Công nghiệp điện tử Việt Nam: “Có tiếng mà không có miếng”

Hiện Việt Nam là quốc gia xuất khẩu điện tử lớn 12 thế giới và lớn thứ 3 trong khối ASEAN. Tuy nhiên, 95% kim ngạch xuất khẩu đến từ khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sức lan tỏa giữa doanh nghiệp điện tử có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp (DN) trong nước còn rất yếu”.

Đây là thông tin được đưa ra tại hội thảo Liên kết trong phát triển ngành công nghiệp điện tử ở Việt Nam do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 28-11, tại Hà Nội.

95% kim ngạch xuất khẩu điện tử Việt Nam là nhờ doanh nghiệp FDI

Phó viện trưởng CIEM Nguyễn Thị Tuệ Anh cho biết, hiện Việt Nam là quốc gia xuất khẩu mặt hàng điện tử lớn 12 thế giới và lớn thứ 3 trong khối ASEAN, với hành chục tỷ USD/năm đã cho thấy sự đóng góp của ngành này ngày càng lớn vào nền kinh tế. Thực tế cũng cho thấy, nhờ sự tham gia của những “người khổng lồ” quốc tế như Samsung mà diện mạo ngành công nghiệp điện tử Việt Nam đang có bước thay đổi tích cực, đáng ghi nhận... 

Trong giai đoạn 2005-2014, số lượng DN điện tử tăng nhanh từ 256 DN lên 1.021 DN. Số lượng việc làm trong ngành công nghiệp điện tử cũng tăng 7 lần trong vòng 8 năm, từ 46.000 lao động năm 2005 lên 327.000 lao động vào năm 2013 và 500.000 lao động vào năm 2016. Dự kiến, năm 2017, kim ngạch xuất khẩu điện tử sẽ vượt ngưỡng 70 tỷ USD. Tuy nhiên, 95% kim ngạch xuất khẩu lại đến từ khối DN FDI.

Cần có chính sách hỗ trợ các DN này để tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp hỗ trợ. Ảnh: CTV.
Cần có chính sách hỗ trợ các DN này để tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp hỗ trợ. Ảnh: CTV.

Bà Tuệ Anh dẫn chứng, chỉ tính riêng năm 2016, trong tổng số điện thoại di động và linh kiện xuất khẩu với trị giá hơn 34 tỷ USD thì các doanh nghiệp FDI đã đến 99,8% điều đó cũng cho thấy vai trò của DN trong nước rất mờ nhạt, thiếu sức sống. Phần lớn DN nội vẫn chủ yếu tham gia vào các công đoạn lắp ráp, cung cấp dịch vụ và linh kiện đơn giản nên giá trị gia tăng thấp, thiếu sức cạnh tranh hoặc thiếu định hướng chiến lược rõ ràng.

Theo số liệu điều tra của Trung tâm Phát triển Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ, chủ lực xuất khẩu điện tử vẫn là các DN nước ngoài, còn các DN trong nước chỉ đang lắp ráp, gia công. Ngành điện tử hiện phải nhập khẩu khoảng 77% giá trị sản phẩm, tỷ lệ cung ứng các linh kiện điện tử rất thấp. 

Phần sản xuất nội địa chỉ tập trung vào một số linh kiện cơ khí, nhựa - cao su. Bà Đỗ Thị Thúy Hường, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho rằng, trong khi, các DN FDI trong ngành này đang đứng trước sức ép phải giảm chi phí linh phụ kiện thì các DN điện tử trong nước vẫn gần như chỉ khai thác sản phẩm cũ, lợi nhuận rất thấp và giá trị gia tăng chỉ ước tăng 5-10% nên khó có thể cạnh tranh với DN ngoại.

“Trong một thời gian dài ở Việt Nam đã có quá nhiều DN đầu tư vào điện tử dân dụng, tuy nhiên sau khi các tập đoàn lớn có sản xuất lắp ráp điện tử dân dụng rời khỏi Việt Nam, các DN Việt lại chỉ tập trung vào lắp ráp, phân phối mà không tập trung đầu tư chiều sâu, công nghệ và tự động hoá dẫn đến mất dần năng lực cạnh tranh”, bà Hường nói.

Lý giải vấn đề này, bà Hường cho rằng, các DN Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực điện tử đều là DN vừa và nhỏ, khó có thể đầu tư vào dây chuyền sản xuất hiện đại, nhất là nếu có đầu tư thì khó có hiệu quả cao ngay từ đầu nếu không có sự hỗ trợ của nhà nước trong việc tiêu thụ sản phẩm cũng như hỗ trợ đầu tư công nghệ. So với DN FDI, các DN Việt Nam hầu như không nhận được sự hỗ trợ nào từ phía chính phủ như đất đai, thuế… Bên cạnh đó, việc nhập khẩu các linh kiện cũng gặp nhiều khó khăn về thủ tục hành chính, nhất là nhập các linh kiện để sản xuất các thiết bị đặc chủng được miễn thuế nhập khẩu.

Đánh giá về quá trình phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam, ông Cao Bảo Anh, Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho rằng, thị trường điện tử Việt Nam mất cân đối nghiêm trọng, phát triển không có chiến lược dài hạn. Sản phẩm có thị trường lớn và kinh doanh sôi động nhất Việt Nam hiện nay là các mặt hàng điện tử dân dụng như các thiết bị nghe nhìn, các phương tiện giải trí. 

Trong cơ cấu sản xuất, sản phẩm được được lắp ráp hoặc sản xuất tại Việt Nam, điện tử dân dụng chiếm khoảng 80% với số doanh thu chiếm khoảng 30% tổng doanh thu toàn ngành. Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu, thiết kế phát triển sản phẩm của các DN Việt Nam còn yếu. Do đó, hầu hết các DN Việt Nam chỉ thực hiện gia công sản phẩm mà chưa thực hiện được các công đoạn “chế biến sâu” trong chuỗi giá trị ngành.

Cần chính sách hỗ trợ DN trong nước

Để ngành công nghiệp điện tử trở thành công nghiệp mũi nhọn của đất nước, bà Thuý Hường cho rằng các DN Việt Nam cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để nắm bắt cơ hội từ thị trường trong nước cũng như cơ hội từ bên ngoài thông qua các doanh nghiệp FDI đang có mặt tại Việt Nam.

Sản phẩm có thị trường lớn và kinh doanh sôi động nhất Việt Nam hiện nay là các mặt hàng điện tử dân dụng như các thiết bị nghe nhìn, các phương tiện giải trí.
Sản phẩm có thị trường lớn và kinh doanh sôi động nhất Việt Nam hiện nay là các mặt hàng điện tử dân dụng như các thiết bị nghe nhìn, các phương tiện giải trí. 

Trong khi đó, ông Bang Hyun Woo, Phó Tổng Giám đốc phụ trách đối ngoại Công ty Samsung Việt Nam lại cho rằng để DN Việt kết nối được với DN FDI thì không chỉ có sự nỗ lực từ chính các DN nước ngoài mà bản thân DN nội phải tự cải thiện quy trình sản xuất, công nghệ, kỹ thuật… Theo đó, Samsung đề nghị DN Việt Nam cần mời chuyên gia tư vấn đã từng có thời gian làm việc tại doanh nghiệp FDI. Và quan trọng hơn cả là phải có chính sách hỗ trợ các DN này để tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp hỗ trợ.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Cao Bảo Anh cho biết: Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ đưa ra những cơ chế, chính sách để hỗ trợ cho các DN trong nâng cao trình độ kỹ thuật, năng lực công nghệ để có thể tiếp cận được với các sản phẩm mang tính kỹ thuật cao hơn của các DN nước ngoài. Đồng thời, sẽ tạo dựng những kênh để giúp cho DN Việt Nam có thể đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư cũng như được tiếp cận với các DN nước ngoài, làm quen được với những phương thức làm ăn theo thông lệ quốc tế để có thể tham gia được vào các chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, ông Bùi Bài Cường, vụ Công nghệ Thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, thời gian tới cần tập trung nghiên cứu, xây dựng các dự án cấp quốc gia nhằm xác định rõ chiến lược phát triển của ngành; trong đó chú trọng tới việc xác định sản phẩm cốt lõi, có sức đột phá để thúc đẩy ngành phát triển nhanh và hiệu quả hơn. Mỗi DN cần xác định phân khúc sản phẩm và khách hàng phù hợp cũng như tính đến khả năng đón lõng xu hướng tiêu dùng và phát triển công nghệ chung của thế giới...

Lưu Hiệp

Các tin khác

Hải quan trao công nhận doanh nghiệp ưu tiên cho 3 doanh nghiệp FDI

Hải quan trao công nhận doanh nghiệp ưu tiên cho 3 doanh nghiệp FDI

Ngày 29/9 tại TP Hà Nội, Cục Hải quan đã tổ chức lễ trao quyết định công nhận doanh nghiệp ưu tiên đối với 3 doanh nghiệp FDI và quyết định gia hạn áp dụng chế độ doanh nghiệp ưu tiên với 4 doanh nghiệp khác và kỷ niệm 15 năm Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam.

Quảng Trị tăng tốc xây dựng các công trình trọng điểm

Quảng Trị tăng tốc xây dựng các công trình trọng điểm

Quảng Trị là địa phương đang triển khai nhiều dự án hàng nghìn tỷ đồng như: Cảng hàng không Quảng Trị, Dự án Nhà máy điện gió LIG - Hướng Hóa 1, Dự án Trung tâm điện lực Quảng Trạch… nên lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đang chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền tập trung cao nhất, nỗ lực cao nhất tìm giải pháp để đẩy nhanh tiến độ.

Những điểm nhấn đắt giá của nhà phố biển Sông Town sắp bàn giao tại CaraWorld

Những điểm nhấn đắt giá của nhà phố biển Sông Town sắp bàn giao tại CaraWorld

Sở hữu vị trí tâm điểm thương mại tại đô thị biển CaraWorld, phân khu Sông Town đang bước vào cột mốc quan trọng khi chuẩn bị bàn giao hàng trăm căn nhà phố trong Quý 4/2026 và đợt bàn giao đầu tiên dự kiến trong tháng 10 tới. Thiết kế đa công năng kết hợp mô hình “Nhà bên sông, phố bên Vịnh” hướng đến hai giá trị song hành: nâng chất lượng sống nghỉ dưỡng và gia tăng giá trị tài sản trong quá trình sử dụng, khai thác.

MSB mở rộng hệ sinh thái tài chính, hướng tới mô hình đa dịch vụ

MSB mở rộng hệ sinh thái tài chính, hướng tới mô hình đa dịch vụ

Với mục tiêu hướng đến việc hoàn thiện hệ sinh thái tài chính toàn diện lấy hoạt động ngân hàng làm nền tảng cốt lõi, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đã lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về các nội dung chiến lược: Tăng cường nguồn lực vốn, thành lập ngân hàng thương mại TNHH MTV do MSB sở hữu 100% vốn tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam, mở rộng sang chứng khoán, bảo hiểm nhân thọ - phi nhân thọ và sửa đổi, bổ sung một số văn bản về tổ chức, quản trị.

Vietjet khẳng định vị thế tại giải thưởng du lịch quốc tế năm 2026

Vietjet khẳng định vị thế tại giải thưởng du lịch quốc tế năm 2026

Ngày 28/9, Vietjet tiếp tục ghi dấu ấn toàn cầu với giải thưởng “Thương hiệu hàng không dẫn đầu châu Á năm 2026” (Asia’s Leading Airline Brand 2026) tại lễ trao giải World Travel Awards ở Maldives, đánh dấu cột mốc mới trong hành trình xây dựng thương hiệu hàng không Việt Nam có sức cạnh tranh quốc tế.

Petrovietnam: Làm chủ năng lực tổng thầu EPC công trình dầu khí ngoài khơi

Petrovietnam: Làm chủ năng lực tổng thầu EPC công trình dầu khí ngoài khơi

Qua nhiều thế hệ dự án, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã hình thành và làm chủ năng lực tổng thầu EPC/ EPCI/ EPCIC công trình ngoài khơi. Năng lực ấy được tập trung tại những lực lượng kỹ thuật nòng cốt, được kiểm chứng bằng các công trình trọng điểm quốc gia và những hợp đồng lớn tại thị trường quốc tế.

Sôi động các hoạt động hướng tới kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống ngành Than

Sôi động các hoạt động hướng tới kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống ngành Than

Mới đây, đồng chí Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) thành phố Quảng Ninh chủ trì buổi làm việc với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) về công tác chuẩn bị, phối hợp tổ chức Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11 (1936 - 2026).

BIM Land khai trương Văn phòng bán hàng Thanh Phú Centre Point

BIM Land khai trương Văn phòng bán hàng Thanh Phú Centre Point

Ngày 27/9/2026, BIM Land chính thức khai trương Văn phòng bán hàng Thanh Phú Centre Point, đón tiếp hơn 400 khách hàng, chủ sở hữu, đối tác và đội ngũ kinh doanh. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong hành trình giới thiệu “Tâm điểm trù phú” đang được định hình tại cửa ngõ phía Tây TP Hồ Chí Minh.

Transerco và V-Green hợp tác phát triển hệ thống trạm sạc xanh tại Hà Nội

Transerco và V-Green hợp tác phát triển hệ thống trạm sạc xanh tại Hà Nội

Chiều ngày 27/7/2026, tại Hà Nội, Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transerco) và Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc toàn cầu V-Green đã tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận khung về hợp tác phát triển kinh doanh dịch vụ trạm sạc, đánh dấu bước tiến quan trọng trong mối quan hệ hợp tác giữa hai đơn vị, hướng tới mục tiêu phát triển hạ tầng sạc đồng bộ, hiện đại, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Trung tâm khai thác bến xe Hà Nội ra mắt dịch vụ xe trung chuyển Yên Nghĩa Connect

Trung tâm khai thác bến xe Hà Nội ra mắt dịch vụ xe trung chuyển Yên Nghĩa Connect

Thông tin từ Tổng Công ty Vận tải Hà Nội cho biết, với định hướng xây dựng hệ sinh thái dịch vụ ngày càng hoàn thiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại của hành khách, ngày 22/9/2026, Trung tâm Khai thác bến xe Hà Nội và Công ty Cổ phần Công nghệ dịch vụ vận tải đầu cuối An Vui tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác triển khai dịch vụ xe trung chuyển “Yên Nghĩa Connect” tại Bến xe Yên Nghĩa.

Đảng bộ Transerco tham gia trực tuyến Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt kế hoạch của Thành ủy

Đảng bộ Transerco tham gia trực tuyến Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt kế hoạch của Thành ủy

Sáng ngày 15/9/2026, Đảng ủy Tổng công ty Vận tải Hà Nội và các cơ sở Đảng trực thuộc đã tham gia trực tuyến Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện các kế hoạch, chương trình hành động, văn bản của Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV và một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị qua ứng dụng Zoom Meeting từ Đảng ủy Phường Cửa Nam, TP Hà Nội.

Chương trình “Diễu hành xe hoa - Đêm hội trăng rằm” Lễ hội Nghinh Ông - TP Hồ Chí Minh năm 2026 tại xã Cần Giờ, thu hút đông đảo người dân và du khách.

TP Hồ Chí Minh tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khẳng định vị thế đầu tàu

Nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược, hoạt động Công thương và Du lịch của TP Hồ Chí Minh trong 9 tháng năm 2026 đã ghi nhận những kết quả tăng trưởng đầy ấn tượng. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số cho cả năm, TP Hồ Chí Minh đang tập trung nhận diện rõ các điểm nghẽn, chủ động tháo gỡ khó khăn nhằm tạo đà bứt tốc quyết liệt trong giai đoạn nước rút.