Thứ trưởng Bộ Công Thương Đặng Hoàng An cho biết, vai trò của Hiệp định không chỉ là đòn bẩy thúc đẩy thương mại hai chiều mà còn là lợi thế ưu việt cho cộng đồng DN trong bối cảnh kinh tế, giao thương toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng do Đại dịch COVID-19 gây ra. “Từ khi Hiệp định đi vào thực thi ngày càng nhiều DN Việt tận dụng được ưu đãi từ Hiệp định EVFTA qua việc sử dụng chứng nhận xuất xứ (C/O) ưu đãi.
Thống kê của Cục Xuất nhập khẩu cho thấy, trong năm đầu tiên thực hiện Hiệp định, các cơ quan, tổ chức được uỷ quyền cấp C/O mẫu EUR.1 đã cấp khoảng 207.682 chứng nhận C/O mẫu EUR.1 với kim ngạch đạt khoảng 7,71 tỷ USD đi 27 nước EU. Ngoài ra, các DN XK hàng hoá sang EU còn thực hiện tự chứng nhận xuất xứ cho 6.115 lô hàng được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA.
Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh và thị phần của hàng hoá Việt cũng ngày càng được cải thiện rõ rệt tại thị trường EU. Theo Eurostat, Việt Nam hiện đã vươn lên trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của EU trong khu vực ASEAN, với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2020 đạt 43,2 tỷ EUR và xếp trong Top 10 các nước cung ứng hàng hóa lớn nhất vào thị trường EU.
Theo tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, trao đổi thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU sau một năm thực thi Hiệp định đạt 54,87 tỷ USD, tăng 12,1% so với giai đoạn cùng kỳ, trong đó kim ngạch xuất khẩu (XK) đạt 38,48 tỷ USD, tăng 11,3% và kim ngạch nhập khẩu đạt 16,39 tỷ USD, tăng 14,04%.
Mặc dù Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề do đợt dịch thứ 4 bùng phát tại vùng xuất khẩu trọng điểm phía Nam, 9 tháng năm 2021, thương mại 2 chiều giữa Việt Nam và EU vẫn ghi nhận sự tăng trưởng khả quan, kể cả so với thời kỳ trước đại dịch, với kim ngạch đạt 41,3 tỷ USD, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm 2020, trong đó xuất khẩu đạt 28,85 tỷ USD, tăng 11,7% và nhập khẩu đạt 12,4 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ năm 2020.
Đại diện Tập đoàn Lộc Trời cũng cho hay, trong 9 tháng đầu năm 2021, Tập đoàn Lộc Trời đã xuất khẩu hơn 10.000 tấn gạo sang thị trường EU theo EVFTA, đến các nước: Ba Lan, Hà Lan, Pháp, Bỉ, Đức, Bồ Đào Nha, Thuỵ Điển… chiếm gần 70% lượng gạo XK vào thị trường EU theo EVFTA.
Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch, thương mại điện tử đã trở thành điểm sáng khi các phương thức thương mại truyền thống bị hạn chế bởi đại dịch, các nước EU và Việt Nam nói riêng đã có những giải pháp thúc đẩy kinh tế số, đặc biệt là thương mại điện tử, trở thành 1 trong các lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược khôi phục kinh tế hậu đại dịch, mở ra triển vọng một kênh giao thương xuyên biên giới tiềm năng trong thời gian tới.
Đơn cử như trong thời gian qua, hàng tấn vải Bắc Giang đã được xuất khẩu qua châu Âu thông qua nền tảng thương mại điện tử Vỏ Sò của Viettel Post, đánh dấu lần đầu tiên nông sản Việt được xuất khẩu xuyên biên giới thông qua hình thức thương mại điện tử. Bà Cao Cẩm Linh, Giám đốc chiến lược Tổng công ty Cổ phần Viettel Post cho biết, mặc dù mới chỉ bán 1.200 đơn hàng tại thị trường Đức, nhưng đây cũng là con số lớn, mở ra con đường đi mới.
“Đừng nhìn vào giá trị của một đơn hàng mà nhìn vào lợi nhuận. Bởi, nếu ngày mai sàn thương mại điện tử Vỏ Sò là sàn có thể kết nối các sàn mở của Việt Nam sang thị trường quốc tế, người hưởng lợi chính là người bán, kích thích cho người bán, lợi nhuận bán được cao hơn so với trong nước nhiều; và thay đổi hành vi về đóng gói”, bà Cao Cẩm Linh chia sẻ.
Trao đổi quan điểm tại sự kiện, nhiều chuyên gia, khách mời trong nước và nước ngoài cũng bày tỏ lạc quan về triển vọng phục hồi kinh tế và phát triển quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam – EU trong bối cảnh bình thường mới; đồng thời cũng chỉ ra không ít những thách thức đặt ra trước mắt, đặc biệt là diễn biến phức tạp và khó lường của Đại dịch COVID-19.
Việt Nam cần xây dựng các kịch bản phù hợp để thích ứng linh hoạt và hiệu quả với tình hình mới; khơi thông mọi nguồn lực cho phục hồi và tăng trưởng kinh tế, đảm bảo chuỗi cung ứng; đồng thời tích cực hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho DN, ổn định và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, không để nền kinh tế bị lỡ nhịp trong xu hướng phục hồi kinh tế thế giới.
Đại sứ Giorgio Aliberti, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam cho rằng, EVFTA có thể thúc đẩy XK một số mặt hàng trái cây và nông sản của Việt Nam, đặc biệt ở khu vực Mekong. Tuy nhiên, các DN vẫn còn gặp khó khi gia nhập thị trường, bởi các thủ tục giấy tờ còn phức tạp và trong dài hạn có thể tăng các nguy cơ. Vì vậy, cần cải thiện quy trình, thủ tục là điều rất quan trọng.
Chủ tịch EuroCham, ông Alain Cany nhấn mạnh hai bên cần hợp tác chặt chẽ trong việc giải quyết các vấn đề tồn tại vì lợi ích chung của cộng đồng DN; đồng thời nhận định với việc dịch bệnh được kiểm soát trở lại, cùng lợi thế lớn từ EVFTA và tới đây là EVIPA, Việt Nam sẽ có cơ hội thu hút làn sóng FDI mới từ các nhà đầu tư châu Âu đang tìm kiếm một điểm đến ổn định, an toàn, thịnh vượng và cạnh tranh.
Cũng trong khuôn khổ diễn đàn, Vụ Thị trường châu Âu - châu Mỹ, Bộ Công Thương đã phát hành Sách giới thiệu về Quy định nhập khẩu của thị trường EU nhằm đẩy mạnh phổ biến rộng rãi thông tin thị trường và hỗ trợ DN tiếp cận và xuất khẩu thành công sang EU.
Việt Nam – EU rà soát việc thực thi Hiệp định EVFTA 
Xuất khẩu hàng hóa sang EU tăng trưởng khả quan nhờ EVFTA 
