Sáng 11/8, tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị.
Phạm vi áp dụng dự thảo luật, gồm: TP Hồ Chí Minh và các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt; thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách; đơn vị hành chính được công nhận là khu kinh tế đặc biệt. Dự thảo Luật quy định các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp đối với từng nhóm đối tượng, gắn với các yêu cầu, điều kiện nhất định.
Phát biểu tại phiên họp, các đại biểu ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc chuẩn bị dự án luật có phạm vi rộng với tinh thần đổi mới, kiến tạo phát triển, phân cấp phân quyền mạnh mẽ. Tuy nhiên, từ thực tiễn quản lý và phát triển đô thị, các ý kiến phân tích nhiều vấn đề cốt lõi nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đảm bảo an toàn pháp lý và tạo động lực tăng trưởng mới.
Thảo luận về cơ chế thí điểm, chính sách mới, đại biểu Quốc hội Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh) đề xuất đổi mới tư duy làm luật. Theo đó, thay vì liệt kê danh mục các lĩnh vực được thí điểm (khiến danh mục dễ trở thành giới hạn cho sự chủ động của địa phương), luật nên quy định rõ các lĩnh vực "không được thí điểm". Những vấn đề còn lại sẽ giao cho thành phố chủ động đề xuất, quyết định theo quy trình, điều kiện kiểm soát.
Đồng thời, đại biểu đề nghị, mạnh dạn phân quyền cho Hội đồng nhân dân thành phố quyết định chuyển các chính sách thí điểm thành công sang áp dụng chính thức trên địa bàn nếu đáp ứng các tiêu chí quy định, thay vì lại phải làm thủ tục kiến nghị cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản mới…
Đại biểu Quốc hội Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh) phát biểu tại phiên họp.
Về cơ chế tháo gỡ cho các dự án chậm triển khai quy định tại dự thảo luật, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP Hải Phòng) đánh giá, đây là hướng tiếp cận rất cần thiết nhằm giải phóng nguồn lực đất đai đang bị "đóng băng".
Tuy nhiên, để cơ chế này vận hành hiệu quả và không bị "biến tướng", đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Theo đó, cần xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính khi cho phép tiếp tục dự án phải rà soát, để Nhà nước không thất thu nhưng cũng không xác lập lại nghĩa vụ đã được thực hiện hợp pháp, tránh biến việc giải phóng nguồn lực thành cơ chế hợp thức hóa lợi ích phát sinh từ dự án kéo dài.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP Hải Phòng) phát biểu tại phiên họp.
Với dự án có giá trị đất đai, tài sản công hoặc nghĩa vụ tài chính lớn, phức tạp cần qua thẩm định liên ngành. Đồng thời, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị, cân nhắc thời hạn áp dụng đến ngày 31/12/2036, bởi một cơ chế đặc biệt xử lý tồn đọng kéo dài tới 10 năm sẽ làm giảm tính cấp bách và tạo tâm lý chờ đợi.
Về quy hoạch tổng thể thành phố - quy hoạch thay thế quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung đô thị đặc biệt, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nhấn mạnh, đây là bước phân quyền rất mạnh. Dù vậy, quy hoạch của "siêu đô thị" có tác động vượt địa giới hành chính, ảnh hưởng tới hạ tầng quốc gia.
Đại biểu đề xuất, luật phải quy định rõ việc lấy ý kiến và xử lý ý kiến của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ đối với nội dung liên quan đến quy hoạch ngành, hạ tầng quốc gia và liên vùng trước khi thành phố phê duyệt, thay vì chỉ quy định nghĩa vụ báo cáo sau khi Hội đồng nhân dân thông qua.
