Khi sáng kiến trở thành tài sản vô giá
Giai đoạn 2020-2026, thị trường năng lượng quốc tế biến động mạnh, biên lợi nhuận lọc dầu chịu nhiều sức ép. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu khoa học, sáng kiến và cải tiến tại BSR không chỉ là phong trào thi đua mà đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động vận hành Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất. Tinh thần dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ, người lao động đã góp phần nâng cao năng lực công nghệ và tạo nên những thành tựu nổi bật của BSR.
Ở những thời điểm thị trường còn nhiều khó khăn, hoạt động sản xuất kinh doanh của BSR vẫn ghi dấu những kết quả ấn tượng. Trong giai đoạn từ năm 2020 đến quý III/2026, BSR ghi nhận 9.508 ý tưởng đăng ký và 2.364 sáng kiến cải tiến được công nhận áp dụng. Đặc biệt, tổng giá trị làm lợi trực tiếp từ hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng kiến và cải tiến trong giai đoạn này đã chạm mốc ấn tượng với khoảng 1.955 tỷ đồng.
Giai đoạn 2020 - quý III/2026, BSR đạt tổng sản lượng 47,50 triệu tấn, doanh thu hơn 909.849 tỷ đồng, nộp ngân sách Nhà nước 91.657 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 53.688 tỷ đồng. Sản lượng nhà máy tăng từ 5,93 triệu tấn năm 2020 lên 7,907 triệu tấn năm 2025 và ước đạt 8,145 triệu tấn năm 2026. Hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ còn thể hiện qua khả năng tối ưu hóa vận hành, đưa công suất quy đổi toàn nhà máy từ 105,1% năm 2020 lên khoảng 123% năm 2026. Độ sẵn sàng vận hành của nhà máy đạt 96,2%, chỉ số EII duy trì quanh mức 101%, trong khi các sản phẩm giá trị cao như Jet A-1, DO và RON 95 chiếm khoảng 82% cơ cấu sản phẩm.
BSR đã thử nghiệm thành công nhiều loại dầu thô mới, nâng tổng số chủng loại dầu thô có thể chế biến lên gần 40. Đồng thời, doanh nghiệp nghiên cứu, thương mại hóa 26 sản phẩm mới, gồm 9 chủng loại polypropylene chuyên dụng và 17 sản phẩm lọc dầu, mang lại doanh thu hơn 8.267 tỷ đồng. Giai đoạn 2025-2026, BSR tiếp tục phát triển SAF, SMFO, biodiesel, lưu huỳnh hạt, White Spirit và nghiên cứu các dòng PP y tế, PP sinh học, nhiên liệu sinh học E10.
Không chỉ dừng lại ở các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, BSR đã từng bước làm chủ nhiều công nghệ có ý nghĩa chiến lược. Tiêu biểu là công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng Jet A-1K và DO L-62 phục vụ quốc phòng - an ninh, các giải pháp nâng cao khả năng chế biến dầu thô có hàm lượng lưu huỳnh cao và phát triển các dòng PP chuyên dụng. Việc thương mại hóa SAF pha trộn từ năm 2025 cũng đánh dấu bước tiến của BSR trong phát triển nhiên liệu xanh, tạo tiền đề nghiên cứu công nghệ sản xuất SAF tại Việt Nam. Qua đó, góp phần nâng cao tính tự chủ công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận xứng đáng bằng hàng loạt giải thưởng như Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ, 7 Giải thưởng VIFOTEC, 4 Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ toàn quốc, 2 công trình được vinh danh trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam, các giải thưởng của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) và tỉnh Quảng Ngãi...
Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo BSR Trần Hải Ninh cho biết: "Mỗi sáng kiến tại BSR, dù là cải tiến nhỏ tại phân xưởng hay một công trình R&D quy mô lớn, đều bắt nguồn từ tinh thần lao động sáng tạo không ngừng nghỉ của người thợ lọc dầu. Khoảng 1.955 tỷ đồng làm lợi hay hơn 8.267 tỷ đồng doanh thu từ sản phẩm mới đã minh chứng cho thấy BSR đã biến đổi mới sáng tạo thành công cụ kinh tế trực tiếp. Tại BSR, tiêu chí cao nhất của khoa học công nghệ là phải giải quyết triệt để các điểm nghẽn vận hành, nâng cao độ tin cậy của máy móc, gia tăng hiệu quả kinh tế và bảo đảm an toàn cho người lao động và bảo vệ môi trường. Đổi mới sáng tạo đã thực sự trở thành thói quen và bản sắc văn hóa ăn sâu vào từng hành động hằng ngày của người BSR".
Trụ cột kiến tạo tầm vóc BSR giai đoạn mới
Nhận thức rõ xu thế tất yếu của thời đại, Đảng ủy BSR đã nhanh chóng ban hành Chương trình hành động vào ngày 5/3/2025 nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 951 của Đảng ủy PETROVIETNAM, bám sát tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Một dấu mốc quan trọng là việc BSR thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo BSR (BSR-IC) vào năm 2025. Trung tâm được định hướng trở thành đầu mối nghiên cứu, phát triển, tiếp nhận và làm chủ công nghệ; thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI; phát triển và thương mại hóa sản phẩm mới. Đây cũng là cầu nối giữa nhu cầu thực tiễn sản xuất kinh doanh của BSR với năng lực nghiên cứu của các viện, trường đại học và đối tác công nghệ trong nước, quốc tế, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, lấy hiệu quả ứng dụng và giá trị kinh tế làm thước đo.
Song song với cơ chế quản trị, BSR đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng nghiên cứu và năng lực số. Doanh nghiệp hiện sở hữu hệ thống phòng thí nghiệm với các thiết bị phân tích và nghiên cứu hiện đại; hàng loạt thiết bị chuyên dụng và đồng bộ hóa. Để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến sản xuất công nghiệp, BSR đang đầu tư hạ tầng nghiên cứu và thử nghiệm Sandbox, gồm thiết bị nghiên cứu, dây chuyền pilot và không gian thử nghiệm công nghệ mới. Đây là cơ sở để kiểm chứng quy trình, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế trước khi thương mại hóa, tập trung vào polymer tiên tiến, nhiên liệu sinh học, nhiên liệu xanh và các giải pháp phục vụ chuyển dịch năng lượng.
Bên cạnh đó, BSR đã đưa vào vận hành hệ thống hoạch định nguồn lực ERP và từng bước hiện thực hóa mô hình "Nhà máy thông minh" ứng dụng công nghệ AI. Việc đào tạo nhân lực cũng được thực chiến hóa với các chuyên đề chuyên sâu về AI, Big Data, phương pháp quản trị R&D, áp dụng công nghệ thực tế ảo/thực tế tăng cường và chương trình cố vấn chuyên gia nhằm xây dựng đội ngũ làm chủ công nghệ cao.
Chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030 của BSR được kết tinh trong mô hình kiến trúc chiến lược "BSR Innovation Strategy House", hướng đến việc nâng tầm BSR trở thành một công ty năng lượng và hóa dầu với mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững. Với định hướng đó, BSR tập trung nghiên cứu vào 4 lĩnh vực chiến lược gồm năng lượng và nhiên liệu xanh; hóa chất và vật liệu tiên tiến; kinh tế tuần hoàn và lưu trữ năng lượng; đột phá công nghệ số với bản sao số dự báo, trợ lý ảo, AI điều hành sản xuất kinh doanh.
Đến năm 2030, BSR định hướng tập trung nguồn lực để tiếp nhận và làm chủ ít nhất 3 công nghệ chiến lược, thương mại hóa ít nhất 6 sản phẩm mới, bảo hộ ít nhất 10 sáng chế, giải pháp hữu ích và sử dụng hiệu quả Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Các mục tiêu này hướng tới tạo động lực tăng trưởng dài hạn, trên cơ sở kết hợp nâng cao hiệu quả hoạt động hiện hữu với phát triển công nghệ, sản phẩm và lĩnh vực kinh doanh mới.
Thông qua hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, cùng các sự hợp tác, BSR hướng tới làm chủ các công nghệ chiến lược, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao và từng bước trở thành doanh nghiệp năng lượng và hóa dầu tích hợp, hiện đại, có năng lực cạnh tranh quốc tế. Đây cũng là cách BSR đóng góp thiết thực vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
BSR thúc đẩy nghiên cứu công nghệ thu hồi và lưu trữ CO2, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0
Vừa qua, BSR phối hợp với Trường Đại học Mỏ - Địa chất tổ chức Hội thảo “Công nghệ thu hồi và lưu trữ CO₂”, nhằm trao đổi, cập nhật các giải pháp công nghệ tiên tiến và tìm kiếm cơ hội hợp tác phù hợp với thực tiễn hoạt động của Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất.
Toàn cảnh hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Hải Tuấn - Phó Giám đốc NMLD Dung Quất cho biết, sau hơn 18 năm vận hành, NMLD Dung Quất - NMLD đầu tiên của Việt Nam - đã chế biến hơn 120 triệu tấn dầu thô, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế đất nước. Hiện nay, nhà máy duy trì vận hành ở mức công suất cao, có thời điểm vượt 120% công suất thiết kế. Cùng với việc triển khai nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành, BSR cũng đặc biệt quan tâm đến lộ trình giảm phát thải, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Phó Giám đốc NMLD Dung Quất Lê Hải Tuấn: Công nghệ thu hồi và lưu trữ CO2 sẽ góp phần giúp BSR ứng dụng vào hoạt động của Nhà máy, hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Theo ông Lê Hải Tuấn, thu hồi và lưu trữ CO₂ là một trong những hướng công nghệ cần được nghiên cứu nghiêm túc, đánh giá toàn diện để có thể ứng dụng tại NMLD Dung Quất. Việc hợp tác với Trường Đại học Mỏ - Địa chất sẽ giúp BSR tiếp cận các nghiên cứu chuyên sâu, trao đổi phương pháp và lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc thù công nghệ, điều kiện vận hành cũng như yêu cầu tối ưu chi phí.
Về phía Trường Đại học Mỏ - Địa chất, PGS.TS. Lê Quang Duyến, Trưởng khoa Dầu khí và Năng lượng nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ và sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong giải quyết các bài toán về môi trường, năng lượng. Trong đó, nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ thu hồi CO₂ có ý nghĩa thiết thực đối với các cơ sở công nghiệp phát thải lớn như NMLD Dung Quất, đồng thời phù hợp với định hướng và chủ trương của Chính phủ về giảm phát thải khí nhà kính.
PGS.TS. Lê Quang Duyên kỳ vọng sự hợp tác giữa Trường Đại học Mỏ - Địa chất và BSR sẽ mở ra nhiều hướng phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải của BSR trong tương lai.
Đáng chú ý, tại hội thảo, đại diện các bên cũng đề cập đến những kết quả nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo mà BSR đã đạt được. Trong đó, công trình “Nghiên cứu phát triển công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng phục vụ quốc phòng - an ninh tại NMLD Dung Quất” đã được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ đợt 7. Đây là dấu mốc ghi nhận năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển các sản phẩm có giá trị chiến lược của BSR, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh quốc phòng.
NMLD Dung Quất.
Tại hội thảo, GS. Jean-Michel Louis Herri, Trường Đại học Mỏ Saint-Étienne (Pháp), đã giới thiệu và phân tích các nguyên lý thu hồi CO₂, những công nghệ đã được ứng dụng thành công cùng các phương pháp mới được nghiên cứu, cấp bằng sáng chế. Đáng chú ý, các kết quả mô phỏng và nghiên cứu thực nghiệm trong nhiều năm cho phép đánh giá đặc tính nhiệt động học, động lực học, quá trình kết tinh và khả năng tối ưu hóa điều kiện vận hành của hệ thống thu hồi CO₂.
Các phân tích cũng tập trung vào hiệu quả năng lượng, chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì, qua đó làm rõ khả năng triển khai công nghệ với chi phí hợp lý. Bên cạnh lĩnh vực thu hồi CO₂, những kết quả nghiên cứu còn có tiềm năng ứng dụng trong xử lý nước, điều hòa không khí và một số quy trình công nghiệp khác. Việc xây dựng lộ trình chuyển giao từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn được xem là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính khả thi của công nghệ.
Hội thảo là bước kết nối quan trọng, mở ra cơ hội để BSR tiếp cận những công nghệ mới, từng bước làm chủ giải pháp giảm phát thải.
Trao đổi tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, giải pháp công nghệ được lựa chọn cần phù hợp với đặc thù ngành Dầu khí, điều kiện sản xuất của BSR và lộ trình giảm phát thải của Chính phủ, đồng thời phải bảo đảm hiệu quả kinh tế, khả năng vận hành ổn định và tính ứng dụng lâu dài. Hội thảo cũng đề cập đến những vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ, các vấn đề phát sinh trong ứng dụng công nghệ…
Trên cơ sở trao đổi, các bên định hướng tiếp tục tìm hiểu hiện trạng công nghệ, nguồn phát thải CO₂ tại NMLD Dung Quất và những giải pháp khoa học công nghệ BSR đang triển khai, từ đó nghiên cứu, đề xuất các dự án thử nghiệm và ứng dụng công nghệ thu hồi CO₂ theo mô hình hợp tác ba bên.