Cung - cầu lệch pha, doanh nghiệp khó tuyển người
Trong bối cảnh chuyển đổi số, tái cơ cấu doanh nghiệp và nhu cầu nhân lực giữa các ngành nghề liên tục thay đổi, việc có được nguồn thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời về thị trường lao động ngày càng có ý nghĩa quan trọng.
Thực tế tuyển dụng tại các phiên giao dịch việc làm cho thấy, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tìm kiếm nhân sự phù hợp.
Đã tham gia 2 phiên giao dịch việc làm tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, nhưng Công ty TNHH Phúc Anh vẫn chưa giải quyết được nhu cầu nhân sự. Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, đại diện tuyển dụng của công ty, đơn vị đang cần tuyển khoảng 50 lao động ở nhiều vị trí như kế toán, marketing, phục vụ, thu ngân, tạp vụ...
“Việc tuyển dụng hiện nay không còn dễ dàng như trước. Người lao động có nhiều kênh tìm kiếm việc làm, trong khi yêu cầu về công việc và chế độ cũng ngày càng đa dạng. Ở chiều ngược lại, mỗi doanh nghiệp lại có những yêu cầu riêng về nhân sự, chế độ và thang bảng lương, dẫn đến không ít trường hợp doanh nghiệp cần người nhưng chưa tìm được ứng viên phù hợp”, bà Lan Anh cho hay.
Tương tự, Công ty CP Đầu tư và thương mại Minh Thành đã phải điều chỉnh phương thức tuyển dụng để mở rộng nguồn ứng viên. Các yêu cầu về bằng cấp, kinh nghiệm, độ tuổi được nới rộng; biên độ tiền lương cũng được điều chỉnh nhằm tăng khả năng tiếp cận người tìm việc.
Ông Nguyễn Văn Mạnh, chuyên viên tuyển dụng của công ty cho biết, thay vì đặt ra những tiêu chuẩn cứng như phải có bằng đại học hoặc 3-5 năm kinh nghiệm, doanh nghiệp chú trọng hơn đến mức độ phù hợp về văn hóa và tố chất của ứng viên.
Theo báo cáo của Cục Thống kê, lực lượng lao động hiện có gần 54 triệu người. Trong quý II/2026, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở mức 2,23%. Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động trong 6 tháng đầu năm 2026 là 1,65%, tương đương khoảng 773 nghìn người.
Số liệu của Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cũng cho thấy, tỷ lệ thất nghiệp hiện duy trì khoảng 2,2-2,3%, trong khi tại nhiều địa phương, khu công nghiệp, nhu cầu tuyển dụng lao động vẫn rất lớn. Theo cơ quan này, một trong những nguyên nhân chủ yếu là sự lệch pha giữa cung và cầu lao động.
Ông Ngô Xuân Liễu, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm (Cục Việc làm) cho biết, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp sản xuất, đã linh hoạt hơn trong tuyển dụng, từ độ tuổi đến trình độ chuyên môn, nhằm mở rộng nguồn cung lao động. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nhân lực vẫn chưa được cải thiện đáng kể, trong khi vẫn còn một bộ phận thanh niên đứng ngoài thị trường lao động.
Chuẩn hóa dữ liệu để kết nối đúng người, đúng việc
Tại Hà Nội, công tác thu thập, phân tích và khai thác dữ liệu đang được xem là một trong những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kết nối thị trường lao động.
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, tính đến hết tháng 9, thành phố đã giải quyết việc làm cho 161.000 người, thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp cho trên 51.000 người.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Trung tâm triển khai đồng thời nhiều hoạt động như giới thiệu việc làm cho người lao động, cung ứng và giới thiệu lao động cho người sử dụng lao động; thu thập, phân tích, lưu trữ và cung cấp thông tin về thị trường lao động; tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp.
Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, bên cạnh các hoạt động kết nối, tư vấn, giới thiệu việc làm trực tiếp, đơn vị đã khai thác dữ liệu của mình, đồng thời gắn kết với dữ liệu từ các đơn vị khác để hình thành bộ dữ liệu chung. Trên cơ sở đó, Trung tâm phân tích, đánh giá tổng thể nhằm đưa ra định hướng và dự báo về thị trường lao động.
Các hoạt động nghiệp vụ tại hệ thống sàn được thực hiện theo quy trình đồng bộ, thống nhất, từ dữ liệu, tư vấn, giới thiệu việc làm đến tổ chức phiên giao dịch việc làm và giải quyết chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Việc thu thập dữ liệu theo quy trình thống nhất nhằm bảo đảm tính đồng bộ của thông tin thị trường lao động.
“Nguồn dữ liệu này tiếp tục được chuẩn hóa, đồng bộ với sàn giao dịch việc làm quốc gia và liên kết, chia sẻ với hệ thống sàn việc làm tại các địa phương. Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng dữ liệu phân mảnh, khó nhận diện thông tin về thị trường lao động, trong bối cảnh mỗi địa phương hiện có một hệ thống website việc làm khác nhau”, ông Vũ Quang Thành cho hay.
Theo các chuyên gia, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao khả năng kết nối cung - cầu lao động. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, thống nhất, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động sẽ có thêm cơ sở để nhận diện nhu cầu nhân lực và điều chỉnh hoạt động của mình.
Nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm Lê Quang Trung cho rằng, muốn giải bài toán việc làm và kết nối cung - cầu lao động, trước hết phải nâng cao chất lượng dự báo thị trường. Muốn đào tạo đúng phải dự báo đúng. Để dự báo chính xác cần có dữ liệu đầy đủ cùng sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý.
Theo ông Lê Quang Trung, để xây dựng thị trường lao động hiện đại, minh bạch, linh hoạt và hội nhập, cần thay đổi nhận thức về vị trí của thị trường lao động. Lao động, việc làm không chỉ là vấn đề xã hội mà còn là vấn đề kinh tế, tác động trực tiếp đến tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.
“Một hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại, minh bạch và được số hóa sẽ là nền tảng để hình thành bản đồ thiếu hụt lao động, thiếu hụt kỹ năng theo từng ngành, từng vùng và từng địa phương. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý điều hành chính sách sát hơn với thực tiễn, đồng thời giúp doanh nghiệp và người lao động rút ngắn khoảng cách trong quá trình tìm kiếm và tuyển dụng việc làm”, ông Lê Quang Trung phân tích.
