Với phong tục, tập quán là sử dụng súng săn, súng tự chế để đi săn thú rừng, bảo vệ mùa màng, nhiều người dân tộc thiểu số từ các tỉnh phía Bắc vào tỉnh Đắk Nông sinh sống và làm ăn, nhất là đồng bào dân tộc Mông ở tỉnh Đắk Nông đã tự chế cho mình những khẩu súng để vào rừng săn bắn. Chính từ đó đã phát sinh những hậu quả khôn lường, thậm chí phải trả giá bằng chính mạng sống của mình và người thân. Nhiều vụ án đau lòng đã xảy ra, tuy nhiên vì lợi ích trước mắt, rất nhiều người vẫn đang “phớt lờ” sự nguy hiểm của nó.
Theo thống kê của Công an huyện Đắk Glong, từ chỗ người dân thiếu hiểu biết về hiểm họa của các loại vũ khí, súng đạn mà từ năm 2005 đến nay, trên địa bàn huyện Đắk Glong đã xảy ra 7 vụ vô ý làm chết người do sử dụng súng săn tự chế, làm 5 người chết, 3 người bị thương. Công an huyện Đắk Glong đã đưa ra nhiều biện pháp để tiến hành thu gom vũ khí, vật liệu nổ, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền pháp luật về công tác quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; tuần tra kiểm soát thu giữ, vận động tuyên truyền quần chúng giao nộp vũ khí, ký cam kết không tàng trữ, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ; kết hợp với việc động viên khen thưởng và hỗ trợ lương thực đối với những ai tự nguyện giao nộp súng.
Thượng tá Bùi Văn Duyên – Phó trưởng Công an huyện Đắk Glong cho biết, với phương châm “vào từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, Công an huyện Đắk Glong đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tranh thủ và phát huy vai trò của những người có uy tín, tuyên truyền, vận động nhân dân, nhất là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số thường sử dụng súng tự chế như đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Tày ký cam kết không tàng trữ, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ trái phép; tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ cho chính quyền và Công an. Đến nay đã có 1.032 hộ người dân tộc thiểu số ký cam kết và 5 hộ kinh doanh lò rèn, 13 hộ kinh doanh buôn bán phế liệu cũng cam kết không buôn bán các loại phế liệu bom mìn, vật liệu nổ, 444 hộ kinh doanh cam kết không tàng trữ, vận chuyển, mua bán pháo, đèn trời và đồ chơi nguy hiểm bị cấm. Với những cách làm thiết thực, dựa vào đặc điểm của từng vùng dân cư để đưa ra những biện pháp tuyên truyền, vận động phù hợp mà từ năm 2005 đến nay, Công an huyện Đắk Glong đã tổ chức 89 đợt phát động, thu hút 8.648 lượt người dân tham gia. Qua đó, người dân giao nộp 270 súng tự chế, 14 lòng súng, 1 súng AR15, 2 súng quân dụng K54, 2 súng Colt quay bắn đạn cao su, 1 lựu đạn, 516 viên đạn các loại, 1,750kg thuốc súng, 0,8kg thuốc nổ, 4 kíp điện, 15,950kg đạn chì, 15kg bột nguyên liệu để chế thuốc súng, 39 hạt nổ… Riêng sau 2 năm thực hiện Pháp lệnh số 16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lực lượng Công an đã vận động người dân giao nộp 74 khẩu súng tự chế, 1 khẩu súng quân dụng, 200g thuốc súng, 4 kíp điện, 15kg bi sắt, 39 hộp nổ, 461 viên đạn các loại…
Công an huyện Đắk Glong vận động người dân giao nộp hàng trăm khẩu súng các loại.
Đối với huyện Cư Jút, đây là một địa bàn có khá đông đồng bào dân tộc thiểu số từ các tỉnh phía Bắc vào đây làm ăn sinh sống. Do phong tục tập quán nên họ mang theo các loại vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, nhất là các loại súng tự chế, đây là phương tiện săn bắn nuôi gia đình và là vật bất ly thân mỗi khi vào rừng, làm nương rẫy... Trước tình hình đó, Công an huyện Cư Jút đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các ngành, các hội, đoàn thể nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích cực vận động nhân dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác các hành vi mua bán, tàng trữ, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ trái phép.
Kết quả, đã phối hợp tổ chức tuyên truyền, vận động thu hồi hàng chục đợt tại nhiều thôn, buôn, khu dân cư, có hàng ngàn lượt người dân tham dự. Quá trình triển khai được đông đảo cán bộ và nhân dân đồng tình ủng hộ, tích cực tham gia phát hiện, tố giác các hành vi sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ trái phép, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng tham gia cuộc vận động đạt hiệu quả. Qua đó đã lập biên bản tiếp nhận, thu gom 1 khẩu súng quân dụng, 16 viên đạn, 50 khẩu súng tự chế, 6 khẩu súng kíp, 2 khẩu súng hơi, 1 quả lựu đạn, 5 nòng súng…
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, Thượng tá Nguyễn Văn Trãi, Phó trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Đắk Nông cho biết: Để hạn chế đến mức tối đa những thiệt hại do việc tàng trữ, sử dụng trái phép súng tự chế mang lại thì cần phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các ban ngành, đoàn thể và quần chúng nhân dân phải nhận thức và nêu vai trò, ý thức trách nhiệm của mình trong công tác quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ. Tranh thủ được người có uy tín trong dòng tộc, người có chức sắc trong tôn giáo… để tuyên truyền, vận động cá biệt, kết hợp với công tác tuần tra, kiểm soát tại những khu vực mà người dân thường tổ chức săn bắn để tiến hành thu giữ. Bên cạnh đó, các cấp chính quyền cần phải thường xuyên biểu dương, khen thưởng và hỗ trợ kịp thời để động viên những người tự giác giao nộp, hoặc tố giác các đối tượng còn đang cố tình tàng trữ, sử dụng súng tự chế cũng như vũ khí vật liệu nổ khác. Có như vậy thì tình hình sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ trên địa bàn tỉnh Đắk Nông mới được giảm xuống và những vụ án đau lòng, những cái chết thương tâm vì súng tự chế trong thời gian qua sẽ không còn tiếp tục xảy ra nữa
