Ngày 11/6, Quốc hội thảo luận tại Tổ về: Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025. Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự; Luật Dân quân tự vệ; Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh.
Cần có chế độ chính sách phù hợp đối với cán bộ
Phát biểu tại tổ, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk cũng cho rằng, sau sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, khi vận hành một bộ máy mới với nhiệm vụ mới, rất “khổng lồ”, rất nặng nề, đòi hỏi trách nhiệm rất cao thì đi kèm với đó cần có những chính sách mới, hỗ trợ, quan tâm phù hợp. “Cần thực hiện chính sách cải cách tiền lương như thế nào? Khi ta sáp nhập, sắp xếp lại thì trách nhiệm rất là lớn. Vậy thì đi liền đó phải là sự động viên, khích lệ, ghi nhận, cũng như có nguồn lực để đáp ứng chế độ tiền lương cho đội ngũ cán bộ, công chức” - đại biểu đề nghị.
Về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, quá trình sắp xếp đang ở giai đoạn “nước rút” nhưng được thực hiện với tinh thần "thần tốc" song lại vô cùng thận trọng, kỹ lưỡng, bài bản, khoa học và chặt chẽ, đảm bảo đi bước nào chắc chắn bước đó.
Về việc sắp xếp cán bộ, công chức, viên chức, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, đây là vấn đề “rất lớn” đang được triển khai; song song là sắp xếp tài sản, tài chính công; thực hiện điều chỉnh quy hoạch. Theo đề án của Chính phủ, các tỉnh, thành mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng đơn vị hành chính cấp tỉnh cũ. Trung tâm chính trị - hành chính mới được dự kiến bố trí tại nơi bảo đảm thuận lợi về giao thương, có tiềm năng, lợi thế và không gian phát triển kinh tế.
Giải thích về nội dung này, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cho biết: "theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ đã triển khai, ngày 30/6, đồng loạt tất cả các tỉnh sẽ công bố địa giới hành chính mới của tỉnh, xã và bộ máy lãnh đạo mới cả Đảng và chính quyền. Sáng 30/6, tất cả địa phương công bố các chức danh cấp tỉnh, cấp xã và ngày hôm sau 1/7, bộ máy mới của chính quyền địa phương 2 cấp bắt đầu vận hành” - Phó Thủ tướng thông tin và ủng hộ quan điểm nghị quyết này có hiệu lực từ 1/7 như tờ trình của Chính phủ.
“Tôi thấy địa phương rất chủ động. Như Lâm Đồng tính toán có những chuyến xe miễn phí đưa đón cán bộ hoặc bố trí nhà công vụ, trong tương lai còn quy hoạch cả những khu đất cho cán bộ về. Ở Bắc Giang cũng sẵn sàng cho việc đó” - Phó Thủ tướng dẫn chứng và nhấn mạnh, bố trí nơi ở cho cán bộ sau sáp nhập là câu chuyện rất đáng lưu ý.
Phó Thủ tướng Thường trực nói thêm rằng sau sáp nhập, ngay lập tức không phải “bê nguyên đai nguyên kiện” cán bộ từ tỉnh cũ sang tỉnh mới, mà vẫn cho phép một bộ phận ở lại để hướng dẫn chính quyền địa phương giải quyết câu chuyện của chính quyền xã khi ban đầu chưa thể vận hành trơn tru, giải quyết các dự án tồn đọng hay nắm bắt tình hình dân cư. Việc này, cần có lộ trình để bộ máy vận hành trơn tru.
Giải quyết trụ sở dôi dư sau sắp xếp cần phù hợp với đặc thù địa phương
Bày tỏ băn khoăn về bố trí các trụ sở, xử lý tài chính, tài sản công sau sắp xếp, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cho rằng việc này cần được tính toán để đảm bảo công năng sử dụng trong bối cảnh hiện nay và tránh lãng phí trong quá trình sắp xếp các đơn vị hành chính.
Theo tờ trình của Chính phủ, tổng số trụ sở công cấp tỉnh của 52 tỉnh, thành phố thực hiện sắp xếp là 38.182 trụ sở; số lượng trụ sở công dự kiến tiếp tục sử dụng là 33.956 trụ sở, số lượng trụ sở công dự kiến dôi dư là 4.226 trụ sở. Mặc dù trong tờ trình, Chính phủ cũng đã đặt vấn đề sau khi có nghị quyết, Chính phủ sẽ có hướng dẫn cụ thể về xử lý, sử dụng tài sản công phù hợp; tuy nhiên đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cũng đề nghị Chính phủ nên sớm ban hành hướng dẫn, quy định cụ thể vấn đề này.
Theo đại biểu, về lâu dài, cần tính toán để điều chỉnh, sửa chữa, đầu tư ngân sách tu sửa các tài sản dư thừa hiện nay phục vụ các hoạt động sinh hoạt cộng đồng như y tế, giáo dục. Với các trụ sở công đang dư không phù hợp cho y tế, giáo dục cũng cần có định hướng sử dụng, tránh để mục nát, hư hỏng, xuống cấp, gây lãng phí lớn hơn, tránh gây dư luận không tốt trong nhân dân về tài sản công dư thừa.
Về nội dung này, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hoà Bình cho biết, lãnh đạo Chính phủ sẽ tập trung giải quyết các vấn đề liên quan trụ sở, chế độ chính sách, bố trí con người. Chính phủ yêu cầu tổng rà soát tất cả trụ sở, sau đó các tỉnh tự đề xuất phương án theo thứ tự ưu tiên. Một là, dành cho giáo dục (trường học, nhà trẻ), dành cho y tế (trạm xá, bệnh viện), dành cho công trình văn hóa, phúc lợi (nhà văn hóa, sinh hoạt động đồng); hoặc dành cho các trung tâm dịch vụ công và các công sở… Phần còn lại mới tính toán tiếp. “Chuyển từ trụ sở huyện hay trụ sở Công an sang nhà trẻ là sai mục đích, nên cần hành lang pháp lý để gỡ câu chuyện này” - Phó Thủ tướng nói và bày tỏ mong muốn có một chính sách chung, nhưng việc này còn phụ thuộc vào điều kiện, tiềm lực tài chính của từng địa phương.
Áp dụng chính sách cao nhất về chế độ liên quan trực tiếp đến người dân
Là tổ trưởng Tổ 13, chia sẻ về công tác thực hiện chuẩn bị sáp nhập tỉnh, đại biểu Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh cho biết, ngay khi có chủ trương Trung ương, Bắc Ninh đã thành lập 5 tổ công tác, trong đó có một tổ rà soát các quy hoạch và chế độ chính sách, văn bản pháp quy của HĐND và UBND của hai địa phương đã ban hành, đặc biệt chính sách liên quan đến người dân. Qua đó quyết định Kỳ họp đầu tiên của HĐND tỉnh mới sẽ ban hành nghị quyết quyết định chế độ chính sách chung áp dụng cho cả hai địa phương sau sáp nhập. “Trong đó, chúng tôi chọn chính sách liên quan trực tiếp đến người dân, áp dụng theo hướng đang cao hơn mức nào sẽ áp dụng mức đó. Ví dụ: bảo hiểm y tế cho người nghèo, người cao tuổi, quà Tết cho người dân, sữa học đường… Những chính sách có thể tác động ngay đến người dân như vậy, áp dụng ở mức cao để người dân phấn khởi trong không khí hợp nhất hai địa phương. Còn các chính sách khác, HĐND tỉnh sẽ có nghị quyết trực tiếp thực hiện đến hết năm 2025 ở từng địa phương. Sau đó, trong quá trình vận hành tỉnh mới, tiếp tục rà soát ban hành chính sách mới” - đại biểu Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.
Quốc hội thống nhất đẩy sớm việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh vào ngày 12/6 
Không để lãng phí, thất thoát tài sản công khi sắp xếp đơn vị hành chính 
