Cửa không đóng, nhưng then vẫn cài
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, tính đến ngày 31/7, tín dụng đã tăng trưởng 5,15% so với đầu năm. Cũng theo cơ quan này, các tổ chức tín dụng (TCTD) trong hệ thống NH đã nghiêm túc thực hiện quy định lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên theo quy định. Hiện, mặt bằng lãi suất cho vay của nhóm NHTM Nhà nước đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 7-9%/năm; cho vay lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác khoảng 9-10,5%/năm đối với ngắn hạn; trung và dài hạn khoảng 11,5-12,8%/năm.
Đặc biệt, một số DN có tình hình tài chính lành mạnh, minh bạch, phương án, dự án sản xuất kinh doanh hiệu quả đã được các NHTM cho vay với mức lãi suất chỉ 6,5-7%/năm. Đối với nhóm NHTMCP, lãi suất cho vay phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 8-9%/năm; cho vay lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phổ biến ở mức 9,5-11,5%/năm đối với ngắn hạn; trung và dài hạn khoảng 12-13%/năm.
Mặc dù con số từ NHNN đưa ra có vẻ rất hấp dẫn, tuy nhiên thực tế, việc tiếp cận vốn của các DN hiện nay vẫn đang rất khó khăn. Báo cáo vĩ mô 6 tháng của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cũng nhận định, cho dù lãi suất đã hạ rất thấp, thanh khoản dồi dào, nhưng dòng chảy tín dụng đến DN cũng rất khó khăn, do các NH đang phải giải quyết nợ xấu. Bên cạnh đó, tình hình sản xuất kinh doanh khó khăn, không phải khách hàng tốt nào cũng có nhu cầu vay vốn.
Trước đây, để bảo toàn vốn, các NHTM không dám cho vay, nếu cho vay thì lãi suất cao các DN cũng không dám vay. Nhưng kể từ quý II-2013, để đáp ứng nhu cầu về vốn của DN, các NH đã bắt đầu cho vay trở lại đối với các DN làm ăn ổn định, các dự án đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, các NHTM vẫn chỉ cho vay đối với khách hàng tiềm năng, có tài sản đảm bảo, nhiều DN vẫn khó tiếp cận vốn. Theo ông Nguyễn Phước Hưng, Tổng Thư ký Hiệp hội DN TP Hồ Chí Minh (HUBA), các DN hội viên cho biết, việc tiếp cận vốn còn khó khăn, hiện vẫn đang mắc kẹt trong tình huống DN cần vay thì vay không được, DN được vay vốn thì lại không muốn vay.
Như vậy, dù việc tìm mọi cách đẩy vốn ra nền kinh tế là các NH đang tự cứu mình, nhưng xét về góc độ kinh doanh, đối với các DN, cánh cửa cho vay vốn đã mở. Tuy nhiên, rõ ràng mở cửa nhưng các NH vẫn "cài then", nên để qua được cánh cửa này đối với nhiều DN, nhất là khối DN nhỏ và vừa, không hề dễ. Đấy là chưa kể, với tình trạng của các DN hiện nay, lãi suất mà NH dành cho họ vẫn quá cao. Ông Nguyễn Trí Tịnh, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư P.H cho rằng, với tỷ lệ ổn định của lạm phát như hiện nay, NH còn có dư địa để giảm lãi suất. DN mong muốn NH giảm thêm lãi suất để có thể giảm được chi phí cho khách hàng.
Giảm lãi suất: 3 có, 5 không gây khó doanh nghiệp
Theo số liệu mới nhất mà Vụ Dự báo thống kê tiền tệ (NHNN) công bố kết quả điều tra về triển vọng kinh doanh của các TCTD tháng 6/2013, thì lãi suất cho vay của các NH có xu hướng giảm nhanh hơn lãi suất huy động. Với kỳ vọng lạm phát thấp, phần lớn các TCTD nhận định lãi suất cho vay ngắn hạn sẽ tiếp tục giảm trong quý III-2013, có 23% TCTD được hỏi cho rằng lãi suất bình quân năm 2013 có thể giảm 3-4% so với năm 2012.
Ghi nhận những tích cực của ngành NH trong việc giảm lãi suất, nhưng một chuyên gia kinh tế cho rằng, thực tế, NHNN trước nay chỉ giảm lãi suất huy động, chứ không giảm lãi suất cho vay vì chưa có lãi suất trần. Lãi suất liên tục giảm nhưng số tín dụng cấp cho DN lại không tăng lên một cách tương ứng. Qua 6 tháng, mức tín dụng mới tăng 4,5%, trong khi lạm phát đã tăng 2,4%. Câu hỏi đặt ra lúc này là, bài toán tín dụng không chỉ phụ thuộc vào lãi suất, mà cần có nỗ lực khác, đó là nợ xấu của các DN, của NH.
Còn theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong, có 3 lý do để giảm và 5 lý do không giảm được lãi suất. 3 lý do giảm gồm: thứ 1, NH có thể huy động được với lãi suất từ 5 - 6%; thứ 2, 1/3 vốn gửi NH là vốn gửi thanh toán thường không thời hạn, lượng này có thể dùng để cho vay; thứ 3, NH có thể phát triển dịch vụ khác để tăng thu, bù lại phần giảm lợi nhuận do giảm lãi suất cho vay. Còn 5 lý do để khó hạ lãi suất cho vay là: thứ 1, những áp lực về lãi cao và lợi nhuận cao mà các NHTM nhất là NHCP phải chịu; thứ 2, áp lực chi phí nuôi dưỡng bộ máy NH; thứ 3, dịch vụ của NH đơn điệu, không hấp dẫn, kém cạnh tranh; thứ 4, nợ xấu lớn, khiến các NH e ngại cho vay; thứ 5, bản thân các DN chưa tạo lòng tin và thiếu đảm bảo vay lãi suất thấp.
Tìm đường cho dòng vốn chảy vào sản xuất kinh doanh là bài toán cần phải làm ngay và là một cách triệt để. Mới đây, UBND TP Hồ Chí Minh đã có động thái phối kết hợp giữa NHNN chi nhánh thành phố, Sở Công thương và Hiệp hội DN thành phố để tháo gỡ những khó khăn trong việc bơm vốn tín dụng NH ra nền kinh tế trên địa bàn. Thứ nhất là gỡ về tài sản thế chấp, và phương án NH cho DN vay vốn dựa trên dòng tiền sẽ được xem xét. Thứ hai gỡ về nợ xấu, những DN có nợ xấu sẽ được phân loại, nếu DN nào còn khả năng thì sẽ tiếp tục được vay vốn, nợ xấu sẽ được khoanh lại. Trong đó, những DN hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh sẽ được ưu tiên trước so với những DN hoạt động trong những lĩnh vực, ngành nghề khác. Thứ ba, gỡ về phương án sản xuất kinh doanh của DN, riêng về phương án của DN, các NH tới đây sẽ theo dõi chặt chẽ xem dòng tiền có đi vào sản xuất hay không hay là đi vào những lĩnh vực khác…
