Có nên áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với trò chơi điện tử trực tuyến?

Do vậy, việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với loại hình dịch vụ này có thể gây ra tác dụng ngược, "bảo hộ ngược" cho các trò chơi xuyên biên giới không phép, làm suy yếu năng lực cạnh tranh doanh nghiệp trong nước và Nhà nước thì vẫn thất thu thuế.

Doanh nghiệp lo bị "xoá số" ngay trên sân nhà

Tại Hội thảo Doanh nghiệp dịch vụ trò chơi điện tử trực tuyến đóng góp ý kiến về Đề nghị xây dựng Dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Hiệp hội phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức ngày 30/3, ông Lã Xuân Thắng, Giám đốc phát hành trò chơi trực tuyến, Công ty cổ phần VNG cho biết, theo thống kê của đơn vị cung cấp dữ liệu hàng đầu thế giới, trong số 10 tựa game có số lượng người chơi lớn nhất tại Việt Nam thì có hơn một nửa số này được cung cấp bởi nhà phát hành có trụ sở nước ngoài, tức là không phát sinh bất cứ nghĩa vụ nào, bao gồm nghĩa vụ trả thuế với Việt Nam.

Trường hợp bị áp thêm thuế tiêu thụ đặc biệt thì những game do các công ty trong nước cung cấp sẽ bị đội giá lên cao. Người chơi sẽ chuyển sang chơi game do các công ty có trụ sở ở nước ngoài cung cấp vì có giá rẻ hơn hẳn.

Việc này sẽ dẫn đến 2 hệ luỵ: Thứ nhất là không đạt được mục đích khi áp thuế là hạn chế người chơi game; và thứ hai là doanh thu/lợi nhuận của doanh nghiệp trong nước, hoạt động phù hợp với pháp luật Việt Nam sẽ bị giảm mạnh từ 30-50%, thuế thu được cho ngân sách Nhà nước cũng giảm mạnh tương ứng. Khi chịu "thuế chồng thuế" thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp game trong nước tất yếu sẽ mất đi. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ rơi vào nguy cơ thua trắng và bị xoá sổ ngay trên chính sân nhà, không thể đóng góp được cho nền kinh tế số và ngành công nghiệp phần mềm công nghệ cao của Việt Nam như kỳ vọng của Chính phủ. Và có thể dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp Việt sẽ chuyển hướng thành lập công ty tại các quốc gia khác (ví dụ như Singapore) để phát triển và phát hành game, nhằm hưởng các chính sách hỗ trợ, tài trợ, khuyến khích, đặc biệt là về thuế cho doanh nghiệp game.

Đồng quan điểm trên, bà Nguyễn Thùy Dung, Giám đốc Công ty Soha Game cho rằng: Trên thế giới hiện nay không có bất kỳ quốc gia nào áp thuế tiêu thụ đặc biệt cho trò chơi điện tử trực tuyến, trái lại, nhiều nước đang có các chính sách ưu đãi, khuyến khích phát triển cho ngành này.

Cũng theo bà Dung, các doanh nghiệp kinh doanh trò chơi có phép đang tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này, đặc biệt trong việc quản lý người chơi, tuân thủ nghĩa vụ thuế của mình và khấu trừ thuế nhà thầu đối với các đối tác nước ngoài để nộp vào ngân sách Việt Nam. Trong khi đó, do cung cấp dịch vụ qua biên giới, Nhà nước chưa thể quản lý và thu thuế đối với khu vực trò chơi không phép. Vì vậy, doanh nghiệp đề nghị cơ quan Nhà nước tạo điều kiện cho việc kinh doanh trò chơi có phép, tránh việc người dùng dịch chuyển sang các trò chơi không phép dẫn tới thất thu thuế.

Cần cân nhắc kỹ để tránh "tác dụng ngược", "bảo hộ ngược"

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký VCCI nhận định, trong xã hội hiện có nhiều quan điểm khác nhau về game online. Trong đó vẫn có những định kiến, cũng như các lo ngại tác động tiêu vực với game online như mất thời gian, ảnh hưởng đến trẻ em, ít vận động… Tuy nhiên theo ông Tuấn, nhiều game online hiện nay đang được xây dựng theo hướng vừa chơi vừa học. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chơi game giúp trẻ em phát triển trí tưởng tượng tư duy, khả năng phản xạ… Do vậy, cần có đánh giá nhiều chiều, tác động nhiều mặt khi quyết định đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với game online. "Qua tìm kiếm thì chưa có quốc gia nào đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với game online. Các nước có đánh thuế với thu nhập của người chơi có được từ game online như mua bán tài sản ảo, chơi game có thưởng phát sinh thu nhập", ông Tuấn nói.

Ông Nguyễn Xuân Cường, Chủ tịch Hội Thể thao điện tử cho biết, nếu áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với game thì người chơi sẽ điều chỉnh hành vi tiêu dùng sang dịch vụ khác tương tự của nước ngoài. "Nếu áp thuế thì doanh thu game ở Việt Nam không phải còn là 650 triệu USD nữa mà có thể sẽ giảm đi. Như vậy, sức cạnh tranh ngành game của Việt Nam sẽ giảm. Thực tế chúng ta đang làm kiểm soát tốt về nội dung, nhưng chúng ta sẽ không kiểm soát được dịch vụ xuyên biên giới. Như vậy, chính sách này sẽ kéo dài khoảng cách giữa doanh nghiệp làm ăn chính đáng tại Việt Nam với game lậu. Do đó, chúng tôi khuyến nghị không đưa game online vào danh mục áp thuế tiêu thụ đặc biệt", ông Nguyễn Xuân Cường nêu quan điểm.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nêu quan điểm: Khi đưa ra quy định mới về đưa dịch vụ trò chơi điện tử trực tuyến vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, cần nhìn nhận là liệu mục tiêu đặt ra có đạt được hay không? Đặc biệt là với sự phát triển của ngành Game Việt Nam thì liệu có thu được từ thuế hay không và có kiểm soát được game truyền lậu vào Việt Nam được không?

Cũng theo ông Phan Đức Hiếu, thách thức lớn nhất hiện nay là kiểm soát game từ nước ngoài vào Việt Nam thông qua dịch vụ xuyên biên giới. Do đó, cơ quan soạn thảo có thể nghiên cứu đánh thuế đối với các công ty, doanh nghiệp nước ngoài sản xuất, phát hành game xuyên biên giới vào Việt Nam. Ngoài ra, cần đánh giá về tác động, sự độc hại của việc chơi game cũng như kiểm soát nội dung của các loại game. Để kiểm soát việc chơi game của người sử dụng, các cơ quan, Bộ ngành cần ban hành quy chế nội bộ không chơi game trong giờ làm việc; có sự quản lý của gia đình, nhà trường đối với học sinh, sinh viên và thanh niên trong việc tham gia vào các trò chơi trực tuyến, trong đó có game online.