Trong số hơn 1.000 câu hỏi được gửi về cho Báo CAND điện tử, hai vị khách mời đã trả lời “thẳng thắn, không né tránh” nhiều câu hỏi, trong đó có những câu hỏi khá “xóc” như vấn đề biển Đông, chuyện chất lượng các tờ báo, chuyện tiêu cực trong làng báo…
Báo chí cách mạng Việt Nam ngày càng lớn mạnh
- Ông có thể nói một cách ngắn gọn về nền báo chí Việt Nam hiện nay cũng như đội ngũ những người làm báo Việt Nam? (Phan Anh Tú, 38 tuổi, nam).
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TW Nguyễn Thế Kỷ:
Trước hết tôi xin thay mặt các đồng chí lãnh đạo Ban Tuyên giáo TW gửi đến lãnh đạo Báo CAND và công chúng báo chí trong và ngoài nước lời chúc và lời cảm ơn trong nhiều năm qua đã góp phần vào phát triển sự nghiệp báo chí cách mạng nói chung.
Cho đến thời điểm này báo chí Việt Nam đã có những bước phát triển vững chắc. Sau 86 năm từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh thành lập Báo Thanh niên đến nay, chúng ta có 720 cơ quan báo chí, 830 ấn phẩm và chương trình phát thanh truyền hình, báo điện tử và hơn 17.500 nhà báo chuyên nghiệp tức là được cấp thẻ nhà báo cùng hàng chục nghìn cộng tác viên. Hiện nay riêng Đài Tiếng nói Việt Nam phủ sóng đến 97,5% dân số, Truyền hình Việt Nam phủ sóng đến 95% hộ gia đình...
Có thể nói báo chí Việt Nam đã phát triển mạnh về số lượng, chất lượng, loại hình...
- Báo chí "lề phải" dường như không có nhiều bài về các vụ Trung Quốc cắt cáp tại biển Đông? Thưa ông Kỷ, Phó ban Tuyên giáo, ông nghĩ sao? Có phải Ban Tuyên giáo chỉ thị các báo phải dè dặt hay không? (Người yêu nước, 46 tuổi, nam).
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TW Nguyễn Thế Kỷ:
Nếu bạn đọc báo, nghe đài, xem truyền hình và đặc biệt là báo mạng thì những ngày vừa qua rất nhiều cơ quan báo chí và ngay cả báo chí các nước trong khu vực và trên thế giới đều thông tin về sự việc này với quan điểm dù quốc gia nào đi nữa cũng không được phép vi phạm Công ước của LHQ về Luật Biển năm 1982, tức là xâm phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của một đất nước trên vùng đặc quyền kinh tế.
Hơn nữa giữa các quốc gia ASEAN và Trung Quốc đã có tuyên bố chung về nguyên tắc ứng xử trên biển Đông (DOC) trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế.
Tại sao lại phải cấm đoán khi thông tin nêu một sự thật và cho mọi người biết ai là chính nghĩa, ai không thực hiện tốt luật pháp quốc tế và nguyên tắc ứng xử biển Đông. Điều đó là cần thiết. Không hiểu tại sao bạn lại nghĩ như vậy?
- Ngày 5/6/2011, nhiều người dân Việt Nam xuống đường tuần hành, biểu tình phản đối hành vi vi phạm của Trung Quốc tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, bản tin của TTXVN lại gọi là "cuộc tụ tập". Liệu Ban Tuyên giáo TW có kỷ luật TTXVN không? (Thanh Toàn, 35 tuổi, nam).
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TW Nguyễn Thế Kỷ:
Ban Tuyên giáo TW chẳng kỷ luật gì TTXVN cả. Bản chất của sự việc là ngày 5/6 vừa qua một số người dân ở thủ đô Hà Nội và TP HCM bất bình trước sự việc tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu Binh Minh 02 nên đã họp nhóm lại, đi qua Lãnh sự quán Trung Quốc ở Sài Gòn và Hà Nội, đi qua tượng đài… Họ đi rất trật tự, ôn hòa có tổ chức, nhiều người có khẩu hiệu bằng giấy A4 nhưng tỏ thái độ rất bình tĩnh.
Tôi cho rằng thông tin như thế là được. Còn việc ai đó quan niệm là biểu tình là quyền của người ta, chúng ta không tranh cãi. Người Việt Nam biểu thị lòng yêu nước, lòng tự tôn dân tộc và phản đối nước ngoài xâm phạm quyền chủ quyền của nước mình.
Còn TTXVN và một số báo đưa tin tụ tập đông người… Đây là việc không nên tranh cãi, bởi vì các cơ quan chức năng cho biết không có một hành động quá khích nào khi được cơ quan chức năng, đoàn thể giải thích "cứ bình tĩnh, Đảng, Nhà nước và chính quyền sẽ bằng con đường ngoại giao, bằng trao đổi, bằng hòa bình để giải quyết sự việc…" nên những người dân nghe ra và ra về.
Nói TTXVN bị kỷ luật là nặng nề quá. Nếu chúng ta làm thế sẽ vi phạm luật tự do báo chí.
Báo chí Công an rất hùng hậu và có ảnh hưởng trong đời sống xã hội
- Thưa Trung tướng, nhà văn Hữu Ước, ông có thể cho độc giả biết một số nét đặc thù của đội ngũ những người làm báo trong Lực lượng CAND? (Bùi Thanh Hùng, 37 tuổi, nam).
Trung tướng, Nhà văn Hữu Ước:
Phải nói rằng lực lượng Báo chí CAND có lịch sử 65 năm và qua quá trình phát triển, báo chí Công an đã từng bước phát triển hoàn thiện đáp ứng nhiệm vụ cách mạng xây dựng lực lượng, bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Ngoài hệ thống báo viết của chúng tôi là Báo CAND thì còn có nhiều tờ tạp chí chuyên ngành, một số báo đồng nghiệp như Báo Công an TP HCM, Báo An ninh Thủ đô, An ninh Hải Phòng, Báo Công an Đà Nẵng… phát hành khắp cả nước và cả nước ngoài.
Về báo CAND, chúng tôi có 5 ấn phẩm báo in gồm Báo CAND, Chuyên đề ANTG tuần, ANTG Giữa tháng, Cuối tháng, Văn nghệ Công an và Chuyên đề CSTC tuần, CSTC đầu tháng và cuối tháng. Hiện nay, Bộ Thông tin - Truyền thông, Ban Tuyên giáo TW cho phép ra kênh truyền hình Công an (AN NINH TV), dự định phát sóng vào ngày 11/11/2011 với thời lượng 24/24 giờ mỗi ngày.
Như vậy là, báo chí Công an của chúng tôi, phải nói rằng, rất hùng hậu và có ảnh hưởng trong đời sống xã hội của cộng đồng người Việt trong nước, nước ngoài. Số lượng báo chí Công an đứng đầu trong các ấn phẩm báo chí của nước nhà. Đội ngũ những người làm báo Công an được rèn luyện thử thách và có tay nghề rất tốt, thì mới có thể tạo ra được những ấn phẩm thành công như vậy.
- Xin Trung tướng Hữu Ước có thể bật mí cho biết bí quyết nào để ngay từ khi mới ra đời, tờ ANTG đã được độc giả mến mộ cho đến bây giờ. (Nguyễn Hồng Thanh, 44 tuổi, nam).
Trung tướng, Nhà văn Hữu Ước:
May mắn nhất khi chúng tôi cho ra tờ ANTG, các báo chí ban ngành chỉ có 1 tờ, các ấn phẩm phụ báo lớn rất ít.
Năm 1996, báo chí thì đa phần mang tính chất thông tin, ANTG ra đời theo phương thức khác, thể hiện những sự kiện bằng bút pháp văn học. Tôi hiểu rằng người Việt Nam rất thích những vấn đề viết có tính chất nhân văn, có chiều sâu, kể cả vụ án, chúng tôi chỉ đạo phải đào sâu những tảng băng chìm, bài viết về tâm lý tội phạm, cách hành xử, bài viết có cảnh báo dự báo.
ANTG có sự kết hợp giữa bút pháp văn học và những vấn đề đang nảy sinh trong đời sống xã hội. Đây là tờ báo đầu tiên của Việt Nam có xu hướng văn học trong báo chí.
Tuy nhiên với ANTG, bài viết dài, nên cần phải có chất liệu văn học... Nếu nói là bí quyết thì có thể là như vậy.
Nhà báo cần nâng cao tính chuyên nghiệp kể cả trong đạo đức nghề nghiệp
- Nhiều nhà báo giờ quá "hoành tráng", chỉ nhăm nhe làm việc vì phong bì, đến mức nhiều doanh nghiệp nghe đến "nhà báo" là phát hoảng. Thưa Phó trưởng Ban Tuyên giáo TW, Ủy viên thường vụ Ban Chấp hành Hội Nhà báo Việt Nam, ý kiến của ông như thế nào? (Nguyễn Trọng, 35 tuổi, nam).
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TW Nguyễn Thế Kỷ:
Câu hỏi này rất thú vị. Cảm ơn thái độ thẳng thắn của bạn. Đúng là một số ít nhà báo đã sa vào những hiện tượng như vậy. Như câu thành ngữ chúng ta vẫn thường nói: "Con sâu làm rầu nồi canh". Các cơ quan báo chí và những người làm báo rất đau lòng trước hiện tượng này.
Một số nhà báo không ý thức được sứ mệnh cao cả là người phục vụ nhân dân, các doanh nghiệp trong quá trình phát triển đất nước do đó có những hành vi gây phiền hà, dọa dẫm và gây sức ép. Chắc chắn đó không phải do các cơ quan báo chí mà xuất phát từ lợi ích cá nhân. Do đó làm hình ảnh nhà báo bị hiểu sai đi.
Đối với những nhà báo đó, thực sự là do đạo đức cá nhân và đạo đức nghề nghiệp kém. Tôi cho rằng để có một nhà báo có đạo đức nghề nghiệp tốt phải xuất phát từ một quá trình. Trong các cơ sở đào tạo đã có bộ môn đạo đức báo chí nhưng phải nâng tầm quan trọng của bộ môn này. Vì mỗi bài báo có sức tác động đến hàng triệu công chúng. Sản phẩm của mỗi nhà báo được rất nhiều người thụ hưởng. Nếu bài báo tốt sẽ mang đến những nhận thức tốt và cảm xúc tốt. Ngược lại nó sẽ tạo ra những hậu quả xấu trong tình cảm và suy nghĩ của nhiều người.
Quá trình giáo dục và rèn luyện cho mỗi người làm báo bắt đầu từ cơ sở đào tạo. Quá trình học tập và rèn luyện phải tạo nên những nền tảng về kiến thức và đạo đức. Mỗi nhà báo cần phải trải qua thực tiễn và khó khăn để hiểu về sự hy sinh và cống hiến. Như vậy mỗi ban biên tập phải có bộ quy chế rất chuẩn mực để khen thưởng những người có cống hiến trong đạo đức nghề nghiệp và phải có những chế tài xử lý những hành vi vi phạm.
Tôi cho rằng việc quản lý phóng viên có vai trò quan trọng của ban biên tập và tổng biên tập. Như với Báo CAND, vai trò của Tổng Biên tập Hữu Ước và các Phó Tổng biên tập... là hết sức rõ ràng. Với tờ báo nào cũng vậy.
Đương nhiên cuối cùng vẫn là khả năng tự thân mỗi phóng viên phải thấy nghĩa vụ cá nhân mình vừa là một công dân, vừa là một nhà báo. Anh đại diện cho hình ảnh của chính mình, các đồng nghiệp của mình, cơ quan mình và cả nền báo chí cách mạng. Do đó phải thường xuyên học hỏi, khiêm tốn học hỏi và phấn đấu cống hiến để từ mỗi tác phẩm đến lối sống đều thống nhất trong đạo đức. Khi đó đối với nền báo chí, từng cơ quan và từng nhà báo chúng ta đang thực hành một nền báo chí cách mạng và tính chuyên nghiệp kể cả trong đạo đức nghề nghiệp. Tôi mong những trường hợp cá biệt ngày càng ít đi và không được chấp nhận, không có đất hành nghề.
- Thưa Phó trưởng ban Tuyên giáo Nguyễn Thế Kỷ, tình trạng phóng viên bị đánh, bị hành hung... xảy ra tương đối nhiều? Liệu có phải phóng viên Việt Nam đúng là nghề nguy hiểm, chịu nhiều áp lực do không nhận được sự bảo vệ tương xứng hay không? Làm thế nào để bảo vệ các nhà báo Việt Nam tác nghiệp ngay trong lãnh thổ Việt Nam? (Nguyễn Thị Diệu, 52 tuổi, nữ).
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TW Nguyễn Thế Kỷ:
Cách gọi nghề nguy hiểm thì hiện nay Việt Nam hay các nước đều gọi như vậy. Cái gọi là nguy hiểm ở chỗ các nhà báo phải đứng vào những điểm nóng, mũi nhọn. Ví dụ như trong chiến tranh có nhiều phóng viên chiến trường cũng ra trận, đưa tin bài nóng hổi, có tính thời sự. trong trận tuyến chống tội phạm, tệ nạn xã hội, nhà báo ở trận chiến cam go. Các loại tội phạm tấn công xâm phạm uy tín, thân thể, danh dự… nhiều nhà báo bị hành hung.
Khi có sự việc xảy ra, Ban Tuyên giáo TW, Bộ Thông tin - Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam đã xác minh sự việc, tìm ra những cá nhân, tổ chức gây ra sự việc, cùng với cơ quan chức năng bàn cách xử lý hành vi hành hung, xúc phạm phóng viên theo đúng pháp luật.
Như sự việc cách đây hơn một năm, nhà báo Thế Dũng của Báo Người Lao động trong một lần viết chống hàng lậu ở Lạng Sơn đã bị hành hung, chúng tôi đã làm việc với cơ quan chức năng ở Lạng Sơn, có công văn đến Thường trực Tỉnh ủy Lạng Sơn yêu cầu làm sao xử lý sự việc này đúng pháp luật. Những kẻ tấn công gây thương tích cho nhà báo phải bị xử lý đúng pháp luật, và đã xử lý.
Một số trường hợp ở Quảng Bình, Nha Trang, Bà Rịa - Vũng Tàu, cơ quan chức năng đã tập trung xử lý sự việc đến nơi đến chốn.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý có những trường hợp phóng viên bị hành hung không phải dưới danh nghĩa nhà báo. Trong mỗi nhà báo thì luôn có hai con người, một con người là công dân A, công dân B cụ thể, một con người nhà báo.
Do vậy, một nhà báo bị hành hung chỉ được tính khi anh đi tác nghiệp, đi làm nhiệm vụ do cơ quan báo chí giao, còn nếu trong cuộc sống đời thường, trong giao tiếp để xảy ra xô xát, bị hành hung thì tức là đối tượng không hành hung nhà báo, mà chính là hành hung anh A, anh B cụ thể. Thời gian gần đây có một số báo chí đưa sự kiện nhà báo bị hành hung nhưng thực chất anh ta bị hành hung khi đang "đóng vai" con người thật của mình, không phải dưới góc độ nhà báo
