Đảm bảo an ninh mạng, an ninh dữ liệu - yêu cầu chiến lược trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành “lãnh thổ thứ năm” mang ý nghĩa chiến lược, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, an ninh quốc gia và sự ổn định chính trị - xã hội. Việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31/12/2025 về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị không chỉ là bước đi kịp thời mà còn là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, nhằm bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và chủ quyền quốc gia trên không gian số.

Thế giới đang chứng kiến những biến đổi sâu sắc chưa từng có dưới tác động của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây… Những tiến bộ này đang làm thay đổi căn bản phương thức quản trị quốc gia, vận hành nền kinh tế và đời sống xã hội. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những thách thức ngày càng phức tạp đối với an ninh quốc gia, đặc biệt trên không gian mạng.

Đối với Việt Nam, khi đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số, xã hội số, thì hệ thống chính trị trở thành mục tiêu trọng điểm của các hoạt động tấn công mạng, gián điệp công nghệ cao và phá hoại của các thế lực thù địch. Đây không chỉ là nguy cơ về kỹ thuật mà còn là thách thức trực tiếp đối với an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và sự ổn định của chế độ.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin trong hệ thống chính trị vẫn còn những hạn chế, bất cập đáng lưu ý.

Trước hết, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả lãnh đạo ở một số nơi còn chưa đầy đủ, còn coi an ninh mạng là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an hoặc ngành công nghệ thông tin. Tư duy “khoán trắng” này dẫn đến việc thiếu quan tâm đúng mức trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, nhiều hệ thống thông tin của các cơ quan Đảng, Nhà nước được đầu tư chưa đồng bộ, còn rời rạc, thiếu tính liên thông; chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn bảo mật theo yêu cầu. Việc triển khai các mô hình bảo vệ an toàn thông tin nhiều lớp ở không ít nơi còn hình thức, chưa thực chất.​

Đáng chú ý, tình trạng sử dụng thiết bị cá nhân, nền tảng mạng xã hội để trao đổi thông tin công vụ, thậm chí có liên quan đến bí mật nhà nước vẫn còn diễn ra. Đây là những “điểm yếu” dễ bị lợi dụng để tấn công, cài mã độc, thu thập dữ liệu trái phép, tiềm ẩn nguy cơ lộ, lọt thông tin quan trọng.

Trong khi đó, các cuộc tấn công mạng có chủ đích (APT) ngày càng gia tăng về quy mô, mức độ tinh vi, sử dụng công nghệ cao, trong đó có trí tuệ nhân tạo, để vượt qua các lớp phòng vệ truyền thống, hướng trực tiếp vào các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quan trọng của quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 57-CT/TW ra đời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn của Đảng trong việc chủ động bảo vệ an ninh quốc gia từ sớm, từ xa trên không gian mạng, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Điểm nổi bật của Chỉ thị là đã xác định rõ quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm với cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ.

Trước hết, Chỉ thị khẳng định bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng. Các cấp ủy, tổ chức đảng phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác này tại cơ quan, đơn vị, địa phương mình.

Một nội dung rất quan trọng là nhận thức về dữ liệu. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không chỉ là thông tin đơn thuần mà là “tài sản chiến lược quốc gia”, là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với quản trị và phát triển. Bảo vệ dữ liệu dân cư, dữ liệu đảng viên, dữ liệu kinh tế - xã hội chính là bảo vệ sự vận hành an toàn, ổn định của hệ thống chính trị. Chỉ thị yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ vòng đời dữ liệu, từ thu thập, lưu trữ đến khai thác, chia sẻ, không để xảy ra tình trạng lỏng lẻo, bị chi phối hoặc thao túng.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng lực lượng chuyên trách về an ninh mạng có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Trong đó, lực lượng Công an nhân dân và Quân đội nhân dân giữ vai trò nòng cốt, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trong hệ thống chính trị, hình thành thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng.

Đặc biệt, việc ưu tiên sử dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ do Việt Nam nghiên cứu, phát triển là định hướng có ý nghĩa chiến lược, nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, hạn chế nguy cơ bị cài cắm các yếu tố gây mất an toàn trong các hệ thống thông tin trọng yếu.

Để Chỉ thị 57- CT/TW thực sự đi vào cuộc sống, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, phải nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu. An ninh mạng không phải là vấn đề kỹ thuật thuần túy mà là vấn đề chính trị, an ninh quốc gia. Người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra sự cố mất an toàn thông tin do nguyên nhân chủ quan. Đồng thời, cần đưa nội dung an ninh mạng vào chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho cán bộ, công chức, viên chức.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật về bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành; xây dựng các tiêu chuẩn chung áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống chính trị.

Ba là, tăng cường đầu tư hạ tầng kỹ thuật, công nghệ lõi phục vụ bảo đảm an ninh mạng. Tập trung xây dựng, nâng cao năng lực các trung tâm giám sát, điều hành an ninh mạng; triển khai các mô hình bảo mật tiên tiến; nâng cao khả năng phát hiện sớm, ứng phó nhanh và phục hồi hiệu quả sau các sự cố an ninh mạng.

Bốn là, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát. Các cơ quan chức năng, nòng cốt là lực lượng an ninh mạng của Công an nhân dân cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để thường xuyên kiểm tra, đánh giá an toàn hệ thống thông tin; kịp thời phát hiện, khắc phục lỗ hổng; xử lý nghiêm các vi phạm.

Năm là, phát huy “thế trận lòng dân”, xây dựng thế trân an ninh nhân dân và quốc phòng toàn dân trên không gian mạng. An ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là cuộc đấu tranh về tư tưởng, nhận thức. Cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao cảnh giác cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trước các thông tin xấu độc, sai trái. Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò tiên phong, trở thành “chiến sĩ” trên mặt trận không gian mạng, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Có thể khẳng định, Chỉ thị số 57-CT/TW là văn bản mang tính chiến lược, đáp ứng yêu cầu cấp bách và lâu dài trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu không chỉ là bảo vệ hệ thống kỹ thuật, mà sâu xa hơn là bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ và lợi ích quốc gia – dân tộc, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự nòng cốt của lực lượng Công an nhân dân, Quân đội nhân dân và sự đồng thuận của nhân dân, “lá chắn” an ninh mạng của Việt Nam sẽ ngày càng vững chắc, tạo nền tảng an toàn, tin cậy để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.