Đừng tự dìm mình vào lớp bùn bội bạc

Cá trê, loài cá có bộ óc bé như hạt kê, có hình hoa khế. Có nghiên cứu đã chỉ ra rằng, óc cá trê bé đến nỗi, một con cá trê dính câu bị giật văng khỏi mặt nước và may mắn sút lưỡi thì thậm chí chưa kịp rớt chạm lại mặt nước, ký ức về vụ chết hụt cũng đã tan biến khỏi đầu nó. Cá trê chỉ đánh hơi thấy mồi là lao tới đớp, hoàn toàn không nhớ chuyện nguy cơ. Cá trê sống dưới bùn, muốn câu nó phải thả mồi sát đáy. Tuy nhiên, khi đã đánh hơi được mồi thì nó sẵn sàng lao theo đến cùng, lao lên khỏi mặt nước để cố đớp cho bằng được. Óc nhỏ, mắt cũng nhỏ, cá trê rất dễ dính câu.

Anh tài xế kiêm chủ chiếc xe đò chết hụt ở đèo Bảo Lộc hình như cũng chẳng nhìn thấy gì, nhớ gì khác ngoài chuyện nghĩ cách trốn tránh nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cú va đâm vào đuôi xe tải, nhờ đó hơn 30 hành khách, trong đó có anh may mắn thoát chết.

Anh kết luận rằng chỉ có Trời Phật và chiếc xe tải cứu chiếc xe khách, chứ người tài xế xe tải thì không. Anh cũng không ngần ngại chế ra câu chuyện khi hai chiếc xe đã dừng lại được, anh tài xế  xe tải chỉ lo đòi tiền bồi thường “60-80 triệu đồng”, không lo cứu người. Anh đã quên mất sự vô lý, quên rằng khi đó vì quá sợ, anh đã ngồi run như cầy sấy, tê liệt cả ý thức.

Rất nhanh, lời kể của các nhân chứng là hành khách trên xe, lời thuật của anh tài xế lái thuê trực tiếp cầm vô lăng xe khách, đoạn clip quay tại hiện trường đã lật tẩy “sự thật”. Thuật chuyện thiếu trung thực, nhận định méo mó, anh này đã tự biến mình thành kẻ vô ơn..

Anh Phan Văn Bắc (ảnh nhỏ), tài xế xe tải có hành động dũng cảm cứu hàng chục người trên xe khách mất thắng và hiện trường vụ việc.
Anh Phan Văn Bắc (ảnh nhỏ), tài xế xe tải có hành động dũng cảm cứu hàng chục người trên xe khách mất thắng và hiện trường vụ việc.

Vài tờ báo có những phóng viên cũng chỉ nhìn thấy miếng mồi câu view. Họ khua nhặng cả lên, cố tăng mức độ nhảm bằng những hoài nghi có vẻ triết học nửa mùa: một nửa cái bánh mì là một nửa… cái bánh mì, hoặc: đỏ chưa phải là chín, nghĩa là đỏ vẫn còn… xanh à!? Ngôn từ có vẻ  hả hê, như thể vừa phát hiện ra anh tài xế xe tải nói dối hoặc khai man thành tích.

Sự thật anh Bắc tài xế xe tải chỉ là người vụng nói. Với hai xe đang xuống dốc, vận tốc xe khách cực lớn, nếu Bắc non tay, hoảng loạn, anh sẽ đạp phanh theo phản xạ ngay khi bị va đâm. Lúc đó, cả hai xe sẽ tan nát, gây tai nạn thảm khốc chứ không chỉ móp, vỡ phần vỏ. Hoặc, cú va đâm của hai xe lao dốc sẽ khiến gia tốc xe tải tăng đột ngột, xe lao ngay xuống đèo.  Xe khách mất điểm tựa trì lực cũng sẽ chung số phận.

Nhưng Bắc đã hoàn hảo trong việc dự tính tốc độ thích hợp nhất để đầu xe khách và đuôi xe tải tiếp nhau nhẹ nhất, đã vững tay lái thêm khoảng 500m sau đó để làm điểm tựa giảm tốc cho cả hai xe không thể tuyệt vời hơn. Thảm nạn đã được chặn lại. Không chủ động, không có thần kinh thép, không có lòng nhân, anh không thể làm được điều kỳ diệu đó. Đơn giản nhất, anh chỉ việc chủ động đánh tay lái vòng tránh cho xe khách lao qua bất kể sống chết, xe anh sẽ an toàn. Nhưng anh đã chọn và chủ động đón cú va đâm. Anh xứng đáng là một anh hùng, một hình ảnh đẹp.

Đại văn hào H. Balzac, tác giả bộ tiểu thuyết “Tấn trò đời” từng nhận xét  rất chí lý, rằng “đôi khi cái ơn lớn quá, không trả nổi, người ta đành chọn sự phản bội”.

Xã hội vốn không thiếu kẻ vô tâm mang sẵn mầm vô ơn, tự quẫy mình trong vũng lầy của quyền hoài nghi thần thánh, hả hê vì tưởng sắp có thể hạ bệ một hình ảnh đẹp, không vụ lợi, hồn nhiên trong sáng vừa được phát hiện. Một số người đã quay sang mỉa mai, rẻ rúng lòng tốt, tay lái vững vàng của anh tài xế xe tải, quên béng mất thực tế là vừa có 30 mạng người được giữ lại cùng cuộc sống. Đã có kẻ dẫn link có ghi lời tay tài tài xế vô ơn kèm theo câu chua rất ngớ ngẩn: “31 bước qua, 33 bước lại, sám hối đi Bắc ơi!”.

Hóa ra, óc cá trê không chỉ nằm trong hộp sọ cá trê, còn nằm cả trong hộp sọ không ít con người. Dù ở trên đèo, giữa lòng thành phố hay trên mặt báo, con người mang óc cá trê vẫn cứ áp bùn để rình rập chờ cơ hội đớp mồi và lập tức lao theo, quên mất cả nguy cơ lẫn chuyện tự dìm mình xuống lớp bùn bội bạc.

Và chính họ đã trở thành con mồi cho sự rẻ tiền buông cần…

Câu sự dốt nát khác gì câu cá trê bé óc, có khó gì?

Nguyễn Hồng Lam

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.