Đại diện thực chất, bảo vệ từ sớm, từ xa
Ngày 3/6, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 – 2031 đã chính thức diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển". Đại hội quy tụ 780 đại biểu ưu tú, mang theo ý chí, nguyện vọng và trí tuệ của gần 10 triệu đoàn viên công đoàn cả nước.
Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam. 780 đại biểu tham dự là những cán bộ công đoàn, đoàn viên tiêu biểu đại diện cho các ngành nghề, lĩnh vực, địa phương và đơn vị trong cả nước.
Chủ đề xuyên suốt của Đại hội lần này là xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh toàn diện; tập trung đại diện, chăm lo, bảo vệ đoàn viên và người lao động; phát huy vai trò tiên phong, tinh thần đổi mới sáng tạo, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Trong khuôn khổ Đại hội, các đại biểu sẽ tập trung tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam; kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành khóa XIII; đồng thời xác định mục tiêu, nhiệm vụ và các khâu đột phá trong nhiệm kỳ 2026-2031. Đại hội cũng sẽ xem xét sửa đổi Điều lệ Công đoàn Việt Nam và bầu ra Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV để lãnh đạo phong trào công nhân trong giai đoạn mới. Đại hội diễn ra trong 3 ngày làm việc chính thức (từ 3 đến 5/6).
Dự thảo của Ban chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại Đại hội XIV đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy hoạt động công đoàn, từ chăm lo, đại diện, bảo vệ người lao động đến chuyển đổi số, nâng cao năng suất và xây dựng tổ chức linh hoạt, gần cơ sở hơn.
Trước những yêu cầu đặt ra cho tổ chức Công đoàn trong tình hình mới, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam Trần Thanh Hải cho rằng, kỷ nguyên mới đối với tổ chức Công đoàn, trước hết phải là kỷ nguyên mới của công đoàn cơ sở, tâm thế hoạt động của công đoàn cơ sở cần có sự thay đổi cơ bản theo phương châm: Chủ động là cơ bản, sáng tạo làm nền tảng, thiết thực là mục tiêu và được tạo nhiều thuận lợi hơn.
“Tư duy này đòi hỏi cán bộ công đoàn phải đi sâu vào đời sống công nhân, nắm bắt kịp thời những vấn đề về tiền lương, việc làm, nhà ở, bữa ăn ca, an toàn lao động, chăm sóc con cái, sức khỏe tinh thần, cơ hội học nghề và thăng tiến”, ông Hải nói.
Cùng với đó, ông Hải nhấn mạnh đến tư duy đại diện thực chất, bảo vệ từ sớm, từ xa. Vai trò đại diện cho người lao động của Công đoàn trong giai đoạn mới phải bắt đầu từ khâu tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; giám sát thực thi; phát hiện sớm nguy cơ xung đột; thúc đẩy đối thoại định kỳ và thương lượng tập thể thực chất tại doanh nghiệp.
Nhiệm kỳ 2026 – 2031, tổ chức Công đoàn cũng xác định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt. Chuyển đổi số không còn là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc để quản lý và tương tác hiệu quả với hàng triệu đoàn viên. Kỳ vọng lớn nhất là việc xây dựng hệ sinh thái số của Công đoàn, nơi người lao động có thể dễ dàng tiếp cận thông tin, phản ánh bức xúc và nhận tư vấn pháp lý ngay trên không gian mạng.
Uỷ viên đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh Bùi Thanh Nhân cho hay, các cấp Công đoàn TP Hồ Chí Minh đang tiếp tục đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu đoàn viên, số hóa hoạt động quản lý công đoàn cơ sở, ứng dụng các nền tảng trực tuyến trong tuyên truyền, nắm bắt tâm tư người lao động và hỗ trợ đoàn viên.
“Trong thời gian tới, chúng tôi cũng sẽ tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào một số lĩnh vực như hỗ trợ tư vấn pháp luật lao động, giải đáp chính sách cho đoàn viên, phân tích dữ liệu để dự báo tình hình quan hệ lao động, hỗ trợ cán bộ công đoàn xử lý công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn”, ông Nhân cho biết.
Người lao động trở thành những "công nhân số", "lao động số"
Một bước đột phá quan trọng trong tư duy của Đại hội XIV của tổ chức Công đoàn là sự chuyển dịch từ cách làm chủ yếu dựa vào phong trào vận động truyền thống sang tiếp cận chính sách và bảo vệ từ xa. Thay vì chỉ tặng quà khi khó khăn, Công đoàn định hướng chăm lo theo hướng phát triển năng lực lâu dài cho người lao động.
Mục tiêu mới nữa là giúp người lao động trở thành những "công nhân số", "lao động số" có kỹ năng nghề nghiệp cao, khả năng thích ứng với công nghệ mới để không bị thay thế bởi tự động hóa. Các phong trào thi đua cũng được nâng tầm với khẩu hiệu thiết thực: “Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt”. Điều này khẳng định triết lý: Người lao động chỉ có thể được bảo vệ bền vững khi có năng suất lao động cao, việc làm ổn định và thu nhập đủ sống.
Đại hội XIV đặt mục tiêu đầy thách thức là phát triển, tăng ít nhất 4 triệu đoàn viên. Điều này đòi hỏi đổi mới toàn diện nội dung, phương thức tuyên truyền và vận động, làm cho người lao động thấy rõ Công đoàn là chỗ dựa tin cậy nhất.
Bên cạnh đó, việc xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn chuyên nghiệp, bản lĩnh và có kỹ năng công nghệ là yếu tố quyết định. Cán bộ công đoàn không chỉ cần tâm huyết mà phải sắc bén về chính sách, có kỹ năng đối thoại, thương lượng tập thể thực chất để mang lại những lợi ích cao hơn luật định cho người lao động.
Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn cho biết, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới và nhiệm kỳ này tổ chức Công đoàn cũng xác định đồng hành cùng mô hình tăng trưởng mới của đất nước.
“Đại hội XIV của Công đoàn Việt Nam diễn ra trong bối cảnh Đảng xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong mô hình này, nhân lực chất lượng cao giữ vai trò trung tâm. Tổ chức Công đoàn kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối giữa nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp và khát vọng học tập của người lao động, tham gia tích cực vào quá trình nâng cao chất lượng lao động”, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khẳng định.
