Đổi mới tư duy đối ngoại, thu hút FDI trong giai đoạn mới
Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng đã mang đến góc nhìn chiến lược về bối cảnh hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Khẳng định đây là thời điểm quan trọng để chuyển hóa các khuôn khổ hợp tác thành những dự án cụ thể tại các địa phương, Đại sứ nhấn mạnh: "Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 9/2023 không chỉ mang ý nghĩa chính trị, mà còn mở ra khuôn khổ hợp tác kinh tế, đầu tư và công nghệ chưa từng có".
Đại sứ kiến nghị các địa phương cần chủ động chuyển đổi tư duy, từ "thu hút càng nhiều vốn càng tốt" sang "thu hút đúng nhà đầu tư, đúng lĩnh vực và đúng hệ sinh thái", hay nói cách khác là xác định đúng "điểm rơi" của dòng vốn Hoa Kỳ. Theo Đại sứ, các lĩnh vực ưu tiên trước mắt là công nghệ số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch, logistics, công nghiệp hỗ trợ, y sinh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao - những lĩnh vực Hoa Kỳ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu lớn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần chuẩn bị sẵn danh mục dự án với thông tin minh bạch, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chủ động kết nối trực tiếp với chính quyền các bang của Hoa Kỳ có thế mạnh bổ trợ.
Tiếp nối tinh thần đổi mới, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Đỗ Anh Tuấn khẳng định quyết tâm của Thủ đô trong việc đi đầu đổi mới phương thức đối ngoại, chuyển từ tư duy "tiếp nhận, thích nghi" sang "hội nhập chủ động, đóng góp, kiến tạo và định hình". Hà Nội xác định công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa là những động lực tăng trưởng cốt lõi.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết: "Hà Nội đưa nội dung phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào mọi chương trình nghị sự đối ngoại; tăng cường kết nối sâu rộng với các tập đoàn công nghệ hàng đầu, các định chế tài chính và trung tâm nghiên cứu uy tín trên thế giới". Đồng thời, Hà Nội đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GRDP của thành phố vào năm 2030 và đề xuất Bộ Ngoại giao tiếp tục hỗ trợ Thủ đô chuyển hóa các cam kết đối ngoại cấp cao thành các dự án đầu tư thực tế.
Từ góc độ một địa phương có tốc độ tăng trưởng và thu hút FDI ấn tượng, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Hoàng Minh Cường chia sẻ những bài học kinh nghiệm trong việc "biến cam kết trên giấy thành dự án trên thực địa". Theo ông Hoàng Minh Cường, giá trị của đối ngoại không nằm ở số lượng biên bản được ký kết mà ở lượng vốn được giải ngân và các dự án đi vào hoạt động.
"Dòng vốn FDI không bắt đầu từ bàn đàm phán, mà bắt đầu từ niềm tin. Niềm tin được tạo dựng bằng quan hệ đối ngoại, được củng cố bằng môi trường đầu tư và được hiện thực hóa bằng năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương", ông nhấn mạnh.
Hải Phòng đúc kết ba kinh nghiệm trọng tâm gồm: chuyển từ "ngoại giao sự kiện" sang "ngoại giao kiến tạo phát triển"; xây dựng cơ chế phối hợp "trước - trong - sau" nhằm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các cam kết; đồng thời chủ động thu hút FDI thông qua hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ gồm cảng biển, logistics và các khu kinh tế thế hệ mới.
Phát huy sức mạnh ngoại giao văn hoá, đồng hành cùng doanh nghiệp
Bên cạnh kinh tế và đầu tư, ngoại giao văn hóa được đánh giá là nguồn lực mềm quan trọng để xây dựng thương hiệu địa phương và thu hút nguồn lực quốc tế. Phó Chủ tịch UBND TP Huế Trần Hữu Thùy Giang đã chia sẻ mô hình phát triển kinh tế di sản và du lịch bền vững thông qua ngoại giao văn hóa. Với 8 danh hiệu di sản được UNESCO vinh danh, Huế đã huy động được hàng chục triệu USD từ các tổ chức quốc tế phục vụ công tác bảo tồn và trùng tu di tích.
Ông nhấn mạnh: "Ngoại giao văn hóa không chỉ là hoạt động quảng bá hình ảnh địa phương, mà đã trở thành phương thức quan trọng để kết nối, huy động các nguồn lực quốc tế nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản, thúc đẩy phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững".
Ông Trần Hữu Thùy Giang cũng đề xuất hình thành diễn đàn quốc tế về ngoại giao văn hóa, kinh tế di sản và du lịch bền vững thường niên tại Việt Nam, đồng thời khẳng định Huế sẵn sàng đăng cai kỳ tổ chức đầu tiên.
Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp - chủ thể trực tiếp thụ hưởng và thực thi các kết quả đối ngoại - bà Trần Thị Lan Anh, Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh doanh nghiệp chính là lực lượng trung tâm chuyển hóa các sáng kiến đối ngoại thành giá trị kinh tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp nhiều khó khăn về thông tin thị trường, chi phí tuân thủ cũng như năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và tiêu chuẩn số.
Đại diện VCCI khẳng định: "Khi Nhà nước kiến tạo, địa phương chủ động, ngoại giao kết nối thì VCCI và các hiệp hội sẽ đồng hành, doanh nghiệp sẽ tích cực tham gia và cùng kiến tạo, qua đó các mối quan hệ đối ngoại sẽ thực sự trở thành động lực phát triển".
Để nâng cao hiệu quả, VCCI đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm: đưa doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu thiết kế các chương trình đối ngoại; xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) phục vụ chia sẻ thông tin thị trường; chuyển từ kết nối theo sự kiện sang kết nối theo chuỗi giá trị; đồng thời phát huy vai trò của VCCI và các hiệp hội trong hỗ trợ doanh nghiệp "vươn ra thế giới" (Go Global).
