Con người mới của thế giới mới

Tại Hội thảo quốc tế Tương lai nhân loại năm 2045, diễn ra mới đây tại Moskva (LB Nga), các nhà khoa học tới từ nhiều nước đã trình bày những hình dung của mình về hình ảnh con người mới (trên phương diện sinh học) mà theo họ sẽ được hình thành vào cuối thế kỷ này. Theo tư liệu của báo Nga Komsomolskaya Pravda, có không ít điều trong các dự báo đó có vẻ như siêu thực nếu ta tư duy theo cách thông thường và thông dụng của ngày hôm nay.

Trí lự gấp trăm lần

Theo lời GS - Viện sĩ Vladimir Shabalin, Giám đốc Trung tâm Y học Thực hành thuộc Bộ Y tế Nga, trên trái đất hiện nay chỉ còn khoảng gần một triệu rưỡi dạng sinh vật, tức là chỉ bằng khoảng 1% tất cả lượng sinh vật từng tồn tại trên thế giới. Điều đó có nghĩa là đã có tới 99% dạng sinh vật đã bị tiệt chủng trong quá trình tiến hóa. Và ngay cả chúng ta cũng chỉ là một dạng sinh vật chuyển tiếp. Tới một lúc nào đó, con người cũng sẽ bị hòa tan trong vòng xoay vô tận của cuộc sống. Nhưng nhìn một cách tổng thể thì sự tồn tại của nhân loại sẽ không biến đi vô tăm tích mà chắc chắn sẽ tạo cơ hội cho một nhánh sự sống khác phát triển ở cấp độ cao hơn.

Tính cho tới nay, trên trái đất đã xảy ra một số giai đoạn tiến hóa. Giai đoạn đầu tiên là tiến hóa vật lý dẫn tới kết quả là các nguyên tử được hình thành. Tiếp theo, giai đoạn tiến hóa hóa học tạo ra các phân tử. Kết quả của giai đoạn tiến hóa tiếp theo (tiến hóa sinh học) là sự hình thành các tế bào, các sinh vật đa bào, các dạng thức sinh vật, trong đó có con người.

GS Shabalin cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, toàn bộ sự tiến hóa đều tập trung vào bộ não của con người như một thành tựu lớn nhất trong quá trình phát triển hệ thống chức năng của vật chất sống. Và chúng ta sẽ phải trải qua thời điểm biến đổi cực kỳ quan trọng trong phát triển sự sống: chuyển sang giai đoạn tiến hóa về trí lự.

Vấn đề là ở chỗ, trí tuệ của con người đã phát triển tới mức chính nó đã bắt đầu can thiệp vào quá trình tiến hóa, khi từ nguyên tắc tịnh tiến tới hoàn thiện bằng con đường thử nghiệm và sai lầm, nó buộc quá trình tiến hóa phải chuyển sang quá trình tìm kiếm có định hướng những cơ cấu mới của cuộc sống.

Chuyển từ thân xác tự nhiên sang nhân tạo

GS Kevin Warwick từ Trường Đại học Tổng hợp Anh Reading, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực điều kiện học kỹ thuật, chỉ sau khoảng 15-20 năm, avatar sẽ trở thành hiện thực trong đời sống con người và ai trong chúng ta cũng có thể sở hữu một thân xác mới, nhân tạo, thay cho thân xác tự nhiên cha sinh mẹ đẻ đang có. Và xét về nguyên tắc, nếu chuyển não bộ của mình vào avatar này, ai cũng có thể tồn tại vĩnh viễn(?!).

GS Warwick nói: “Trong trường hợp như thế, chúng ta sẽ sống như thế nào? Đó là một câu hỏi lớn vì chúng ta đang trưởng thành trong  thế giới mà sự tồn tại ảo có một ý nghĩa rất quan trọng. Nó quan trọng cả trong lúc đi săn lẫn trên facebook”.

Hay là một thí dụ khác - thế giới ảo Second Life (theo Wikipedia, đó là thế giới 3D thương mại có một phần phải trả tiền, được mở cửa năm 2003 bởi Công ty Linden Lab tại San Francisco, Mỹ, và được thành lập bởi cựu Giám đốc kỹ thuật của RealNetworks là Philip Rosedale “Thế giới” của Second Life chạy trên mạng máy phục vụ lớn do Linden Lab điều hành. Trình khách Second Life cung cấp cho các người dùng (được gọi “cư dân”, Residents) một số công cụ để thăm và thay đổi thế giới SL và tham gia vào kinh tế ảo mà đồng thời đã bắt đầu hoạt động như một thị trường “thật” - ĐTC). Tôi đã trình bày trên hệ thống này các bài giảng, tôi có một avatar lôi cuốn, không quá giống như tôi trong đời thực. Trong số các nữ thính giả của tôi có những quý bà với các avatar rất hấp dẫn và quyến rũ. Thoạt tiên tôi cũng trầm trồ: Thích thật! Nhưng rồi tôi đã hiểu ra đó chỉ là những avatar. Đằng sau những avatar ấy có thể là một ông già 90 tuổi hoặc bất kỳ ai đó khác. Chúng ta sẽ không dễ dàng quen được với điều sẽ ngộ ra là cái mà chúng ta đang nhìn thấy thực ra hoàn toàn không phải như chúng ta đang nhìn thấy. Để đưa ra những quyết định cần phải có thêm thông tin. Vẻ bên ngoài sẽ đánh mất một phần ý nghĩa của nó, còn cảm xúc, tín niệm và các giá trị nội tâm sẽ trở nên quan trọng hàng đầu”.

Minh họa: Lê Phương

Minh họa: Lê Phương

GS Warwick chia sẻ mối lo ngại lớn là, rồi đây nhân loại sẽ bị phân chia thành những người chuyển toàn bộ bộ não của mình vào các avatar cá nhân của họ. Đó sẽ là một dạng nhân loại mới. Và những ai không chịu biến đổi theo cách đó sẽ bị gạt sang bên rìa  tiến hóa. Đó sẽ là bước biến đổi mang tính đột phá…

Mặt trời sẽ cho toàn bộ năng lượng

Theo VS Dmitri Strebkov, Giám đốc Viện Nghiên cứu Khao học Điện khí hóa Nông nghiệp toàn Nga, thuộc Viện Khoa học Hàn lâm Nông nghiệp Nga, ngay trong thế kỷ XXI, các công nghệ năng lượng đã có thể làm thay đổi toàn bộ thế giới. Các nhà khoa học Nga hiện cũng đang đi trong đội ngũ hàng đầu trong các dự án chiến lược cho thế giới tương lai, cho phép gia tăng an ninh năng lượng và tạo nên những nguồn cung cấp năng lượng mới cho trái đất mà không cần phải sử dụng tới các tài nguyên năng lượng trong lòng đất. Và chính hướng đi này cũng sẽ giúp làm ổn định hóa chính trường quốc tế vì về bản chất mà nói, phần lớn các xung đột vũ trang đang hoặc có thể xảy ra trên thế giới chủ yếu và trước hết chỉ là để tranh giành các nguồn lợi “vàng đen” (dầu mỏ). Dự án thứ nhất - đó là “sản xuất chay” năng lượng điện và nhiệt lượng.

Trong năm 2011 ở Nga đã đưa vào hoạt động những nhà máy điện như thế với tổng công suất lên tới 60 gigawatt - những nhà máy này không sử dụng năng lượng nguyên tử hay nhiên liệu là tài nguyên khai thác từ lòng đất. Người Nga đang dự định tăng tổng công suất lên tới 100 gigawatt một năm và sẽ dần dà chuyển sang một cách xây dựng thế giới mới trong lĩnh vực  đảm bảo năng lượng.

Cũng theo VS Strebkov, dự án thứ hai mà các nhà khoa học Nga đang triển khai hệ thống phân phối sản xuất năng lượng mới. Tất cả các tòa nhà, cả công lẫn tư, đều có những hệ thống cung cấp năng lượng sạch về môi trường, sử dụng những nguồn năng lượng không cần tới nhiên liệu. Dự án thứ ba là các hệ thống năng lượng mặt trời với quá trình sản xuất điện năng suốt cả ngày đêm. Dự án thứ tư liên quan tới giao thông. Các nhà khoa học Nga đã đưa ra những công nghệ mới cho phép chúng ta di chuyển trên xe những chặng đường dài mà không cần động cơ, ắc quy, không cần tiếp nhiên liệu và thậm chí là vừa đi vừa ngủ vì toàn bộ hệ thống điều khiển xe đã được tự động hóa.

Cũng theo lời VS Strebkov, trong lĩnh vực nông nghiệp sẽ có các người máy chuyên dụng (máy tự động) có thể hút năng lượng từ chính cánh đồng mà trên đó, chúng đang canh tác. Điện năng sẽ được truyền lên không phải trong không trung mà theo những đường dây ngầm dưới lòng đất. Những người máy chuyên dụng này sẽ làm việc suốt cả ngày lẫn đêm mà không cần tới sự can thiệp của con người vào hoạt động của chúng.

Nếu thực sự những dự án trên được đưa vào đời sống một cách hiệu quả, tới cuối thế kỷ XXI sẽ có khoảng 60 - 70% nhiệt lượng và 80 - 90%  điện năng sẽ được sản xuất nhờ các trạm điện thái dương và các trạm điện tự nhiên khác như phong điện hay điện thủy lực…

Về bản chất, nhân loại sẽ lại quay về điểm ban đầu mà từ đó đã khởi sự. Trong thế kỷ XVII, toàn bộ năng lượng mà nhân loại sử dụng đều có nguồn gốc từ mặt trời, vì khi đó chưa có than, chưa có khí đốt, chưa có dầu mỏ. Tới cuối thế kỷ XXI, chúng ta sẽ lại sống như thế. Chúng ta vẫn sẽ có khí đốt, dầu mỏ và than nhưng nhân loại sẽ sử dụng chủ yếu là năng lượng mặt trời.

Máy sẽ lãnh đạo con người

Đó là ý tưởng của nhà triết học Niklas Bostrom, GS thuộc Trường Đại học Tổng hợp Oxford . Theo ông, một trong những luận điểm mà ông cho là rất có ích  để suy tư về  tương lai của nhân loại trong triển vọng lâu dài, - đó là xây dựng một trung tâm thống nhất điều hành thế giới đó. Trung tâm này sẽ trở thành cơ quan tối cao trong việc đưa ra các quyết định. Đó có thể là một chính phủ toàn cầu mang tính dân chủ cao nhưng cũng có thể mà một nhà độc tài chưa từng có trên thế giới. Đó cũng có thể là một hệ thống máy móc siêu trí tuệ hoặc cũng có thể là bộ tiêu chí đạo đức bách khoa với đặc quyền bắt buộc phải tuân thủ pháp luật.

Nhưng bất cứ hình thức nào dù hay hay dở cũng phải là một trung tâm thống nhất và duy nhất. Và đặc điểm nổi bật nhất của trung tâm này là khả năng giải quyết các vấn đề hợp đồng hành động toàn cầu. Thí dụ như từ bỏ chạy đua vũ trang hay giải quyết những vấn đề toàn cầu chung như khí thải độc hại vào không trung từ các nước khác nhau hay việc khai thác vô tội vạ nguồn lợi thủy sản ở các đại dương…

Di cư lên mặt trăng và sao Kim

Nhà du hành vũ trụ người Nga Sergei Zhukov, lãnh đạo  tổ hợp kỹ nghệ vũ trụ và viễn thông thuộc Quỹ Sokolkovo, cho rằng, trong thế kỷ XXI, nhân loại sẽ dần dà khai hoang hệ thống mặt trời và sẽ đi xa hơn nữa. Chính vì thế nên ngay từ bây giờ đã cần phải chung tay xây dựng một hệ thống tiêu chí căn bản cho các hành động khai phá những miền xa xôi trong vũ trụ. Cần phải giải quyết với tốc độ nhanh hơn quá trình tiến hóa của con người vũ trụ, công dân vũ trụ. Trước chúng ta hôm nay đã nảy sinh những vấn đề của một nhân loại mới, nhân loại vũ trụ. Thoạt tiên, đó có thể mới chỉ là những cộng đồng chưa lớn lắm bao gồm các thành viên cùng sống chung trên một hành tinh nào đó hoặc là của một nhóm người đang cùng thực hiện nhiệm vụ trực ban trên mặt trăng chẳng hạn. Trong tương lai sẽ có những cặp vợ chồng cùng bay lên trên đó. Rồi sẽ xuất hiện những vấn đề trong việc chinh phục những hành tin không quá thân thiện với chúng ta, thí dụ như sao Kim, vệ tinh Europe của sao Mộc, nhưng nơi mà nếu cần khai phá thì có lẽ trước tiên nên cử những avatar lên…

Đinh Thế Cường

Các tin khác

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.