Những ngày hoạt động trong lòng địch
Ông Hoàng Thọ Đan sinh ra trong một gia đình trung nông tại thôn Xuân Bản, xã Xuân Hùng, nay là Xuân Trường, Nam Định.
14 tuổi, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông theo người lớn trong thôn ra Cẩm Phả, Quảng Ninh nhặt than... Năm 1943, phong trào đấu tranh của công nhân lên cao, mặc dù còn ít tuổi nhưng ông Đan tích cực tham gia nhiệm vụ làm giao liên, bảo vệ các cuộc họp và bị bọn Pháp đuổi về quê.
Năm 1945, phong trào Cách mạng bùng lên khắp nơi. Chàng thanh niên Hoàng Thọ Đan lúc này vừa tròn 20 tuổi với nhiệt huyết của tuổi trẻ đã nhanh chóng tham gia phong trào Thanh niên cứu quốc. Ngày 19/8/1945, Hoàng Thọ Đan cùng mọi người tham gia cướp chính quyền, đánh đồn Tây ở Lạc Quần. Sau khi chiếm được đồn, ông Đan tiếp tục tham gia lực lượng trinh sát của Ủy ban Quân sự Lạc Quần. Quá trình hoạt động, phát hiện ông Đan có khả năng trinh sát tốt, các đồng chí lãnh đạo đã giới thiệu ông sang bên Công an.
Tháng 3/1946, ông Đan chính thức tham gia tổ trinh sát ngoại vi của Công an Giao Thủy, có nhiệm vụ điều tra tội phạm chính trị và các đối tượng phản động nổi dậy. Năm 1949, giặc Pháp trở lại chiếm đóng Giao Thuỷ. Lúc đó, ông Đan làm đặc phái phó Công an Giao Thủy, có nhiệm vụ chỉ đạo nắm tình hình trật tự an ninh và an toàn xã hội, đấu tranh với giặc Pháp. Do giặc Pháp liên tục mở các đợt càn quét, bắt bớ cán bộ nên thời điểm này, lực lượng Công an Giao Thủy phải rút vào hoạt động bí mật. Để đảm bảo công tác nắm tình hình địa bàn, ông Đan và đồng đội, mỗi người tự đào hầm ẩn náu ở khu vực cánh đồng.
Để tránh bị lộ, mỗi lần hội họp, anh em Công an thường phải vượt sông sang Thái Bình, nơi giặc Pháp chưa hoạt động mạnh như vùng Giao Thủy, để gặp gỡ, trao đổi thông tin và bàn phương hướng hoạt động. Năm 1950, một lần vào nửa đêm, tiểu đội của ông Đan vượt sông sang Thái Bình nhưng không may lọt vào ổ phục kích của giặc. Ông Đan và đồng chí Bùi Ngọc Đại bị thương nặng...
Chi bộ Đảng xã Văn Môn, huyện Vũ Thư đã tiếp nhận, bố trí cơ sở nuôi dưỡng ông. Nhưng Thái Bình lúc đó bị địch chiếm đóng, bọn chỉ điểm hoạt động nhiều nên 15 ngày sau, ông Đan bị bọn chỉ điểm phát hiện nơi ẩn náu. Chúng dẫn địch đến bắt ông Đan và bà Phan Thị Liên người chăm sóc ông về bốt Trà Vi, đóng tại nhà thờ Trà Vi.
Do hồi nhỏ, ông Đan được bố gửi vào học tiếng Pháp tại trường dòng, học cùng các thầy tu nên ông thuộc khá nhiều Kinh Thánh. Thấy ông đọc Kinh Thánh vanh vách, bọn địch không tra tấn mà thuyết phục ông theo chúng. Phần khác vì thấy ông bị thương nên chúng chỉ giam lỏng. Trưởng đồn Trà Vi lúc đó là tên Quý, một kẻ háo sắc. Thấy bà Liên khá xinh nên Quý hằng ngày ve vãn, tán tỉnh. Tranh thủ Quý, bà Liên xin hắn cho ông Đan được ra ngoài phụ giúp mình.
Nhân cơ hội này, ông Đan cố gắng luyện tập, phục hồi sức khỏe; đồng thời nắm đường đi lối lại trong đồn để chờ cơ hội trốn thoát. Ít ngày sau, vào lúc nửa đêm, khi bọn lính gác vừa đi qua kiểm tra từng phòng, ông Đan lặng lẽ dậy, đôn màn giả làm người đang ngủ rồi bí mật cùng bà Liên bỏ trốn. Vượt quãng đường chừng 5km thì hai người tìm được cơ sở của Công an Nam Định. Điều trị vết thương khoảng 1 tháng, đồng chí Viễn Chi bảo ông Đan có thể ra hoạt động tại vùng tự do nhưng ông xin được về hoạt động trong lòng địch.
Năm 1951, ông được tổ chức phân công về làm Huyện phó Công an Hải Hậu. Thấy ông Đan có nhiều kinh nghiệm trong tổ chức lực lượng hoạt động trong lòng địch, năm 1952, khi Hải Hậu đã trở thành khu du kích, cấp trên tiếp tục điều ông đến các vùng còn đang bị địch chiếm đóng. Lần lượt ông làm Huyện phó Công an Nam Trực rồi Huyện trưởng Công an Vụ Bản. Tháng 3/1953, ông được bổ nhiệm làm Trưởng Công an TP Nam Định.
Tháng 7/1954, giải phóng thành phố, ông về làm Phó phòng Bảo vệ chính trị. Lúc đó, thành phố mới giải phóng nên tình hình còn nhiều phức tạp. Bọn địch tìm cách cưỡng ép giáo dân di cư nên bên cạnh công tác tuyên truyền vận động bà con ở lại, ông Đan và đồng đội còn phải phát hiện, bắt giữ các đối tượng lôi kéo, xúi giục bà con.
Ông Hoàng Thọ Đan, nguyên Trưởng ty Công an Hà Nam Ninh (thứ 2 từ trái sang) luôn nhận được tình cảm yêu mến kính trọng của những người đồng đội.
Bên cạnh việc cài cắm các đối tượng ở lại hoạt động thì địch còn thực hiện chiến dịch tung gián điệp xâm nhập bằng con đường Việt kiều hồi hương, biệt kích nhảy dù...
Cùng với lực lượng An ninh trên toàn quốc, ông Đan tham gia phá chuyên án gián điệp C30 do đối tượng Trần Minh Châu tức "Cập" cầm đầu. Ở
Năm 1961, Phòng Bảo vệ chính trị tách làm 3 đơn vị: Phòng Bảo vệ chính trị, Phòng Bảo vệ kinh tế và Phòng Bảo vệ văn hóa tư tưởng. Ông Đan được tín nhiệm phân công làm Trưởng phòng Bảo vệ văn hóa tư tưởng. Năm 1964, ông trở lại làm Trưởng phòng Bảo vệ chính trị, tiếp tục triển khai chuyên đề chống gián điệp, chống phản động. Năm 1974, ông được đề bạt làm Phó ty Công an Hà Nam Ninh phụ trách an ninh. Sau khi được cử đi Nga học lớp bồi dưỡng nghiệp vụ 6 tháng, năm 1979, ông được bổ nhiệm làm Trưởng ty Công an Hà Nam Ninh. Năm 1987, ông được Đảng, Nhà nước cho nghỉ hưu.
Một cuộc đời giản dị
Thế nhưng, với một người cả đời dành cho hoạt động của ngành Công an như ông Hoàng Thọ Đan thì về hưu không có nghĩa là đã nghỉ. Ông luôn trăn trở cần phải làm một việc gì đó để phát huy truyền thống của lực lượng Công an, và góp phần cùng quần chúng nhân dân xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc. Với những suy nghĩ ấy, ông đã đề xuất thành lập Câu lạc bộ Công an hưu trí đầu tiên trên toàn quốc. Tham gia vào CLB, nhiều cán bộ Công an hưu đã trở thành những cán bộ cơ sở tích cực, giữ các trọng trách ở địa phương như Bí thư Đảng ủy, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban bảo vệ...
Bản thân ông Hoàng Thọ Đan từng tham gia Thường vụ Đảng ủy phường, Bí thư Chi bộ đường phố nhiều năm. Đến nay, mỗi phường có một Ban liên lạc Công an hưu trí quan hệ chặt chẽ với Công an phường sở tại và chính quyền cơ sở, mỗi tháng sinh hoạt 1 lần để đóng góp ý kiến giải quyết những vấn đề ANTT nổi cộm ở địa phương. Năm 1997, ông Hoàng Thọ Đan đã vinh dự đại diện cho 12 CLB Công an hưu trí các tỉnh, thành phố đi báo cáo điển hình toàn quốc. Năm 2009, do sức khỏe yếu, ông đã bàn giao nhiệm vụ Chủ nhiệm CLB Công an hưu trí cho đồng chí Phạm Toàn Thịnh, nguyên Phó Giám đốc Công an
Nói về dòng họ Hoàng Thọ, ông Hoàng Thọ Đan không giấu được niềm tự hào khi có hàng chục người đã trưởng thành và thành đạt trong ngành Công an như đồng chí Hoàng Thọ Mạnh, Phó giám đốc Công an Nam Định; Hoàng Thọ Hải, nguyên Đội trưởng CSHS Công an Nam Định, nổi tiếng trong lực lượng CSHS một thời...
Ông Hoàng Thọ Đan bảo, ông thường mang những câu chuyện hoạt động cách mạng của mình để kể cho con cháu nghe nhằm giáo dục truyền thống gia đình. Những lúc gian khổ như vậy còn vượt qua được thì lúc thời bình này, không có lý gì để con cháu dòng họ Hoàng Thọ không nỗ lực hết mình, tiếp nối truyền thống vẻ vang mà ông Đan đã gây dựng và cống hiến cho cách mạng.
Không chỉ có tôi mà những người biết ông, đều khó tin nổi một cán bộ lãnh đạo có chức vụ như ông, đến nay vẫn ở trong gian nhà cấp bốn đã cũ tại phố Nguyễn Văn Trỗi, phường Trần Quang Khải, TP Nam Định. Đồ đạc trong nhà cũng giản dị như tính cách của ông vậy. Phòng khách không rộng rãi cho lắm nhưng lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười của con cháu, của những người bạn bè, đồng chí, đồng đội... luôn dành tình cảm yêu mến, kính trọng đối với ông, một người đồng chí, người thủ trưởng gương mẫu, luôn đặt vấn đề giữ gìn phẩm chất đạo đức người Công an cách mạng lên hàng đầu.
Thượng úy Phan Thái Hưng, CSKV tâm sự, là một cán bộ Công an trẻ, khi được phân công phụ trách địa bàn, may mắn cho anh đã được ông Hoàng Thọ Đan truyền đạt cho nhiều kinh nghiệm quý trong công tác. Ông luôn thân tình, cởi mở, uốn nắn chỉ bảo cho đồng chí CSKV như con cháu trong nhà. "Với tôi, bác Hoàng Thọ Đan là một tấm gương sáng cho thế hệ trẻ Công an
| Thượng tá Hoàng Thọ Tùng, Phó trưởng phòng Cảnh sát môi trường, Công an Sau giải phóng miền |
