Hội nghị diễn ra từ ngày 18 đến 23/7, với sự tham dự của 20.000 nhà nghiên cứu, bác sĩ và đại diện các hiệp hội quốc tế.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ), Ban Ki-moon nói, ông rất quan ngại rằng tình trạng suy thoái toàn cầu sẽ khiến các nước giàu cắt giảm ngân quỹ chống bệnh AIDS. Vị Tổng thư ký LHQ còn lo ngại những tiến bộ đạt được trong tiến trình phòng chống căn bệnh, bao gồm việc tiếp cận các biện pháp điều trị và ngăn chặn việc cấm du lịch đối với các bệnh nhân AIDS - sẽ bị thụt lùi nếu không huy động được thêm tiền.
Do chịu tác động từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới bắt đầu từ năm 2008 đến nay, phần lớn các nước công nghiệp phát triển hiện đang phải đối mặt với tình hình thâm hụt ngân sách nặng nề. Chính điều này đã khiến họ phải thực thi những chính sách thắt lưng buộc bụng và giảm mạnh nguồn ngân sách hỗ trợ cho các nước đang phát triển. Đó là nội dung chính trong bản báo cáo của Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) đọc trước Hội nghị Quốc tế về HIV/AIDS lần thứ 18 này. Báo cáo chỉ rõ, rất nhiều nước phương Bắc, những nhà tài trợ chính, đã và đang giảm sự đóng góp của họ vào Quỹ phòng chống HIV/AIDS, Quỹ chống bệnh sốt rét và lao phổi.
Được thành lập năm 2002, Quỹ phòng chống HIV/AIDS đã tài trợ 15 tỉ euro để cứu sống hơn 5,7 triệu người, trong đó 2,8 triệu người là bệnh nhân nhiễm HIV. Người đứng đầu Quỹ này, Michel Kazatchkine, nói tổ chức này cần khoảng 20 tỉ USD trong các cam kết mới cho tới năm 2013 để duy trì các tiến bộ đã đạt được.
Theo nhận định của MSF, chính việc phong tỏa các nguồn tài chính hỗ trợ cho các chương trình nghiên cứu những phương pháp điều trị HIV/AIDS đang tác động nghiêm trọng tới tiến trình đẩy lùi HIV/AIDS trên toàn cầu, và làm tiêu tan mọi triển vọng tích cực về điều trị căn bệnh thế kỷ này, vốn đang được ghi nhận có chiều hướng tốt.
Nhờ vào những cố gắng chưa từng có từ năm 2002 của cộng đồng quốc tế, những chương trình hành động nhằm phòng chống và điều trị HIV/AIDS đã bắt đầu thu được kết quả. Một nghiên cứu của Canada, được đăng tải tuần này trên tạp chí y khoa The Lancet của Anh, chỉ rõ việc mở rộng đối tượng được thụ hưởng các phương pháp điều trị HIV/AIDS (tăng hơn 4 lần trong khoảng từ năm 1996 đến 2009) đã góp phần làm giảm 52% số lượng những trường hợp nhiễm mới căn bệnh HIV/AIDS.
Theo đánh giá của các chuyên gia, hiếm có một chương trình y tế cộng đồng nào đem lại nhiều hiệu quả như chương trình hành động trên. Tuy nhiên, những tiến bộ này còn rất mong manh và chưa xứng với mong đợi. Trên tổng số 15 triệu người dương tính với HIV/AIDS ở các nước mà người dân có mức thu nhập thấp hoặc trung bình thì có đến gần 10 triệu người vẫn chưa thể tiếp cận được các phương pháp điều trị mới.
Trong khi đó, căn bệnh thế kỷ này phát triển nhanh chóng. Hiện nay, cứ 2 người trên thế giới được điều trị bằng phương pháp kháng virút thì lại có thêm 5 người khác bị nhiễm virút HIV. Hàng năm HIV/AIDS tiếp tục giết chết 2 triệu người, 3/4 trong số đó ở vùng hạ sa mạc
Theo giới quan sát, nếu cộng đồng quốc tế thay đổi cam kết, thì có nghĩa là họ từ bỏ cuộc chiến trong giai đoạn gay go nhất. Lúc này, các nước giàu không nên buông vũ khí dù tình hình kinh tế có khó khăn. Còn các quốc gia đang trỗi dậy cần cấp bách tăng nguồn đóng góp. Việc đó không chỉ có ý nghĩa trong cuộc chiến chống HIV/AIDS, mà còn là biểu hiện của một mô hình toàn cầu hóa lấy đoàn kết làm ưu tiên.
Liên quan tới các Mạnh Thường Quân lớn trong cuộc chiến chống HIV/AIDS, phát biểu tại hội nghị lần này, cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và sáng lập viên Công ty Microsoft, ông Bill Gates, yêu cầu các ngân quỹ dành để phòng chống AIDS phải được sử dụng hữu hiệu hơn. Cựu Tổng thống Bill Clinton đã chỉ trích một số tổ chức phòng chống AIDS đã tiêu quá nhiều tiền cho chi phí nhân viên và cơ sở, và đài thọ cho nhân viên đi họp hành liên miên bằng máy bay. Ông nói là cứ mỗi một USD phí phạm sẽ "gây nguy hiểm cho một mạng người".
Cựu Tổng thống Mỹ gợi ý rằng, việc gây quỹ trong tương lai để phòng chống AIDS sẽ hướng tới việc thu góp các khoản đóng góp nhỏ từ một số đông quần chúng. Ông nêu thí dụ tương tự về những nỗ lực gây quỹ cho các nạn nhân động đất vào tháng 1/2010 tại
Ông đòi phải đưa ra những phương cách hữu hiệu hơn để chăm sóc cho bệnh nhân bằng cách cắt giảm bớt chi phí hành chính và cổ vũ cho việc phòng ngừa, gồm cả việc cắt bao quy đầu, mà theo ông, là một phương pháp hữu hiệu đã được chứng minh. Hội Bill và Melinda Gates đã đầu tư hàng tỉ USD vào việc ngăn ngừa và chữa trị bệnh AIDS cũng như vào các vấn đề y tế khác.
Hiện tại, trong tình hình đại dịch HIV/AIDS phát triển mạnh mẽ, người ta có thể nghĩ đến việc loại trừ hẳn đại dịch này không? Từ vài tháng nay, một số người cho rằng hoàn toàn có thể nghĩ đến việc loại trừ hẳn bệnh HIV/AIDS. Phu nhân Tổng thống Pháp, bà Carlas Bruni, phát biểu với tư cách là Đại sứ thiện chí của Quỹ Đấu tranh chống HIV/AIDS thế giới, cho rằng: "Trong vài năm, chúng ta có thể làm HIV/AIDS biến mất khỏi địa cầu". Còn đa số nhà hoạt động chống HIV/AIDS thì cho rằng: "Nên cẩn thận với khái niệm loại trừ. Nhưng nếu các bệnh nhân được điều trị sớm thì căn bệnh có thể bị kìm hãm".
Theo các nhà nghiên cứu, việc người nhiễm HIV được phát hiện và điều trị sớm có thể giúp giảm tối đa lượng virút trong cơ thể, và các bệnh nhân đó sẽ trở nên ít lây lan, thậm chí trong trường hợp quan hệ tình dục không an toàn. Như vậy lý tưởng nhất là mỗi năm người trưởng thành nên đi xét nghiệm HIV để được điều trị sớm nếu phát hiện bị nhiễm HIV. Nếu như vậy, thì trong vòng 10 năm sẽ giảm được 95% các ca nhiễm thường niên mới.
Các nhà nghiên cứu cũng chú ý đến vấn đề điều trị vì hiện tại khi phát hiện bị nhiễm HIV, bệnh nhân không được điều trị ngay. Bởi theo lý thuyết, người nhiễm HIV có thể sống mạnh khỏe nhiều năm. Họ chỉ được dùng thuốc điều trị khi bác sĩ thấy hệ miễn dịch của họ bắt đầu suy yếu. Vì thế Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo nên chữa trị ngay cho người bệnh khi phát hiện họ bị nhiễm HIV. Thế nhưng vấn đề là làm sao có đủ phương tiện để phục vụ cho hết thảy bệnh nhân HIV trên thế giới.
Bà Mit Philipps, đại diện của Tổ chức Bác sĩ không biên giới, cho rằng: "Các nhà tài trợ thường cho rằng họ đã bỏ tiền ngày càng nhiều nhưng vô ích bởi HIV/AIDS không ngừng phát triển. Hôm nay, chúng ta có thể trả lời với họ rằng nếu có đủ phương tiện để điều trị cho tất cả các bệnh nhân HIV, thì người ta không chỉ có thể cứu được hàng triệu sinh mạng, mà còn có thể kìm hãm sự phát triển của căn bệnh một cách hiệu quả"
