Ngày 27/2, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo truyền thông chính sách của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã được triển khai 13 năm, với kết quả đạt được rất đáng ghi nhận. Tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên đã giảm. Tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành cũng có xu hướng giảm so với trước đây. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều thách thức mới đang đặt ra.
Một số quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã không còn phù hợp, xuất hiện các khó khăn, vướng mắc, bất cập, đặc biệt là sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có chứa nicotin khác. Các sản phẩm này sử dụng dưới nhiều dạng như hút, hít, ngậm, nhai… kèm theo đó là các chất nicotine gây nghiện, gây hại và các chất hoặc dung dịch chưa xác định được mức độ nguy hại nên thực sự là mối nguy hiểm cho sức khỏe người dân.
Tình trạng không tuân thủ quy định về địa điểm cấm hút thuốc cũng khá phổ biến, dẫn đến gây hại cho sức khỏe người khác do hít khói thuốc lá thụ động, trong đó phụ nữ và trẻ em là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất. Việc mua thuốc lá dễ dàng với giá thành 1 bao thuốc khá rẻ cũng làm gia tăng việc tiếp cận và sử dụng thuốc lá.
Hiện Việt Nam vẫn còn khoảng 15,8 triệu người hút thuốc. Tỉ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8%, trong đó nam giới chiếm tới 41,1%. Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong.
Gánh nặng kinh tế do thuốc lá ước tính lên tới 108.700 tỉ đồng trong năm 2022, tương đương 1,14% GDP. Nếu tính cả tổn thất môi trường như phá rừng, rác thải nhựa, ô nhiễm nước biển…, con số này vượt quá 2% GDP mỗi năm.
Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm quy định về bán và trưng bày thuốc lá vẫn còn phổ biến. Kết quả giám sát tại các đô thị lớn cho thấy, trung bình có tới 13 điểm bán thuốc lá quanh mỗi trường học.
Trên cơ sở đó, Dự thảo luật sửa đổi lần này tập trung vào hai nhóm chính sách trọng tâm: Cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới; đồng thời cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Chia sẻ thêm về đề xuất này, TS Nguyễn Trọng Khoa - Phó cục trưởng Cục Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho hay, hiện chưa có hành vi nghiêm cấm trưng bày trong Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá. Việc vẫn cho phép trưng bày bao, tút thuốc lá tương ứng với việc cho phép điểm bán quảng cáo mặt hàng thuốc lá, qua đó khuyến khích tiêu thụ và sử dụng thuốc lá.
Việc cấm trưng bày nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo trá hình, giảm sức hấp dẫn và khả năng tiếp cận thuốc lá đối với trẻ em và thanh thiếu niên, hạn chế hành vi mua thuốc lá ngoài dự định và hỗ trợ người hút thuốc bỏ thuốc lá.
Đồng thời, chính sách này cũng không phù hợp với nghĩa vụ quốc tế mà Việt Nam đã cam kết tại Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá (WHO FCTC), trong đó yêu cầu cấm toàn diện đối với quảng cáo, khuyến mãi và tài trợ thuốc lá nếu không trái Hiến pháp.
Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, kinh nghiệm quốc tế cho thấy đã có 59 quốc gia cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, và các quốc gia áp dụng biện pháp này có tỷ lệ hút thuốc ở người lớn thấp hơn khoảng 7% so với quốc gia không áp dụng.
Về thuốc lá điện tử, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, Quốc hội đã có quyết định rất kịp thời tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 về việc cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đồng thời, Luật Đầu tư năm 2025 cũng đã đưa các sản phẩm này vào danh mục cấm kinh doanh. Thực tế cho thấy, sau khi Nghị quyết 173 có hiệu lực, tình trạng lưu hành các sản phẩm này trên thị trường đã giảm mạnh. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, việc luật hóa các quy định cấm này trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là yêu cầu tất yếu.
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định, bảo vệ sức khỏe nhân dân là ưu tiên cao nhất; bảo vệ trẻ em, phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương là trách nhiệm không thể trì hoãn. Quyền được sống, học tập và làm việc trong môi trường không khói thuốc phải được đặt ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách.
Triệt phá đường dây buôn bán thuốc lá điện tử lớn, doanh thu hàng tỷ đồng 
Mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử còn nhiều thủ đoạn tinh vi 
