Hô biến mẫu mã để tăng giá
Sáng 11/5, trong vai một người khách mua sữa, dạo qua một vòng thị trường sữa tại Hà Nội, nhóm PV Báo CAND đã được một số chủ cửa hàng kinh doanh sữa hé lộ một số thông tin nội bộ đáng chú ý. Theo đó, để thuyết phục khách mua sữa chạy giờ G, một chủ cửa hàng trên phố Hàng Buồm (Hà Nội) cho biết, nếu không mua nhanh, sắp tới, có thể thị trường sẽ không còn loại sữa mà em bé đang quen dùng, vì nó sẽ được đổi sang mẫu mã mới, có thể thêm bớt một số vi chất khác nhau, và lúc đó, dĩ nhiên giá cũng sẽ tăng do chi phí phải đội thêm cho mẫu mã và vi chất mới.
Thấy chúng tôi nghi ngờ, chị nhân viên bán hàng khẳng định: “Trước đó, khi thị trường áp dụng Thông tư 30 (Thông tư quy định đưa danh mục sữa dành cho trẻ em dưới 6 tuổi vào hàng bình ổn giá - PV) để quản lý giá sữa, các hãng sữa cũng đã tăng giá từ 7 – 15%, nên đợt này cũng sẽ có biến động, không mua nhanh lại thiệt”!
Theo tìm hiểu của chúng tôi, điển hình cho việc “thay tên đổi họ” sản phẩm để tăng giá là sữa Mead Johnson. Cụ thể, thông báo của Công ty TNHH Phân phối Tiên Tiến - nhà phân phối sản phẩm của Mead Johnson tại thị trường Việt Nam cho biết sẽ có thêm các sản phẩm mới: Enfamil A+ 360* Brain Plus và Enfagrow A+ 360* Brain Plus. Trước đó, người tiêu dùng Việt Nam phần lớn biết đến hãng Mead Johnson với dòng sản phẩm Enfa grown A+. Chẳng hạn sữa Enfa grown A+ hộp 900gr, số 1,2,3,4 có giá bán lần lượt là: 510.000 đồng/hộp; 468.000 đồng/hộp... hay Enfamil A+ 900g có giá 534.000 đồng/hộp. Thế nhưng sau khi thay tên mới, bổ sung thêm công thức 360* Brain Plus, giá cũng đội lên rất nhiều. Chẳng hạn Enfamil A+ 360* Brain Plus có giá 605.000 đồng/hộp.
Không phải chỉ thay đổi mẫu mã, “hô biến” sữa cũ thành sữa mới khi cho “đội lốt” mới, cộng với dòng chữ thêm dưỡng chất mới, một số hãng sữa còn giảm bớt trọng lượng hộp sữa. Được biết, Công ty TNHH Dinh dưỡng 3A Việt Nam cũng vừa gửi thông báo mới về giá bán một số sản phẩm của Abbott. Sữa Pediasure B/A lon 900g sẽ giảm khối lượng xuống còn 850g, giá bán lẻ 610.000 đồng/hộp. Trong khi đó mức, giá cũ của loại sữa Pediasure 900g là 580.000 đồng/hộp. Hiện, chỉ có duy nhất các sản phẩm sữa của Nestle với dòng sản phẩm Nan Pro chưa có thông báo về điều chỉnh giá cũng như mẫu mã.
Nan giải công cuộc “ghìm cương” giá sữa
Câu chuyện “chạy giờ G”, lách luật của các DN sữa thực chất đã có tiền lệ xấu từ khi Thông tư 30 được áp dụng. Thậm chí, sau khi Thông tư này có hiệu lực, dù được bình ổn nhưng sữa vẫn bất ổn, khi tiếp tục tăng giá. Việc “sữa chỉ có tăng, không có giảm”, và “đến hẹn lại tăng” dường như đã trở thành điều tất nhiên. Công tác quản lý, dù đã có lúc quyết liệt, nhưng vẫn không giải quyết được vấn đề.
Lý do các hãng sữa đưa ra để tăng giá vẫn xưa như cũ: khoản chi phí mới cho việc thay đổi bao bì, giá sữa nguyên liệu thế giới tăng, chi phí vận chuyển tăng, sữa bổ sung thêm các công thức dưỡng chất mới, dù thanh tra Bộ Tài chính mới đây đã chỉ ra việc sữa tăng giá là do chi phí quảng cáo vượt quy định. Phân tích về giá sữa, các chuyên gia và cả cơ quan quản lý đều khẳng định tất cả các lý do trên đều không thuyết phục. Chẳng hạn như hãng sữa Enfa của Mead Johnson chỉ là sự thay đổi về nội dung chữ quảng cáo trên bao bì sản phẩm, dù bản chất của sữa là hàm lượng dinh dưỡng chứ không phải tên gọi.
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, việc xác định giá trần của mặt hàng sữa không đơn giản, tương đối phức tạp, không như thị trường xăng dầu chỉ có một vài loại sản phẩm. Thị trường sữa hiện tại của nước ta có tới 500 dòng sản phẩm của 200 DN. Do vậy sẽ phải xem xét để quyết định áp giá trần đối với dòng sản phẩm sữa nào? Hiện nay, trên thị trường, phần lớn các loại sữa bột dành cho trẻ em là sữa công thức. Đây là loại sữa đặc biệt và từng nhà sản xuất có công thức khác nhau.
Do nắm bắt được tâm lý tiêu dùng của thị trường Việt Nam, hầu hết các công ty mẹ đã sản xuất riêng cho từng thị trường, trong đó có thị trường Việt Nam, các dòng sản phẩm chuyên biệt. Do đó, mặc dù cùng tên gọi nhưng khó có thể tìm được sản phẩm đồng loại, đồng cấp (cùng chất lượng, tỷ lệ, thành phần…) để so sánh giá bán. Khi pha trộn các hàm lượng dinh dưỡng thì đều phải thử nghiệm lâm sàng, trong khi đó chi phí thực cho việc này các DN đều giữ bí mật, nên không biết lấy giá nào phù hợp để áp giá trần.
Bên cạnh đó, nếu áp giá trần không hợp lý để DN không đủ bù đắp chi phí và có mức lợi nhuận thỏa đáng cho sản phẩm sữa thì dẫn đến hậu quả các công ty sữa không cạnh tranh lẫn nhau trong việc ra sản phẩm mới. Hoặc có thể họ sẽ không sản xuất ra mặt hàng đó vì không có lợi nhuận, lúc đó phân khúc thị trường sữa cho trẻ sẽ thiếu hụt. Đó là những khó khăn, tuy nhiên nếu cần thiết vẫn có khả năng xác định được giá trần hợp lý.
“Nhìn lại công tác quản lý giá sữa cho thấy, không phải chỉ khi người tiêu dùng bức xúc, truyền thông, dư luận xã hội lên tiếng và có yêu cầu của Thủ tướng thì cơ quan quản lý giá mới bắt đầu vào cuộc. Bình ổn giá sữa đã nói nhiều lần và qua nhiều năm thực hiện, là sự việc cũ, nhưng lần này nếu các cơ quan chức năng không có sự quyết tâm, làm quyết liệt, chặt chẽ, đồng bộ hơn thì giá sữa vẫn là con ngựa bất kham”, ông Long góp ý
