm lấy người thân, tên tội phạm bỏ trốn cách đây 17 năm Nguyễn Văn Lý bưng mặt khóc nức nở. Hắn - một câu cảm ơn, hai câu cảm ơn Thượng tá Vũ Hồng Quảng, người đã động viên gia đình đưa hắn ra đầu thú. Nếu không giờ đây, Lý vẫn đang sống những ngày chui lủi, lo sợ vì bị phát hiện ở mãi nơi xa xôi. 17 năm đằng đẵng trốn tội, nay gặp lại người thân, hắn mới ngộ ra một điều: Giá như mình ra đầu thú sớm hơn thì giờ này cũng thụ án xong. Cuộc đoàn tụ chớp nhoáng đã cho hắn hiểu ra nhiều điều của cuộc sống, ngộ ra lẽ phải ở đời.
Cách đây 17 năm, Lý phạm tội mua bán trái phép chất ma túy và trong thời gian thi hành án, hắn đã trốn khỏi nơi giam giữ. Tính tình ngang ngược, hiếu thắng từ nhỏ, khi lớn lên dính vào con đường phạm tội, nên khi trốn được ra ngoài, hắn như con chim sổ lồng, phải tìm mọi cách để trốn chạy khỏi cuộc truy tìm của lực lượng Công an.
Dù dốc nhiều lực lượng truy tìm phạm nhân trốn trại, nhưng bóng dáng Lý vẫn biệt tăm biệt tích. Hắn đã dùng “khổ nhục kế”, chấp nhận làm đủ mọi việc, kể cả những việc bần cùng như chèo đò thuê, lái xe chỉ hòng thoát thân. Suốt dọc chiều dài đất nước, chưa chỗ nào hắn không đặt chân tới. Khi có ít tiền, hắn trốn vào Vũng Tàu để nương náu. Tại đây Lý cặp với một cô gái và sống với nhau như vợ chồng.
Tên của Lý nằm trong tập hồ sơ đặc biệt mà Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm sau khi được thành lập đã được lật lại. Đội Truy bắt, truy tìm được giao nhiệm vụ xác minh, xác định mọi mối quan hệ, hành tung của đối tượng từ 17 năm trước.
Qua nhiều ngày xâm nhập địa bàn, xác minh nhân thân và mọi thông tin về đối tượng, các trinh sát biết Lý vẫn liên hệ về gia đình chứ không hề vượt biên như tin đồn đoán. Nhưng hắn trốn ở đâu là điều vẫn còn bí ẩn.
Sau khi tính toán, đối với trường hợp này thì khả năng vận động gia đình khuyên đối tượng ra đầu thú là khả thi nhất, đích thân Thượng tá Vũ Hồng Quảng, Trưởng phòng xuống gia đình gặp gỡ, động viên, vận động cha mẹ Lý khuyên con ra đầu thú. Nhưng anh đã gặp phải sự bất hợp tác ngay từ lần đầu tiên ấy. Không bỏ cuộc, các trinh sát cùng với lãnh đạo của mình liên tục đến gia đình, phân tích thiệt hơn, sự khoan hồng của pháp luật nếu Lý ra đầu thú.
Cuối cùng, sau vài tháng đằng đẵng, gia đình đã chấp nhận. Ban đầu Lý cương quyết không nghe. Với một kẻ lang bạt như hắn, thì chuyện phải vào trại giam là điều quá khó khăn. Bằng sự kiên trì vận động của gia đình, cuối cùng tên Lý cũng đồng ý về Yên Bái để chịu tội.
Thượng tá Vũ Hồng Quảng cho biết, tuy đơn vị còn rất non trẻ (thành lập vào tháng 1/2011), đến nay mới hơn 1 năm, nhưng năm 2012 là năm mà đơn vị đã lập nhiều chiến công xuất sắc mang dấu ấn riêng, nổi bật nhất là việc bắt giữ thành công những đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm trên dưới 20 năm, lẩn trốn ở nước ngoài và các tỉnh Tây Nguyên, miền Nam xa xôi.
Có những đối tượng, qua bao đơn vị, bao lực lượng truy bắt nhưng không thành thì nay đã bắt và dẫn giải về an toàn. Riêng việc bắt được “nữ quái” trốn truy nã 21 năm Nguyễn Thị Luyến là cả một sự kỳ công với bao nhiêu vất vả, gian khổ mà chúng tôi không thể nói hết. Chỉ biết rằng, đây là một đối tượng đặc biệt nguy hiểm, phạm các tội: giết người; cố ý hủy hoại tài sản và trốn khỏi nơi giam giữ. 21 năm bỏ trốn, “nữ quái” đã dùng nhiều thủ đoạn để lẩn trốn, đặc biệt đã vượt biên sang Trung Quốc, lấy chồng, sinh con và nhập quốc tịch. Việc bắt giữ cô ta là điều vô cùng khó khăn, có lúc còn tưởng như không thể.
Đối tượng Nguyễn Thị Luyến bị bắt sau 21 năm trốn truy nã.
Cách đây 22 năm, vì mâu thuẫn với người hàng xóm, Luyến đã giết chết người này rồi định bỏ trốn đi Hồng Kông nhưng bất thành.
Tháng 9/1990 cô ta về ga Phố Lu, tỉnh Lào Cai thì bị Công an bắt và Tòa tuyên án 18 năm tù. Thụ án được một thời gian, vào một đêm mưa, Luyến cùng 5 phạm nhân nữ đã phá buồng giam bỏ trốn.
Năm 1991, Công an tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ đã ra lệnh truy nã đặc biệt Luyến trên toàn quốc. Và cũng kể từ khi đó, cô ta đã biến mất.
Khi thành lập đơn vị, vụ án về Nguyễn Thị Luyến được lãnh đạo Phòng ưu tiên số 1. Các trinh sát dày dạn kinh nghiệm được tung vào cuộc. Sau khi nắm chắc thông tin Luyến đã mang quốc tịch Trung Quốc, Ban chuyên án được thành lập gồm 3 đơn vị: Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm Công an tỉnh Yên Bái; Công an tỉnh Lào Cai và Cục Cảnh sát truy nã tội phạm.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, ngày 30/7 các anh nhận được tin, Luyến từ Trung Quốc về huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái thăm thân nên đã tổ chức vây bắt. Nữ quái khá ngỡ ngàng, bởi sau 21 năm lẩn trốn, thị ta tưởng rằng vụ án của mình đã bị thời gian xóa nhòa.
Những đối tượng trốn truy nã lâu năm mà các anh truy tìm được trong thời gian qua thường ẩn mình ở những nơi hẻo lánh, hoang vu và di chuyển liên tục. Địa bàn rừng núi hiểm trở của Tây Nguyên là nơi chúng thường chọn để trú chân. Ở đây, việc làm sẵn, dễ xin, địa bàn rộng nên các đối tượng ung dung tin tưởng rằng Công an không thể tìm ra mình.
Từ ngày thành lập đến nay, Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm đã bắt, vận động đầu thú trên 30 đối tượng trốn truy nã. Cả Đội Truy bắt, truy tìm có 5 đồng chí nên hầu như các anh không có lúc nào nghỉ ngơi. Làm việc không ngày nghỉ là chuyện bình thường ở đây, thậm chí có những chuyến đi Tây Nguyên và các tỉnh phía Nam của các anh mất cả tháng ròng. Nhưng bù lại, các anh đã làm tròn nhiệm vụ, bắt những tên tội phạm bỏ trốn nguy hiểm về trả án như tên Trần Tuấn Anh trốn vào tận thị trấn Chư Ty, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai; Nguyễn Mạnh Hùng, trốn vào xã Gia Tân 3, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai hay “trùm” ma túy Nguyễn Văn Thêm, trốn truy nã 20 năm tại TP Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng…
