Công nghệ chi giả ngày một tân kỳ

Vô địch Thế vận hội "Blade Runner" Oscar Pistorius nổi tiếng thế giới với hai chân giả Cheetah bằng sợi carbon. Nhưng ở thời đại kỹ thuật số, chúng ta sẽ chứng kiến những chi giả tinh tế hơn rất nhiều. Như là chân sinh học kiểm soát bằng ý nghĩ mà Zac Vawter sử dụng để leo Tháp Willis 103 tầng ở thành phố Chicago nước Mỹ. Hay là cánh tay sinh học kiểm soát bằng dây thần kinh mà cựu binh Iraq Glen Lehman thay cho chi bị mất do chiến tranh. Ngoạn mục hơn hết là i-limb Ultra - bàn tay giả với 5 ngón tay nhân tạo có khớp hoạt động độc lập. Các bộ phận giả tinh diệu này phản ứng hoàn toàn theo ý nghĩ của chủ thể.

Chúng ta đang sống ở giữa cuộc cách mạng sinh học, song phần lớn trong chúng ta lại không biết đến điều đó. Khoảng 220.000 người trên toàn cầu đang sống với vật cấy ốc tai hay thiết bị trợ thính biến sóng âm thanh thành xung điện truyền trực tiếp đến dây thần kinh thính giác. Khoảng 10.000 người được cấy thiết bị kích thích não sâu tạo hiệu ứng chui hầm trong não để kiểm soát bệnh Parkinson (liệt rung) và được thử nghiệm - với các kết quả đáng khích lệ - ứng dụng chữa chứng trầm uất nặng và chứng rối loạn xung lực ám ảnh (bị ám ảnh phải hành động không có sự kiểm soát). Mô phỏng sinh học rõ ràng nhất nơi những người mang chi giả.

Thời đại của các bộ phận giả làm bằng những vật liệu cứng đờ như gỗ, kim loại hay chất dẻo đã qua. những tiến bộ ngoạn mục trong chế tạo mạch vi xử lý, trong những kỹ thuật giao tiếp công nghệ số với hệ thần kinh con người và trong công nghệ pin đã cho phép chúng ta chế tạo những bộ phận giả mạnh hơn nhưng nhẹ hơn và vô cùng thông minh. Trong một số trường hợp, chúng thậm chí không hoàn toàn gắn liền với cơ thể.

Như trường hợp của Cathy Hutchinson. Năm 1997, Cathy bị đột quỵ và không còn kiểm soát được hai cánh tay của mình nữa. Cathy tình nguyện tham gia cuộc thí nghiệm được cho là vào một ngày nào đó có thể giúp cho hàng triệu người trên thế giới không may bị liệt một phần hay toàn phần! Các nhà khoa học cấy một thiết bị nhỏ vào phần não kiểm soát vận động của Cathy Hutchinson. Nhờ thiết bị kỳ diệu mà Cathy có thể dùng ý nghĩ điều khiển từ xa cánh tay robot không gắn liền với cơ thể.

Câu hỏi đặt ra là: Cathy có thể ra lệnh được cho cánh tay nằm từ khoảng cách bao xa? Câu trả lời là thiết bị cấy trong não kiểm soát được một cánh tay robot ở khoảng cách hơn 10.000km! Thí nghiệm trên con khỉ cho thấy các tín hiệu ý nghĩ của nó được gửi qua Internet, từ Đại học Duke ở North Carolina, đến cánh tay robot ở Nhật Bản. Điều đó cho thấy khoảng cách chẳng có ý nghĩa gì ở thời đại kỹ thuật số ngày nay.

Các bộ phận giả thế hệ mới không chỉ phục hồi những khả năng đã mất của chúng ta mà còn tăng cường chúng, cho chúng ta sức mạnh mới chưa từng có trước đó và củng cố những khả năng đã có. Ví dụ như một nghiên cứu khác liên quan đến trí nhớ.

Oliveira Barata với các thiết kế chi giả độc đáo.
Oliveira Barata với các thiết kế chi giả độc đáo.

Đồi hải mã (hippocampus) là vùng nhỏ có hình dạng cá ngựa của não liên quan đến sự hình thành các ký ức mới. Do đó, nếu nó bị tổn hại - ví dụ như bị vết thương vùng đầu - người ta sẽ khó hình thành các ký ức dài hạn mới. Để sửa chữa loại tổn hại não này, năm 2011 các nhà nghiên cứu đã tạo ra một "con chip đồi hải mã" có thể thay thế mô não tổn hại. Sau khi được cấy con chip này, những con chuột bị hư hỏng vùng đồi hải mã không chỉ sửa chữa ký ức mà còn cải thiện khả năng học những điều mới của chúng.

Chân giả được thiết kế ngày càng tinh tế hơn.

Chân giả được thiết kế ngày càng tinh tế hơn.

Một nghiên cứu khác vào năm 2012, chứng minh chúng ta có thể tăng cường trí thông minh nơi khỉ. Các nhà khoa học ở Đại học Wake Forest cấy những con chíp đặc biệt vào não một nhóm khỉ thí nghiệm rồi huấn luyện chúng chơi một game xếp hình. Khi con chip được kích hoạt, điểm số của chúng tăng lên trung bình 10 điểm trong thang 100 điểm. Kết luận: những con chip cấy vào não khiến những con khỉ thông minh hơn. Cả hai công nghệ tăng cường ký ức và trí tuệ chỉ đang ở giai đoạn thử nghiệm và có thể cần đến nhiều năm (hoặc thậm chí nhiều thập niên) mới có thể áp dụng rộng rãi nơi con người.

Tuy nhiên, câu hỏi được đặt ra là - những gì sẽ xảy ra khi có thể cải thiện cơ thể và trí óc con người? Dĩ nhiên, cuộc tranh luận chỉ mới bắt đầu… Oscar Pistorious phải chiến đấu rất gian nan cuối cùng mới được chấp nhận thi đấu tại Thế vận hội. Ban đầu, nhiều người chỉ trích hai chân giả sợi carbon giúp cho Pistorious có lợi thế hơn trong thi đấu. Pistorious - với sự giúp đỡ của các bác sĩ và chuyên gia sinh y học - cố gắng chứng minh thật ra hai lưỡi Cheetah không hề mang lại lợi thế nào cho anh trên vận động trường. Công nghệ tạo ra siêu nhân đang sắp diễn ra và điều đó thật sự có ý nghĩa với tất cả chúng ta.

Modesta với chân giả nguyên mẫu gắn loa âm thanh nổi và mang giày cao gót.
Modesta với chân giả nguyên mẫu gắn loa âm thanh nổi và mang giày cao gót.

Một con rắn xanh lè cuộn quanh cánh tay của Jo-Jo Cranfield trông tựa như một bức tranh của danh họa Salvador Dali. Nhưng, nếu nhìn kỹ nơi cổ tay trái của Jo-Jo Cranfield, chúng ta sẽ phát hiện điều khác thường - con rắn trượt vào và ra nơi đó như sợi chỉ luồn qua lỗ kim! Cranfield thật ra là người bị mất cánh tay và cánh tay giả kỳ quái của cô là tác phẩm của nhà thiết kế Oliveira Barata người Anh - chuyên gia về các bộ phận giả mang tính nghệ thuật độc đáo.

Dự án chi thay thế (ALP) của Oliveira Barata có lẽ gắn liền với nghệ thuật siêu thực. Barata giải thích: "Nó khiến người ta nhìn những người khuyết tật theo hướng tích cực. Chi thay thế sẽ phản ánh con người của chủ thể". Vào năm 2012, cả thế giới sững sờ khi người mẫu kiêm ca sĩ Viktoria Modesta mang chân giả bằng pha lê gọi là Swarovski của Oliveira Barata tại buổi bế mạc sự kiện thể thao London Paralympics dành cho người khuyết tật.

Thường thì các chi giả được thiết kế thật kín đáo trước mặt mọi người. Song, Modesta lại tỏ ra hãnh diện chìa ra chiếc chân giả pha lê nạm nữ trang của mình tại sân vận động trước những ống kính camera rợp trời và hàng triệu khán giả trên thế giới đang theo dõi sự kiện qua màn hình tivi. Modesta - người mẫu chào đời ở Latvia - bị cưa mất chân trái đến tạn đầu gối do bệnh tật ở tuổi thiếu niên và từ đó những chi giả được cô coi như quần áo mặc trên người để thể hiện bản thân.

Bàn tay giả được kiểm soát bằng ứng dụng điện thoại thông minh là tương lai của I Limbo.

Bàn tay giả được kiểm soát bằng ứng dụng điện thoại thông minh là tương lai của I Limbo.

Cũng tương tự như Modesta, Cranfield thường mang cánh tay rắn của mình về đêm khi gặp gỡ bạn bè và điều đó khiến cô cảm thấy mạnh mẽ hơn và gợi cảm hơn trước mắt mọi người. Cranfield - nữ vận động viên khuyết tật 3 môn phối hợp - thổ lộ: "Tôi muốn mọi người nhìn tôi 2 lần với cả sự trầm trồ ngưỡng mộ. Cranfield chào đời không có phần tay dưới khuỷu tay.

Kiera Roche, chủ tịch tổ chức từ thiện LimbPower, với chân giả nghệ thuật của Oliveira Barata. Bà cho biết chân giả nghệ thuật đã làm thay đổi nhận thức của bà về nỗi bất hạnh mất chi.

Kiera Roche, chủ tịch tổ chức từ thiện LimbPower, với chân giả nghệ thuật của Oliveira Barata. Bà cho biết chân giả nghệ thuật đã làm thay đổi nhận thức của bà về nỗi bất hạnh mất chi.

Nhà thiết kế Barata làm việc cho một công ty sản xuất bộ phận giả trong 8 năm và sử dụng thời gian rỗi để thí nghiệm những chi giả mang tính nghệ thuật. Năm 2009, bà Barata hợp tác với Modesta để làm ra một chi giả hết sức độc đáo - chân giả tích hợp loa phát nhạc và mang giày cao gót.

Nguyên mẫu thành công ngoài sự mong đợi và các khách hàng hiện nay của Barata từ cựu quân nhân muốn có chân giả như trong phim viễn tưởng cho đến những đứa trẻ muốn sở hữu hộp đựng bút có dạng chi giả nghệ thuật.

Các chi giả của bà có giá từ 4.600 USD, đến 21.000 USD. Chất liệu cũng thay đổi tùy theo mỗi thiết kế bền, nhẹ và không thấm nước. Không chỉ là người tiên phong trong lĩnh vực chi giả nghệ thuật, Nhà thiết kế Barata hiện nay còn cho ra đời nhiều mẫu độc đáo - những cánh tay cò dạng con dao quân đội Thụy Sĩ kết hợp với một số công cụ kèm theo, chân giả phản ứng sáng lên với âm nhạc khi mang vào các hộp đêm và những cánh tay "đính kèm" những công cụ nấu ăn trong nhà bếp.

Xem ra, có gì đó hơi khôi hài trong các thiết kế chi giả của Oliveira Barata

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.