Những ưu tiên chính sách
Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, khó khăn kinh tế hiện nay đã tác động tới việc làm và đời sống của từng gia đình. Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Tài chính, ông cảm nhận điều đó như thế nào và những giải pháp ưu tiên giúp Chính phủ từng bước tháo gỡ khó khăn đó và góp phần cải thiện đời sống người dân là gì?
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Tôi xin chia sẻ khó khăn với người dân và các doanh nghiệp. Trải qua một số vị trí công tác đã giúp tôi có điều kiện nhìn nhận khái quát và đầy đủ hơn thực trạng khó khăn cũng như những thuận lợi của nền kinh tế nước ta hiện nay. Mặc dù còn phải tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu thông tin một cách kỹ lưỡng những vấn đề thuộc chức trách, nhiệm vụ của ngành Tài chính, nhưng tôi có thể nói rằng: Định hướng lớn là tiếp tục triển khai những chính sách tài khóa chặt chẽ, triệt để tiết kiệm, phục vụ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, tăng trưởng kinh tế cao hơn năm 2012. Việc quan trọng hàng đầu là đảm bảo cân đối thu, chi ngân sách; tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài khóa, thực hiện công khai, minh bạch để tăng cường sự kiểm tra giám sát của Nhà nước và xã hội.
Trước mắt, cần tiếp tục triển khai quyết liệt Nghị quyết 31/2012 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2013; các Nghị quyết số 01, 02 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách Nhà nước năm 2013; một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu. Theo quan điểm của tôi, những chủ trương, định hướng, kể cả các giải pháp cụ thể đều đã nêu rất rõ trong các nghị quyết này, mà ngành Tài chính cùng với các Bộ, ngành và các địa phương phải nỗ lực thực hiện thật tốt, góp phần tháo gỡ khó khăn hiện nay.
Với năm 2013, khả năng thu ngân sách gặp rất nhiều khó khăn. Vì vậy, phải phấn đấu thực hiện mục tiêu cân đối ngân sách bằng ba nhóm giải pháp, đó là: Nhóm giải pháp chống thất thu ngân sách; giải pháp tiết kiệm chi, mạnh dạn và kiên quyết cắt bỏ các khoản chi không thực sự cần thiết, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, tham nhũng trong chi tiêu ngân sách. Chẳng hạn, cắt giảm hoặc lùi thời gian các nhiệm vụ chi chưa thực sự cần thiết như mua sắm trang thiết bị, ôtô; hạn chế tối đa hội nghị, hội thảo quốc gia, lễ khởi công, khánh thành...; Nhóm giải pháp thứ ba là kích thích tiêu dùng, kích thích sản xuất kinh doanh, tiến tới tạo đà tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, là giải pháp rà soát tình hình thực hiện các chính sách giãn, hoãn, miễn giảm thuế là rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nhưng để giảm khó khăn trước mắt thì phải tính tới giải pháp căn cơ, lâu dài, đó chính là tiếp tục hoàn thiện thể chế tài chính đáp ứng yêu cầu đổi mới đặt ra.
Công khai và minh bạch giá xăng dầu
PV: Giá xăng dầu luôn tác động không nhỏ tới sản xuất và đời sống (chưa kể hiện tượng té nước theo mưa mỗi khi tăng giá xăng dầu). Bộ trưởng có thể chia sẻ chính sách điều hành giá xăng dầu tới đây có gì mới để hạn chế thấp nhất tác động tiêu cực tới đời sống và sản xuất kinh doanh?
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Có một vấn đề không mới nhưng luôn luôn thời sự, đó là chủ trương điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, không có cách nào khác. Giá xăng dầu thế giới lên thì ta điều chỉnh lên; giá xăng dầu thế giới xuống thì ta điều chỉnh xuống. Nhưng chúng tôi phối hợp với Bộ Công thương tham mưu cho Chính phủ luôn chủ động sử dụng linh hoạt các biện pháp, bao gồm điều chỉnh giá bán lẻ, công cụ thuế và quỹ bình ổn giá xăng dầu để điều hành giá xăng dầu sao cho hạn chế thấp nhất tác động xấu của nó đối với sản xuất và đời sống. Qua đó, giải quyết hài hòa ba lợi ích của Nhà nước, người tiêu dùng và doanh nghiệp.
(Theo ghi nhận của phóng viên, từ đầu năm 2013 đến nay, giá xăng dầu đã được điều chỉnh 7 lần (trong đó có 3 lần giảm và 4 lần tăng giá). Đại diện Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính cho biết, về cơ bản giá xăng dầu đã bám sát theo thị trường và không gây chấn động nhiều cho người tiêu dùng do đã có sự cân nhắc kỹ tác động của nó trước khi điều chỉnh. Quý I-2013, dù giá xăng dầu thế giới tăng cao so với cuối năm 2012, nhưng liên Bộ Tài chính - Công thương vẫn giữ giá bán lẻ thông qua việc cho phép doanh nghiệp kinh doanh đầu mối được sử dụng hoặc tăng mức sử dụng quỹ bình ổn xăng dầu. Vào cuối tháng 3/2013, khi quỹ bình ổn xăng dầu hết, Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho liên Bộ cho phép doanh nghiệp tăng giá bán lẻ xăng dầu và ngừng sử dụng quỹ. Sau đó, khi giá xăng dầu có những biến động thất thường thì liên Bộ đã 3 lần yêu cầu các doanh nghiệp điều chỉnh giảm giá bán và hai lần điều hành khôi phục một phần thuế nhập khẩu xăng dầu...).
PV: Thưa Bộ trưởng, thực tế khi có yêu cầu lên thì doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tăng giá tức khắc, còn khi yêu cầu giảm giá thì độ trễ thường là rất lớn làm ảnh hưởng tới lợi ích của người tiêu dùng.Việc công bố công khai quỹ bình ổn giá xăng dầu vừa qua do Bộ Tài chính đưa ra được dư luận hoan nghênh nhưng cho rằng vẫn chưa thực sự minh bạch (chẳng hạn như việc chi quỹ này vào những khoản gì? Chi thời điểm nào? Việc bù lỗ cho doanh nghiệp ra sao?). Quan điểm của Bộ trưởng về vấn đề này?
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Yêu cầu công khai, minh bạch quỹ bình ổn giá xăng dầu là đòi hỏi chính đáng của người dân, vì thực chất quỹ này được hình thành từ tiền của người sử dụng xăng dầu. Quỹ được hình thành như một van xả để đảm bảo bình ổn giá xăng dầu của chúng ta trên thị trường khi giá xăng dầu thế giới có biến động. Với quan điểm đó, Bộ Tài chính đã công khai việc sử dụng quỹ này để người dân biết và giám sát việc quản lý, sử dụng quỹ xăng dầu. Hướng tới, Bộ sẽ sửa đổi, bổ sung Thông tư 234/2009/TT-BTC hướng dẫn cụ thể về việc trích lập, quản lý, sử dụng và công khai quỹ bình ổn giá xăng dầu hàng quý vào tháng đầu mỗi quý (công bố số trích lập, số đã sử dụng, số dư quỹ...). Qua đó, người dân có điều kiện để giám sát việc quản lý, sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng như giám sát việc điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường.
Tuy nhiên, việc giám sát cần phải có cơ chế giám sát đảm bảo các yêu cầu của pháp luật. Còn việc một số doanh nghiệp nào đó khi đã được yêu cầu giảm giá bán xăng dầu mà cố tình dây dưa làm ảnh hưởng tới lợi ích của người tiêu dùng thì đề nghị các nhà báo, người dân hãy cung cấp tới cơ quan chức năng, lập biên bản xử lý theo quy định. Đây cũng là cách giám sát trực tiếp của người dân đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, góp phần cho thị trường này thêm lành mạnh.
PV: Có ý kiến đề nghị cần có thêm Hội bảo vệ người tiêu dùng, cơ quan Khoa học kỹ thuật, kể cả kiểm toán vào giám sát việc quản lý, sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu. Theo Bộ trưởng, nên như thế nào để quá trình quản lý sử dụng quỹ này hiệu quả hơn và thuyết phục đối với người dân?
Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Công khai và minh bạch là xu hướng chung và là yêu cầu bắt buộc trong mọi khâu, mọi lĩnh vực quản lý và hội nhập kinh tế quốc tế, không riêng gì lĩnh vực xăng dầu. Tôi ủng hộ việc tham gia giám sát quỹ bình ổn xăng dầu theo cơ chế rõ ràng, tuân thủ các quy định của luật pháp. Thực chất, trước khi có ý kiến nêu trên, thì việc thanh tra, kiểm tra hàng quý, năm, kể cả kiểm toán đã tiến hành các hoạt động chuyên môn đối với lĩnh vực xăng dầu. Đó cũng chính là sự kiểm tra giám sát. Tuy nhiên, bất cứ lĩnh vực nào, yêu cầu quản lý cũng phải có từng bước đi phù hợp mới đem lại hiệu quả mong muốn
