Một trong những chuyển biến rõ nét nhất của cộng đồng doanh nghiệp ở TP Hồ Chí Minh là quá trình chuyển đổi số đi vào thực chất. Từ chỗ số hóa chỉ dừng ở những phần mềm quản lý đơn lẻ, thì nay nhiều doanh nghiệp đã vận hành toàn diện trên nền tảng số. Thành phố hiện có 455 doanh nghiệp triển khai hệ thống quản trị tổng thể, kết nối dữ liệu từ sản xuất, tài chính, nhân sự đến bán hàng và chăm sóc khách hàng.
Nhiều doanh nghiệp lớn như Vissan, Qui Phúc, Vinasun, PNJ, Nhựa Bình Minh... đã xem chuyển đổi số là nền tảng để kiểm soát rủi ro, giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh. Điều đáng nói là chuyển đổi số không còn là “cuộc chơi” riêng của doanh nghiệp lớn mà đã lan rộng sang cả khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh cũng đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng xanh. Trong ba năm qua, đã có 342 doanh nghiệp được thành phố trao danh hiệu “Doanh nghiệp xanh”. Những cái tên như Vinamilk, EVNHCMC, Thiên Long, Cadivi, Nhựa tái chế Duy Tân...cho thấy xu hướng xanh hóa sản xuất không còn mang tính phong trào mà đã trở thành chiến lược phát triển dài hạn.
Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng bắt đầu đầu tư công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, quản trị phát thải và xây dựng sản phẩm thân thiện môi trường. Điều này phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy kinh doanh: phát triển bền vững không còn là chi phí mà trở thành điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Bởi các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ ngày càng siết chặt tiêu chuẩn ESG và phát thải carbon, chuyển đổi xanh chính là “tấm vé thông hành” để doanh nghiệp thành phố giữ được thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị thương hiệu.
Một điểm sáng khác là sự gia tăng mạnh mẽ của các sản phẩm và dịch vụ mới. Các doanh nghiệp không chỉ khai thác thị trường sẵn có mà bắt đầu tạo ra giá trị mới dựa trên tri thức và công nghệ. Trong giai đoạn 2023-2025, đã có 210 sản phẩm và 121 dịch vụ của 190 doanh nghiệp được tôn vinh là sản phẩm, dịch vụ tiêu biểu của TP Hồ Chí Minh.
Nhiều doanh nghiệp đầu tư mạnh cho nghiên cứu phát triển (R&D), cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ và tích hợp yếu tố xanh vào sản phẩm. Các thương hiệu như KIDO, Acecook Việt Nam, Dệt may Thành Công, Cơ khí Duy Khanh… đang cho thấy doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh bằng chất lượng và đổi mới sáng tạo thay vì chỉ dựa vào giá rẻ.
Điều đáng ghi nhận là các sản phẩm mới ngày càng bám sát xu hướng tiêu dùng hiện đại như tiêu dùng xanh, an toàn, truy xuất nguồn gốc và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Đây chính là hướng đi giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.
Nếu đổi mới sáng tạo là động lực nội tại thì liên kết chính là “đòn bẩy” giúp doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh vươn xa hơn. Thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hội chợ hàng Việt, caravan doanh nhân hay các diễn đàn kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp thành phố đang hình thành mạng lưới hợp tác sâu rộng hơn.
Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh (HUBA) trong ba năm qua đã tổ chức 12 kỳ “Cà phê Doanh nhân HUBA”, thu hút hơn 8.000 lượt doanh nhân tham dự. Những chủ đề như ứng dụng AI trong quản trị doanh nghiệp, tín chỉ carbon hay xây dựng thương hiệu Việt vươn ra thế giới đã tạo ra không gian kết nối thực chất giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp và giữa doanh nghiệp với chính quyền.
Thành phố còn tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như JETRO của Nhật Bản, KOTRA của Hàn Quốc, AmCham hay EuroCham nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thông qua các chương trình hội thảo, triển lãm và xúc tiến thương mại quốc tế, nhiều doanh nghiệp đã tiếp cận được tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định về truy xuất nguồn gốc và yêu cầu thiết kế bao bì của các thị trường khó tính. Đây là bước đi quan trọng để hàng hóa TP Hồ Chí Minh nâng cao sức cạnh tranh quốc tế. Không còn phụ thuộc quá lớn vào một vài thị trường truyền thống, doanh nghiệp đang mở rộng sang Mỹ, Canada, châu Âu, Nhật Bản hay Hàn Quốc với các dòng sản phẩm đạt chuẩn HALAL, Global G.A.P…
Sự linh hoạt trong chuyển hướng thị trường cùng với việc đẩy mạnh thương mại điện tử đã giúp doanh nghiệp giảm rủi ro phụ thuộc và duy trì tăng trưởng ổn định.
Các sở ngành TP Hồ Chí Minh cũng đang chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo môi trường phát triển. Ngành thuế đẩy mạnh số hóa, hỗ trợ hơn 18.000 hộ kinh doanh chuyển sang kê khai điện tử. Ngành khoa học công nghệ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tiêu chuẩn hóa sản phẩm, quản trị tài sản trí tuệ và truy xuất nguồn gốc. Ngành xây dựng triển khai các nền tảng số nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận hạ tầng cho doanh nghiệp.
Theo kế hoạch xây dựng các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng đến năm 2030, thành phố xây dựng tập trung vào 4 ngành công nghiệp trọng yếu gồm: cơ khí, điện tử, công nghệ thông tin, hóa dược - cao su nhựa và chế biến lương thực - thực phẩm.
Mục tiêu đặt ra là có ít nhất 7-12 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu trước năm 2030. Nâng cao năng lực cho 100% doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị đạt các tiêu chuẩn cơ bản về quản trị chất lượng hoặc tiêu chuẩn ngành.
Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, mục tiêu hỗ trợ cho 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững. Trong đó xây dựng ít nhất 20 mô hình doanh điển hình để lan tỏa, khuyến khích các doanh nghiệp phát triển bền vững.
