Cách mạng Tháng 8 thành công, lực lượng Công an nhân dân Việt Nam (CAND) ra đời. Cùng với nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự, nhiệm vụ giữ gìn trật tự an toàn giao thông (TTATGT), trật tự công cộng đặt ra hết sức khẩn trương.
Ngày 21/2/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 23/SL hợp các Sở Cảnh sát và Liêm phóng toàn quốc thành Việt Nam Công an vụ. Thực hiện Sắc lệnh trên, ở các Sở Công an kỳ, Ty Công an tỉnh có phòng và ban trật tự làm nhiệm vụ giữ gìn TTATGT, trật tự vệ sinh, kiểm soát giấy tờ. Đây chính là mốc quan trọng đánh dấu sự ra đời của lực lượng làm nhiệm vụ bảo đảm TTATGT thuộc CAND và ngày 21/2 hằng năm được Bộ Công an xác định là ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát Giao thông đường bộ - đường sắt (CSGTĐB-ĐS).
Trải qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, sự đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân, lực lượng CSGTĐB-ĐS đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, lập nên nhiều chiến sông xuất sắc, là lực lượng chủ công, nòng cốt trên mặt trận bảo vệ TTATGT qua từng thời kỳ cách mạng.
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc, các mục tiêu giao thông vận tải: đường sá, cầu cống, bến phà, nhà ga, phương tiện giao thông là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ, hòng cắt đứt chi viện về sức người, sức của của hậu phương lớn miền Bắc đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Chỉ tính những trận lớn, đánh vào mục tiêu giao thông vận tải, từ tháng 4/1965 đến hết năm 1967, máy bay Mỹ đánh 45.500 trận, ném 10.078 trận bom xuống 3.711 điểm trên cả 6 tuyến đường sắt trong đó tập trung 60%-80% số trận đánh phá các tuyến giao thông ở các vùng khu IV cũ.
Trong suốt những năm tháng chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Cục Bảo vệ Giao thông - Bưu điện, Ty Công an đường sắt, Cảnh sát giao thông các tỉnh, thành phố đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng của Bộ Quốc phòng, Bộ Giao thông Vận tải xây dựng, thực tập các phương án bảo vệ an toàn các chiến dịch vận tải phục vụ chiến trường, bảo đảm TTATGT thông suốt trong mọi tình huống.
Với khẩu hiệu "Mặt đường sông nước là chiến trường", "Phương tiện giao thông là vũ khí" và quyết tâm sắt đá "sống bám đường, chết kiên cường dũng cảm", lực lượng CSGT đã ngày đêm bám trụ trên các tuyến đường, cây cầu, bến phà để hướng dẫn, điều hòa giao thông, bảo đảm mạch máu giao thông thông suốt, an toàn; cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân, mở đường thông tuyến cho xe, tàu thuyền qua lại an toàn.
Tại bến phà Linh Cảm (Hà Tĩnh) địch đã thả xuống sông hàng trăm quả thuỷ lôi, từ trường hòng ngăn chặn sự chi viện của quân và dân miền Bắc vào chiến trường miền Nam, lực lượng CSGT tại bến phà đã có sáng kiến dùng tre nứa làm phao bao vây khu vực có thủy lôi và phối hợp với Đoàn 550 Bộ Quốc phòng rà soát bảo vệ an toàn bến phà cùng các tuyến đường vận chuyển. Để bảo vệ an toàn tài sản, hàng hoá trong vận chuyển, Bộ Công an có chỉ thị yêu cầu mỗi địa phương tổ chức một ban chỉ huy giao thông vận chuyển.
Thực hiện chỉ thị của Bộ Công an, các địa phương đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bảo vệ giao thông, bảo vệ an toàn vận chuyển khối lượng lớn hàng hoá, vũ khí chi viện cho chiến trường miền
Đánh giá thành tích của lực lượng bảo đảm giao thông vận tải trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa III, trong báo cáo trước Quốc hội, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nhấn mạnh: "Cuộc chiến đấu trên mặt trận giao thông vận tải ở khắp miền Bắc là một thiên anh hùng ca của các chiến sĩ giao thông vận tải và của đồng bào ta dọc các tuyến đường…".
Hòa nhịp vào bản hùng ca của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng CSGTĐB-ĐS đã có 15 tập thể, 8 cá nhân lập công xuất sắc được phong tặng và truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước do Đảng Cộng sản Việt
Trong 15 năm kể từ khi thực hiện Nghị định 36/CP của Chính phủ (tháng 8/1995) đến nay, lực lượng CSGTĐB-ĐS toàn quốc đã thực hiện quyết liệt công tác tuần tra kiểm soát, xử lý các vi phạm và tham gia phòng, chống tội phạm trên các tuyến giao thông đạt kết quả cao. Đã phát hiện, xử phạt hành chính trên 40 triệu trường hợp vi phạm, kho bạc Nhà nước thu 6.441,8 tỷ đồng; bắt giữ 11.997 tên tội phạm hoạt động trên tuyến giao thông trong đó có 695 tên cướp, 1.346 đối tượng buôn bán các chất ma túy, thu 43 khẩu súng các loại, 14 quả lựu đạn, 21.737 kg thuốc nổ, 77 bánh heroin, 696 kg thuốc phiện, 465.449 viên ma túy …
Ghi nhận những thành tích, chiến công của lực lượng CSGTĐB-ĐS, Chủ tịch nước đã tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh cho Cục CSGTĐB-ĐS; 15 tập thể, 10 cá nhân được phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng LLVTND; 64 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng CSGTĐB-ĐS hy sinh anh dũng được công nhận liệt sĩ, góp phần tô thắm truyền thống anh hùng vẻ vang lực lượng CAND Việt Nam
