Đà Nẵng: Nhiều nơi “nghẹt thở” vì... rác tồn

Rác “bủa vây” khu dân cư

Theo ghi nhận của PV Báo CAND, tại các điểm tập kết tạm thời ở xã Nam Phước, rác được chất dồn thành từng ụ lớn ngay sát khu dân cư. Có nơi, rác tràn ra lòng đường, nước rỉ rác hôi nồng lênh láng sau mỗi cơn mưa.

Người dân sống quanh khu vực cho biết, tình trạng này đã kéo dài nhiều tháng, đặc biệt nghiêm trọng từ sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. “Ban đầu nghe nói chỉ tập kết tạm vài ngày rồi chuyển đi, nhưng giờ rác cứ chất lên, ngày càng cao. Mùi hôi thì không chịu nổi, nhất là buổi trưa và chiều tối”, một người dân bức xúc.

Không riêng Nam Phước, các xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên và Thu Bồn cũng rơi vào cảnh tương tự. Các điểm tập kết tạm thời đều đã quá tải, trong khi rác mới vẫn phát sinh mỗi ngày. Theo thống kê hiện nay, tổng lượng rác tồn đọng tại các điểm tập kết tạm thời của bốn xã đã lên đến hơn 2.100 tấn. Trong đó, xã Nam Phước tồn đọng khoảng 702 tấn, xã Thu Bồn khoảng 650 tấn, xã Duy Nghĩa khoảng 425 tấn và xã Duy Xuyên khoảng 360 tấn.

Ông Văn Bá Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phước, thừa nhận: “Các điểm tập kết tạm thời hiện đã gần như chạm ngưỡng lưu chứa. Việc để rác tồn lâu ngày không chỉ gây ô nhiễm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân”.

Điểm nghẽn xuất phát từ cuối tháng 9/2025, khi Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam – nơi tiếp nhận, xử lý rác chính của khu vực buộc phải dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra.

Trước đó, Báo CAND đã phản ánh, tháng 9/2025, nhà máy do Công ty Cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco vận hành bị phát hiện có hành vi chôn lấp hàng chục nghìn tấn rác trái quy định ngay trong khuôn viên. Dù được giao xử lý rác thải sinh hoạt theo quy trình, song từ năm 2024, doanh nghiệp đã lén lút xử lý sai quy định, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Sau khi vụ việc bị phát hiện, nhà máy ngừng tiếp nhận rác, khiến toàn bộ lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày tại các địa phương rơi vào tình trạng “không có đầu ra”. Rác buộc phải dồn về các điểm tập kết tạm trong khu dân cư – giải pháp tình thế nhưng kéo dài ngoài dự tính, tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Từ ngày 26/9/2025, khi nhà máy chính thức dừng hoạt động, áp lực rác thải gia tăng nhanh chóng. Trước tình hình đó, chính quyền các xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước và Thu Bồn đã đồng loạt gửi đơn kiến nghị đến UBND TP Đà Nẵng, phản ánh tình trạng rác tồn đọng kéo dài, không có nơi xử lý, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Để giải quyết trước mắt, ngày 7/10/2025, UBND TP Đà Nẵng ban hành Công văn số 256, cho phép thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt từ bốn xã đến Khu xử lý rác Tam Nghĩa, giao Hợp tác xã Dịch vụ môi trường Duy Xuyên Xanh tổ chức thực hiện. Từ ngày 11/10/2025, việc vận chuyển bắt đầu triển khai, song nhanh chóng bộc lộ nhiều vướng mắc.

Theo báo cáo của đơn vị vận chuyển, Khu xử lý rác Tam Nghĩa chỉ tiếp nhận tối đa 7 chuyến xe mỗi ngày, tương đương khoảng 42 tấn rác, trong khi lượng rác phát sinh thực tế tại bốn xã dao động từ 55–60 tấn/ngày. Khoảng chênh lệch này khiến rác không thể giải tỏa hết trong ngày, tồn đọng ngày càng lớn tại các điểm tập kết.

Khó khăn càng chồng chất khi cuối tháng 10 và đầu tháng 11/2025, khu vực liên tiếp hứng chịu các đợt mưa lũ kéo dài. Rác cũ chưa kịp xử lý, rác mới tiếp tục phát sinh, khiến các điểm tập kết nhanh chóng quá tải, nhiều nơi rơi vào tình trạng “vỡ trận”.

Đến dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, áp lực rác thải tăng đột biến do nhu cầu tiêu dùng, dọn dẹp của người dân, trong khi năng lực tiếp nhận tại Khu xử lý Tam Nghĩa không thay đổi, khiến hệ thống xử lý vốn đã quá tải càng thêm “đuối sức”.

Để giảm áp lực trong khu dân cư, chính quyền các xã buộc phải tạm thời đưa rác về các bãi tập kết của địa phương chờ vận chuyển dần. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Tại xã Nam Phước, do địa hình thấp trũng, việc bố trí điểm tập kết càng khó khăn, nhiều khu vực không có vị trí phù hợp, khiến rác tồn đọng kéo dài, tiếp tục “phình to” theo thời gian, bốc mùi hôi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, UBND xã Nam Phước phản ánh thêm.

Cơ quan chức năng vào cuộc

Trước áp lực rác thải tồn đọng kéo dài, ngay đầu tháng 3/2026, 4 xã Duy Nghĩa, Nam Phước, Duy Xuyên, Thu Bồn đã đồng loạt có báo cáo kiến nghị tăng tần suất vận chuyển, kéo dài thời gian tiếp nhận tại Khu xử lý rác Tam Nghĩa, đồng thời mở rộng phương án đưa rác đến các khu xử lý khác nhằm giảm tải trước mắt. 

Trên cơ sở đó, ngày 10/3/2026 UBND TP Đà Nẵng đã ban hành Công văn số 1444/UBND-SNNMT, yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương phối hợp, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, hoàn thiện hồ sơ để sớm đưa Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Bắc Quảng Nam hoạt động trở lại theo đúng quy định pháp luật.

Theo đó, trên cơ sở báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường về tình hình dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Bắc Quảng Nam (Nhà máy), Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng yêu cầu Công ty Cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco chủ động, khẩn trương liên hệ các sở, ngành và địa phương để làm việc, cung cấp hồ sơ phục vụ việc rà soát, hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan như đất đai, quy hoạch chi tiết, hồ sơ môi trường, quy trình công nghệ các công đoạn sản xuất và các nội dung điều chỉnh chủ trương đầu tư (nếu có)… để đưa Nhà máy vào hoạt động theo đúng quy định pháp luật. 

Công ty đồng thời phải chịu trách nhiệm quản lý lượng nguyên liệu tồn đọng và xử lý chất thải phát sinh, đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường và các quy định khác có liên quan.

UBND thành phố giao các sở: Tài chính, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Môi trường cùng Công an TP Đà Nẵng và các đơn vị liên quan chủ động hướng dẫn, xử lý kịp thời các hồ sơ, thủ tục thuộc chức năng nhiệm vụ để hoàn thiện các thủ tục theo thẩm quyền, tạo điều kiện sớm đưa Nhà máy vào hoạt động. Kịp thời báo cáo UBND thành phố đối với những nội dung vượt thẩm quyền.

UBND thành phố giao UBND xã Đại Lộc chủ động hướng dẫn, xử lý và hoàn thiện các hồ sơ pháp lý liên quan; tăng cường quản lý địa bàn, đảm bảo an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và kịp thời giải quyết các đề xuất, phản ánh phát sinh theo thẩm quyền.

Đối với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trong thời gian nhà máy chưa hoạt động trở lại, UBND thành phố thống nhất chủ trương thuê đơn vị tư vấn khảo sát, đánh giá tổng thể hạ tầng (bao gồm: vận hành xử lý rác, hạ tầng bảo vệ môi trường và các hạ tầng phụ trợ), sức chứa của khu xử lý rác Đại Hiệp. Từ đó đề xuất giải pháp và phương án quản lý, vận hành phù hợp, đảm bảo tính khả thi, hiệu quả, an toàn và bảo vệ môi trường.