Chỉ với những tờ giấy, tấm bìa, cái kéo, keo con voi, hồ dán, cậu đã sáng tạo ra ở đó là cả một câu chuyện cổ tích của xứ sở thần tiên cho đến những nhân vật hiện đại của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu. Nơi đó có hoàng tử, công chúa, các loài vật, cả batman, người dơi…
Nhiều năm kiên trì theo đuổi nghệ thuật gấp giấy, Đào Cương Quyết (25 tuổi), một thành viên của VietNam Origami Group năm 2009, giành giải nhất cuộc thi thế giới gấp về loài gấu đeo kính (tên của loài gấu này là Jucumaris Bear) đang trên đà tuyệt chủng. Cuộc thi nhằm kêu gọi bảo vệ động vật, do Colombia tổ chức gồm 78 tay xếp đến từ nhiều quốc gia khác nhau.
Giải nhì Nguyễn Hùng Cường, một người Việt Nam, giành giải ba là một người Peru. Từ ngày đó đến nay, những mẫu xếp giấy mà Quyết sáng tạo được in ở nhiều nước trên thế giới. Và, ngay cả bây giờ chưa lúc nào Đào Cương Quyết nguôi ngoai niềm đam mê mà mình ấp ủ từ thuở bé.
Khi ánh đèn đêm của những ngôi nhà đã tắt, phố vắng chìm trong yên lặng, chỉ có những cơn gió đông xao xác ngoài ô cửa, ánh trăng đêm đã ngả xuống lưng chừng, trên một căn gác nhỏ, đèn điện vẫn sáng, bên cạnh những tờ giấy ngổn ngang, Đào Cương Quyết vẫn say sưa với những hình gấp còn dang dở. Có lẽ, một tình yêu, một sự hứng khởi mới mẻ chưa bao giờ nguôi, chỉ có một niềm đam mê mà khi dấn thân vào, càng làm lại càng say.
Từ nhiều năm nay, trong căn gác nhỏ thân quen này, nơi mà ký ức từ thuở thơ bé cậu đã gấp những hình giấy đầu tiên và cho đến giờ là nhiều cuốn sách giới thiệu về các tác giả trong đó có cậu, một cậu bé Việt Nam đã sáng tạo ra nhiều mẫu gấp vô cùng độc đáo, ấn tượng. Cậu có thói quen làm việc về đêm. Bởi đêm yên tĩnh. Đêm cho ta đối diện với chính mình. Có thể đêm với người này là sự nghỉ ngơi sau một ngày mệt mỏi nhưng với người khác lại là sự sáng tạo trong không gian yên lặng đến vô thường.
Người ta cũng thường bảo những người làm việc đêm hoặc là những kẻ phạm tội hoặc là người làm công tác sáng tạo. Cậu chắc chắn là người của vế sau. Ở nước ta, môn thủ công được đưa vào chương trình cấp 1 và học dưới dạng môn học phụ, nhưng có lẽ chúng ta vẫn chưa kích hoạt được vì ở đó rèn luyện cho các em tư duy sáng tạo, khả năng tưởng tượng và tính kiên trì.
Ngay từ nhỏ, khi các bạn còn lạ lẫm, hoặc không mấy hứng khởi với môn học này thì Quyết đã say sưa với các tờ giấy màu, cây kéo trên tay. Ngồi ở đâu, cậu cũng tí toáy cắt dán cho ra những hình gấp thật bắt mắt. Như một vận động viên leo núi, sau khi chinh phục được hình gấp này xong cậu lại đến với hình gấp khác. Với từng mẫu gấp, có những mẫu chỉ gấp vài phút hoặc vài giờ, có những hình gấp khó cậu tháo ra, lắp vào, kì cạch cả tháng hoặc đến nửa năm mới hoàn thành xong, đó là bộ batman. Trên bàn của cậu hàng chục batman nhựa chỉ nhỏ độ hai ngón tay, cậu nhìn vào đó để nghĩ ra mô hình gấp batman sao cho chuẩn xác và giống nhất.
Những ngày tháng sáng tạo ra batman trong túi áo, túi quần của cậu hẳn, hiển nhiên, một vài batman nhỏ được bỏ túi mang đi. Trong khi đầu óc đang quay cuồng với câu chuyện của batman thì lúc nào dù ăn, ngủ, thức batman cũng theo cậu.
Những người Quyết quý mến, ai cũng được cậu tặng cho một hình gấp ấn tượng. Cậu là người có gu nên hiểu được sở thích, tính cách của người khác và chọn hình gấp phù hợp với người đó.
Quyết là con trai độc nhất trong gia đình. Nhà cậu nằm trong một con ngõ trên phố Lê Quý Đôn (Hà Nội). Bố của Quyết có hứng thú sưu tập các loại mô hình ôtô nhựa, ông trưng bày chúng vào một tủ kính. Ngoài ra, trong căn nhà đấy còn vô số thạch anh, do ông mải mê sưu tầm. Nội thất trong nhà được làm bằng chất liệu gỗ thiết kế kiểu cổ.
Thật ngạc nhiên vì trong phòng khách không có mẫu gấp nào của Quyết. Thì ra, cậu có một kho riêng để các thùng có chứa mẫu gấp. Thùng to, thùng nhỏ. Mỗi thùng là một hình gấp khác nhau. Đó có thể là loài bò sát ở vùng Nam Cực, cũng có thể là loại côn trùng có trong một quyển sách khoa học nào đó, hoặc có khi lại là một con bướm ma trong trí tưởng tượng vô cùng phong phú của cậu, hay lãng mạn hơn bông hồng đen rất riêng mà cậu muốn tặng cho ai đó nhưng chưa tìm ra địa chỉ hoặc giả muốn nhưng còn e ngại, ngượng ngùng…
Thực sự khó tin, khi một bộ môn nghệ thuật đơn giản lại có thể có tính đa dạng như vậy. Quyết có thể biến một tờ giấy thành những hình thù lý thú và tạo hồn cho mẫu, sự sống động được thể hiện rõ qua bàn tay của người xếp. Có những hình gấp được trả 400, 500USD nhưng cậu không bán bởi khi gấp hình gấp đấy cậu đã dành quá nhiều tình cảm, sức lực, và dưới con mắt của cậu, những đồ vật bằng giấy luôn có linh hồn.
Tôi nói với bố của Quyết rằng, bác nên có một cái tủ kính to trưng bày các mẫu gấp của em, chúng quả là một nghệ thuật, ông mỉm cười không nói gì. Nhiều người chiêm ngưỡng những mẫu gấp về loại khủng long, bạch tuộc, người máy, người dơi của Quyết thì trầm trồ, kinh ngạc, cảm phục, còn ông bố lại lắc đầu: "Thằng này lớn rồi mà còn chơi trò trẻ con".
Và tôi hiểu rằng, cách nhìn của chúng ta đôi khi rất khác nhau. Có thể cùng huyết thống, cùng một nhà, cùng môi trường nhưng cách cảm và cách nghĩ rất khác nhau. Tôi bất giác nhớ cách đây không lâu, Nguyễn Phan Bách, con trai nhà văn Nguyễn Huy Thiệp trong một cuộc triển lãm đã làm một con voi thơ khổng lồ bằng giấy với chiều cao 1,7m và dài 2m. Và, Bách cũng tâm sự rằng, trong khi anh hằng ngày ngồi mê mải để làm về một con voi giấy thì bố anh cũng chỉ coi đây là một trò chơi vớ vẩn.--PageBreak--
Tôi vẫn nghĩ rằng, ở Quyết niềm đam mê chưa bao giờ nguôi ngoai, ngay cả khi người khác không coi trọng lắm. Dù bậc phụ huynh chỉ coi đây là một trò chơi yêu thích của con mình chứ cũng chẳng có gì đặc biệt thì Quyết vẫn kiên trì đi đến đích với con đường mà mình chọn.
Quyết bảo: "Ở Việt Nam, Origami chưa thực sự được đánh giá và nhìn nhận như một bộ môn nghệ thuật. Thực chất, Origami là bộ môn nghệ thuật mang tính tư duy cao, giúp con người rèn luyện tính kiên trì, óc sáng tạo. Ở các trường học nước ngoài, Origami được đưa vào bộ môn giảng dạy. Bên cạnh đó, Origami còn được ứng dụng trong y học và công nghệ tàu vũ trụ".
Trên tủ sách của Quyết có những hộp kính nhỏ, bên trong cậu nuôi nhện. Giống nhện vàng nhập khẩu từ nước ngoài. Mỗi lần cho chúng uống nước cậu lại làm ướt miếng bông và thả vào hộp kính, nhện chỉ cần mút miếng bông là đã có nước đủ dùng. Thức ăn của nhện là những con dế nhỏ. Thật khó tưởng tượng trên căn gác có 20m2, mà cậu đã thu nhỏ thế giới rừng xanh với các loài động vật phong phú, cậu còn có sở thích nuôi các loài bò sát như thằn lằn, rắn, rùa… các động vật được nhập từ nước ngoài, chúng là các loại động vật nuôi khá phổ biến ở châu Âu, hiện nay giới trẻ Việt Nam cũng nuôi nhiều.
Với sức sáng tạo, Quyết đã cho ra những mẫu giấy gấp của những con vật nuôi này, có những lúc đặt con vật thật và con vật được gấp bằng giấy cạnh nhau, cậu tỏ ra thích thú vô cùng.
Đào Cương Quyết là một con người kỳ lạ, có nhiều niềm đam mê và thường không theo số đông. Bên cạnh Origami, cậu cũng rất thích những vũ đạo của ông hoàng nhạc pop Michael Jackson, những lúc rảnh cậu nghe nhạc và tập theo những điệu nhảy. Hằng năm, Quyết và nhóm nhạc Michael VN vẫn tổ chức chương trình tưởng niệm về Michael Jackson. Khá ngạc nhiên khi đôi bàn tay của Quyết chỉ có hai hoa tay, thế mà cậu lại khéo tay hơn những người nhiều hoa tay. Chẳng có gì là lạ, khi cậu yêu thích cây kéo từ nhỏ, nên cậu cũng tự sáng tạo cho riêng mình những bộ trang phục độc đáo, không giống ai. Niềm đam mê bất tận về thời trang.
Mọi người sau khi gặp Đào Cương Quyết đều bảo: "Quyết trông rất chất". Cậu thanh niên thủ đô là người rất kỹ tính trong chuyện mặc gì, ở đâu. Mỗi lần nhìn thấy Quyết là người ta lại nghĩ ngay đến "thời trang không ngại gì thời tiết". Quyết bảo: "Mỗi sáng thức dậy, em luôn nghĩ hôm nay mình sẽ mặc bộ gì để đi ra ngoài".
Cậu sáng tạo ra cho mình nhiều bộ cánh thời trang độc đáo và nhiều bộ mang phong cách MJ. Nhóm nhảy Michael VN vẫn thường biểu diễn những bộ trang phục do Quyết tạo mẫu. Cá tính, độc đáo, sáng tạo và rất chất - đó là cụm từ mà giới trẻ nói về Quyết. Ca sĩ Tùng Dương rất hào hứng khi nhận được bộ cánh do Quyết thiết kế. Nhiều niềm đam mê là thế nhưng Origami vẫn là niềm đam mê lớn nhất mà Quyết theo đuổi.
Câu lạc bộ Hội gấp giấy Việt Nam mang tên VOG (VietNam Origami Group) có gần một trăm thành viên. Ngày mới thành lập Hội, ông Đinh Trường Giang - một người theo đuổi đam mê Origami, sống và công tác tại Mỹ đã giúp đỡ nên những thành viên trong hội gửi mẫu đi triển lãm nhiều nơi trên thế giới như Mỹ, Pháp, Tây Ban Nha… Một số người đã có những giải thưởng cao trong các cuộc thi quốc tế.
Ngoài ra, Hội cũng đã từng xuất bản cuốn sách mang tên “50 Hours Origami”, sách được phát hành tại Pháp năm 2011. Cuốn thứ hai VOG2, cũng vừa mới phát hành vào ngày 16/12 tại Pháp. Nhóm gấp giấy ở Hà Nội sinh hoạt tại Cung Văn hóa Hữu nghị vào chiều Chủ nhật hằng tuần. Ở đây người biết trước hướng dẫn cho người biết sau.
Quyết tâm sự: "Origami rất đa dạng, không phân biệt tuổi tác và giới tính, chỉ cần bạn yêu thích. Hãy cầm tờ giấy lên và bắt đầu gấp, thả hồn vào tác phẩm"
