Từ công trường “3 không” đến doanh thu nghìn tỷ
Nhà máy điện gió Savan 1 nằm tại tỉnh Savannakhet (Lào), do T&T Group đầu tư với tổng vốn khoảng 768 triệu USD và quy mô thiết kế 495 MW. Giai đoạn 1 của dự án có công suất 300 MW, gồm 48 tua-bin gió và đã chính thức vận hành thương mại vào cuối năm 2025, cung cấp tới 0,9 tỷ Kwh điện về Việt Nam mỗi năm.
Gần bảy tháng sau thời điểm COD, Savan 1 đã ghi nhận khoảng 36,5 triệu USD doanh thu (tương đương gần 1.000 tỷ đồng). Đằng sau kết quả đó là một quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều tháng trước khi dòng điện đầu tiên được phát lên lưới. Ngay từ đầu, T&T Group không chỉ đầu tư nhà máy điện mà đồng thời xây dựng tuyến đường dây truyền tải 220 kV đưa điện từ Savannakhet về điểm đấu nối tại Lao Bảo (Quảng Trị).
Với các dự án điện gió quy mô lớn, chỉ cần một mắt xích như hệ thống truyền tải hoặc đấu nối chậm tiến độ, thời điểm phát điện thương mại cũng sẽ bị lùi theo. Với Savan 1, T&T Group lựa chọn cách tiếp cận khác. Ngay sau khi nhận hợp đồng tô nhượng từ Chính phủ Lào vào đầu năm 2025, chủ đầu tư triển khai đồng thời nhiều hạng mục, từ thi công nhà máy, tuyến truyền tải 220kV riêng về Việt Nam đến các công trình hạ tầng phục vụ vận chuyển thiết bị. Nhờ đó, dự án tránh được tình trạng nhà máy hoàn thành nhưng chưa thể phát điện do hạ tầng truyền tải chưa sẵn sàng.
Thế nhưng, thực tế công trường luôn vô cùng khốc liệt. Bước vào giai đoạn triển khai, những bản vẽ và quyết định đầu tư nhanh chóng nhường chỗ cho những thách thức trên công trường. Đội ngũ kỹ sư phải sống nhiều tháng giữa cao nguyên Savannakhet trong điều kiện “3 không”: không nước sạch, không sóng điện thoại và không có cả nơi ở tạm. Có người không thể thích nghi, lặng lẽ rời công trường. Những người ở lại chỉ có một mục tiêu duy nhất: bằng mọi giá phải đưa dự án về đích đúng hẹn.
Chính từ quyết tâm ấy, hơn 27 km đường tiếp cận đã được mở mới để đưa những đoàn xe siêu trường, siêu trọng vào công trường. Hơn 45 km đường nội bộ được hoàn thiện. Cầu Tangatay dài hơn 80m được chính những cán bộ, kỹ sư người Việt xây dựng thay thế cho con đập tràn thường xuyên bị chia cắt mỗi mùa mưa. Đó không phải những hạng mục tạo ra điện, nhưng lại là những hạ tầng quyết định để dòng điện có thể xuất hiện đúng kế hoạch.
Kết quả là từ một công trường gần như trắng hạ tầng, Savan 1 chỉ mất 12 tháng để hoàn thành tuyến đường dây 220 kV dài gần 70km kết nối từ nhà máy đến điểm đấu nối phía Việt Nam. 4 tháng sau, toàn bộ giai đoạn 1 với quy mô 300MW cũng về đích, chính thức vận hành thương mại. Đây là một tiến độ rất hiếm gặp đối với một dự án năng lượng tái tạo xuyên biên giới có độ phức tạp cao.
Bên cạnh ý nghĩa về kinh tế, Savan 1 là một trong những dự án tiêu biểu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo xuyên biên giới, góp phần cụ thể hóa mục tiêu gia tăng nhập khẩu điện theo Hiệp định giữa hai Chính phủ Việt Nam - Lào. Việc đưa dòng điện từ Savannakhet về Việt Nam không chỉ đánh dấu bước tiến trong hợp tác năng lượng giữa hai quốc gia mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khu vực kinh tế tư nhân trong các dự án hạ tầng quy mô lớn, có yếu tố liên quốc gia.
Hơn cả 36,5 triệu USD
Trở lại những ngày đầu thi công, khi mở đường vào công trường, xây dựng cầu Tangatay và tìm cách đưa những đoàn xe siêu trường vượt qua mùa mưa ở Savannakhet, những cán bộ, kỹ sư chỉ có một mục tiêu duy nhất: Quyết tâm đưa dự án về đích đúng tiến độ. Khi ấy, bản thân họ cũng chưa từng nghĩ đến doanh thu hay dòng tiền.
Thế nhưng, chỉ chưa đầy 2 năm sau, thành quả của những ngày “ăn rừng, ngủ núi, uống gió Lào” đã được hiện thực hóa khi 48 tua-bin gió sừng sững quay trên đất bạn Lào, đem về khoản doanh thu hàng chục triệu đô la.
Nhà máy thậm chí có thể mang lại khoảng 62,5 triệu USD/năm trong giai đoạn 1 và tăng lên gần 97,3 triệu USD khi hoàn tất toàn bộ giai đoạn 2. Cũng vào thời điểm toàn bộ Nhà máy nâng tổng công suất lên 495 MW, hệ thống lưới điện quốc gia sẽ đón thêm tới 1,4 tỷ kWh điện mỗi năm.
Những con số ấy không đơn thuần phản ánh hiệu quả vận hành thực tế của một nhà máy điện gió. Quan trọng hơn, chúng đánh dấu thời điểm dự án bắt đầu chuyển từ đầu tư sang tạo dòng tiền - giai đoạn có ý nghĩa quyết định đối với các dự án hạ tầng có chu kỳ vốn kéo dài.
Để đi đến thời điểm đó, ngoài năng lực triển khai, bài toán quan trọng không kém là nguồn vốn. Ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đã tham gia thu xếp tài chính cho Savan 1, tạo nền tảng để dự án được triển khai đồng bộ. Khi nhà máy tạo doanh thu, dòng tiền vận hành cũng dần hình thành, góp phần đảm bảo khả năng hoàn vốn, củng cố niềm tin của các tổ chức tín dụng và tạo dư địa tài chính cho những khoản đầu tư tiếp theo.
Nhìn rộng hơn, doanh thu khoảng 36,5 triệu USD không chỉ là câu chuyện của riêng Savan 1. Đây có thể xem là một trong những tín hiệu đầu tiên cho thấy danh mục đầu tư hạ tầng mà doanh nhân Đỗ Quang Hiển và T&T Group đã kiên trì gây dựng trong nhiều năm qua đang bước vào chu kỳ khai thác.
Danh mục ấy không được hình thành theo từng dự án rời rạc mà theo một cấu trúc tương hỗ.
Trong lĩnh vực năng lượng, Savan 1 là một mắt xích trong chiến lược phát triển danh mục điện gió, điện mặt trời, điện khí LNG và các nguồn năng lượng mới của T&T Group. Đây sẽ là nền tảng để Tập đoàn tiếp tục mở rộng danh mục năng lượng theo mục tiêu nâng quy mô lên 25-30 GW vào năm 2035.
Với giao thông, các dự án như cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương hay đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô sẽ trở thành những tài sản hạ tầng tạo dòng tiền trong tương lai. Trong khi đó, Cảng hàng không Quảng Trị đang bước vào giai đoạn tăng tốc để sẵn sàng vận hành chính thức cuối năm nay.
Trong lĩnh vực logistics, T&T Group đã hợp tác cùng đối tác Singapore phát triển Việt Nam SuperPort - siêu cảng đầu tiên thuộc Mạng lưới logistics thông minh ASEAN. Trong dài hạn, hạ tầng này được kỳ vọng đáp ứng yêu cầu của các ngành sản xuất công nghệ cao, trong đó có lĩnh vực bán dẫn và điện tử, vốn đòi hỏi chuỗi cung ứng có tính kết nối, tốc độ và độ tin cậy cao.
Cùng với đó, loạt dự án đô thị do T&T Group phát triển tại nhiều địa phương cũng đang lần lượt bước vào giai đoạn triển khai kinh doanh. Khi kết hợp với các dự án giao thông, hàng không, logistics và năng lượng, các hợp phần này tạo nên một cấu trúc bổ trợ, gia tăng hiệu quả cho toàn bộ hệ sinh thái.
Cách tiếp cận đó cũng phản ánh tư duy đầu tư khác biệt của doanh nhân Đỗ Quang Hiển. Thay vì theo đuổi hiệu quả ngắn hạn, ông lựa chọn những dự án trọng điểm, có khả năng nâng cao năng lực hạ tầng của nền kinh tế. Doanh nhân tuổi Dần chấp nhận chu kỳ đầu tư dài và yêu cầu huy động nguồn lực tài chính lớn để tạo dựng các tài sản có vòng đời khai thác hàng chục năm.
Và khi ngày càng nhiều công trình đi vào vận hành, chính dòng tiền tạo ra từ các tài sản hiện hữu sẽ tiếp tục nuôi dưỡng những dự án mới, hình thành một vòng tuần hoàn phát triển, nơi vốn được chuyển hóa thành hạ tầng, hạ tầng tạo ra giá trị và giá trị lại trở thành nguồn lực cho chu kỳ đầu tư mới.
Chiều muộn, cao nguyên Savannakhet giữa mùa gió nóng phủ một màu vàng đặc trưng của mảnh đất Trung Lào. Những tua-bin gió vẫn quay đều trên nền trời đầy ráng đỏ, lặng lẽ tạo ra những dòng giá trị mới từ một công trình "3 không" của gần hai năm về trước. Và hôm nay, câu chuyện của Savan 1 đang được viết tiếp bằng chính khả năng tự tạo ra nguồn lực cho những dự án tiếp theo.
