Khi Cảnh sát cơ động cùng ra đường cân xe
Từ thành phố Việt Trì, mất gần 1 giờ chạy xe trên Quốc lộ 2 chật hẹp, tôi mới tới được địa điểm đặt trạm cân lưu động của tỉnh Phú Thọ tại Km113+600 Quốc lộ 2 thuộc địa phận huyện Đoan Hùng.
Nghe tôi thắc mắc sao lại đặt trạm cân mãi nơi giáp với tỉnh Tuyên Quang, Đại úy Lê Trung Kiên, Đội trưởng Đội Tuần tra kiểm soát số 2, Phòng CSGT Phú Thọ, đơn vị trực tiếp tham gia điều hành trạm cân, cho biết Phú Thọ là tỉnh đầu tiên trong cả nước đưa trạm cân lưu động ra đường cân xe từ tháng 12/2013. Thời gian đầu, trạm cân đặt ở đầu cầu Trung Hà cân xe trên Quốc lộ 32, cách đây 2 tháng mới chuyển sang Quốc lộ 2 để cân xe đi hướng từ Hà Nội, Vĩnh Phúc lên và từ các tỉnh phía Bắc như Tuyên Quang, Hà Giang về.
Sở dĩ phải đặt ở đây vì đoạn này không có đường tránh nên xe đi qua Quốc lộ 2 không thể né trạm cân; không những thế khu vực này lại có nhiều mỏ đá, vì vậy đặt trạm ở đây vừa xử lý được xe chạy liên tỉnh, vừa hạn chế xe chở đá chở quá tải. Sau khi đưa trạm cân lưu động sang Quốc lộ 2, Phòng CSGT đã đưa cân xách tay sang Quốc lộ 32; không những thế các tổ tuần tra lưu động trên các tuyến khác cũng được trang bị cân xách tay nên xe quá tải có đi tuyến nào cũng không thoát.
Trong câu chuyện với tôi, một cán bộ Phòng CSGT Phú Thọ nói vui rằng: "Chúng tôi không làm cũng không được vì lơ mơ là chết với giám đốc ngay". Hóa ra từ nhiều tháng nay, để kiểm tra thực tế, thay vì ngồi nhà nghe báo cáo, Đại tá Đỗ Văn Hoành, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ cũng thường xuyên "vi hành" trên các tuyến đường, mà không chỉ đi ban ngày, nhiều hôm nửa đêm ông vẫn "lọ mọ" đi kiểm tra chốt trực ngoài đường. Vì vậy từ nhiều tháng nay, nhất là từ khi mở chiến dịch xử lý xe quá tải, ngoài lực lượng tuần tra thường xuyên bám đường, ngay cả quân của các đội khác như tham mưu tổng hợp cũng phải thay nhau ra đường.
Với hai tuyến quốc lộ đi qua địa bàn là Quốc lộ 2 và Quốc lộ 32, mỗi tuyến dài ngót 100km, chưa kể các tuyến đường nhánh, vì vậy trước kia, Phòng CSGT tổ chức thành hai đội tuần tra phụ trách hai tuyến quốc lộ theo kiểu "đường ai nấy làm". Nhưng từ vài tháng nay, để hỗ trợ nhau, lãnh đạo phòng đã phải bố trí lại tất cả cùng làm trên cả hai tuyến, vậy mà vẫn phải bơi ra vì thiếu người.
Khác với một số địa phương là vận hành trạm cân thường chỉ có Cảnh sát giao thông (CSGT) và Thanh tra giao thông (TTGT), ở Phú Thọ, ngay từ đầu, Công an tỉnh đã đưa cả Cảnh sát cơ động (CSCĐ) cùng tham gia. Vì vậy, mỗi ca trực, ngoài 2 TTGT trực tiếp vận hành trạm cân còn có 3 CSGT và 3 CSCĐ. Ngoài trạm cân đặt ở ngay đầu tỉnh này, hàng ngày Phòng CSGT còn bố trí các tổ tuần tra lưu động dọc tuyến Quốc lộ 2 với thành phần mỗi tổ gồm 2 CSCĐ và 4 CSGT để xử lý các lỗi vi phạm khác nếu có xe "né" trạm sẽ "bắt" về trạm để cân; ngay cả những khi cân hỏng, nhưng anh em vẫn trực chốt 24/24 giờ và còn huy động cân xách tay để cân trong khi chờ sửa cân lưu động.
Với cách làm khép kín như vậy nên từ đầu năm 2014 đến nay, Phú Thọ là địa phương xử lý quyết liệt xe quá tải. Đặc biệt với việc đưa CSCĐ cùng tham gia điều hành trạm cân và tuần tra với CSGT nên trong khi ở nhiều địa phương thường có tình trạng lái xe chống đối, thậm chí cố tình phá trạm cân thì ở Phú Thọ tất cả lái xe vi phạm đều phải ký biên bản.
Thiếu tá Vũ Đình Trụ, Trưởng phòng CSGT Phú Thọ khẳng định việc đưa CSCĐ cùng tham gia đã phát huy hiệu quả rất tích cực vì chống được tình trạng người vi phạm Luật Giao thông, vốn chỉ là vi phạm hành chính, nhưng vì cố tình chống đối mà trở thành vi phạm hình sự. Vì vậy, không chỉ những xe vi phạm chở quá tải đều chấp hành việc xử lý, từ ngày 12/7, Phòng CSGT bắt đầu triển khai việc tạm giữ xe với những trường hợp lái xe không có bằng lái, xe không có giấy đăng kiểm, quá hạn biên bản nhưng không nộp phạt mà vẫn cho xe lưu hành.
Chỉ sau 3 ngày, đã có tới 50 xe bị tạm giữ, xe nhiều tới mức ngoài hai bãi tạm giữ đặt ở Quốc lộ 2 và Quốc lộ 32, Phòng CSGT phải mượn sân của một doanh nghiệp kinh doanh ôtô ở thành phố Việt Trì để giữ xe vi phạm; dù bị giữ xe nhưng tất cả lái xe đều chấp hành.
Cuối tháng 6 vừa rồi, sau khi Tổng công ty Đầu tư, Phát triển đường cao tốc Việt Nam, chủ đầu tư đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, có công văn đề nghị Công an Phú Thọ xử lý tình trạng hàng đoàn xe quá tải chạy vào đường cao tốc né trạm cân, rạng sáng 23/6, Công an Phú Thọ đã huy động lực lượng ra xử lý. Chỉ một đêm đã dừng kiểm tra 21 xe đầu kéo toàn loại siêu trường, siêu trọng và xe tải loại 4 - 6 chân mang biển kiểm soát các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Giang.
Ban đầu, khi CSGT yêu cầu các tài xế xuất trình giấy phép lái xe, giấy tờ xe để đưa xe vào cân tải trọng thì tất cả tài xế đều không chịu xuất trình, mà đưa ra lý do chờ ý kiến chỉ đạo của chủ hàng thậm chí còn tụ tập định chống đối. Nhưng khi lực lượng CSCĐ được huy động ra tăng cường chốt chặn, tất cả đã không dám manh động.
Sau 2 ngày chây ỳ, và phải sống trong cảnh nhai mỳ tôm uống nước lọc thay cơm, không được tắm giặt giữa nơi "đồng không mông quạnh" dưới cái nắng 39 - 400C, cuối cùng các tài xế cũng phải "quy hàng" CSGT cùng lời than thở "các chú làm rắn quá", chấp nhận đưa xe vào cân. Kết quả, cả 21 xe này đều quá tải 50-70% tải trọng cho phép.
Cũng như Phú Thọ, tại một số tỉnh cũng đã đưa CSCĐ ra tham gia điều hành trạm cân. Theo thống kê của Bộ Công an, thực hiện Kế hoạch liên bộ số 12593 giữa Bộ Công an và Bộ Giao thông Vận tải (GT-VT) "về phối hợp tuần tra, kiểm soát và xử lý hành vi vi phạm chở hàng vượt quá trọng tải của ôtô vận chuyển trên đường bộ", Công an các tỉnh đã bố trí 738 đồng chí CSGT, 219 đồng chí CSHS, CSCĐ, Cảnh sát trật tự tham gia vận hành 63 trạm cân.
Phát sinh nhiều bất cập cần xử lý
Theo ông Đặng Văn Chung - Chánh Thanh tra kiêm Phó Vụ trưởng Vụ An toàn giao thông Tổng cục Đường bộ Việt Nam, dù kết quả sau hơn 3 tháng triển khai trạm cân xe trên toàn quốc chưa được như kỳ vọng, nhưng hiện đã giảm 60% xe quá tải. Tuy nhiên, qua đây, cơ quan quản lý đã phát hiện ra nhiều bất cập trong quản lý nhà nước để có hướng xử lý như cơi nới thùng xe một thời gian dài rất phổ biến thì nay Bộ GT-VT sẽ xử lý kiên quyết tình trạng này. Theo đó, nếu xe vi phạm lần đầu đề nghị đơn vị đăng kiểm thu hồi có thời hạn Tem và Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; yêu cầu phải khắc phục, cắt phần kích thước thùng hàng cơi nới trái phép của xe đúng với quy định.
Đối với chủ phương tiện vi phạm lần thứ hai trở đi đề nghị đơn vị đăng kiểm thu hồi Tem và giấy kiểm định. Bộ GT-VT cũng yêu cầu các ban quản lý dự án và các nhà thầu thi công các dự án giao thông vận tải không để xe ôtô vi phạm kích thước thùng hàng vận chuyển vật liệu cho dự án. Nếu vi phạm lần đầu sẽ kiến nghị chủ đầu tư có văn bản nhắc nhở Ban quản lý dự án và các nhà thầu thi công không để phương tiện vi phạm kích thước thùng chở hàng vận chuyển cho dự án. Nếu tiếp tục vi phạm lần thứ hai, chủ đầu tư sẽ xem xét mức độ vi phạm của Ban quản lý dự án và các nhà thầu thi công để có hình thức xử lý phù hợp, đồng thời kiến nghị chủ đầu tư chỉ đạo không ký hợp đồng với những nhà thầu tiếp tục vi phạm.
Một vấn đề khác đó là mạng lưới giao thông đường bộ toàn quốc dài khoảng 260.000km, trong đó khoảng 17.000 km quốc lộ, 42.000 km tỉnh lộ thì 63 trạm cân lưu động, 2 trạm cân cố định và cân xách tay do Công an và TTGT trang bị thêm nên mới chỉ tập trung trên các tuyến quốc lộ trọng điểm như Quốc lộ 1, 5, 14, 18, 19… vì vậy tình trạng lái xe cố tình tránh trạm cân vẫn phổ biến.
Mới đây nhất vào 5 giờ sáng 17/7, lái xe tải BKS 77C-063.81 chạy hướng từ Ninh Thuận đi TP HCM, khi đến TP Phan Thiết (Bình Thuận) đã cố tình cho xe chạy vào nội thị để tránh trạm cân trọng tải đặt trên Quốc lộ 1. Khi bị lực lượng truy đuổi, tài xế đã lái xe bỏ chạy lòng vòng trên phố. Khi thấy phía trước có đường dây điện thấp hơn trần xe, lái xe đã khóa cửa xe lại rồi bỏ trốn.
Một khó khăn lớn nhất đối với các trạm cân là không có bãi hạ tải nên không xử lý được triệt để phương tiện quá tải. Vì không có bãi hạ tải nên lực lượng chức năng khi phát hiện quá tải chỉ lập biên bản rồi lại giao cho chủ xe, chủ hàng tự hạ tải nên nhiều xe chở quá tải vẫn lưu hành trên đường hoặc yêu cầu các phương tiện chở hàng rời quay trở về nơi nhận hàng để hạ tải và không cân lại vì đường quá xa.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, một vấn đề nảy sinh tại nhiều địa phương là cân hay xảy ra sự cố, có kết quả không chính xác vì vậy đã xảy ra tình trạng lái xe không chịu ký biên bản vi phạm, còn lực lượng chức năng nhiều khi rất mất thời gian để xử lý khi phải cân đi cân lại nhiều lần, thậm chí phải đưa xe đến trạm cân điện tử cố định khác để đối chiếu. Ông Đặng Văn Chung cho biết, tình trạng cân hỏng do nhiều nguyên nhân, ngoài hỏng do nhà sản xuất thì thời gian đầu cân trục trặc còn do người vận hành; do là cân lưu động, vì vậy nếu lắp đặt không đúng kỹ thuật, đơn giản nhất là việc cắm tiếp địa không đủ độ sâu cũng sẽ ảnh hưởng đến cân hay để cân ngập nước khi trời mưa cũng sẽ ảnh hưởng tới chất lượng cân…
Theo ông Chung, do hàng loạt phát sinh liên quan tới việc vận hành trạm cân, sắp tới Tổng cục Đường bộ và Công ty Hanel sẽ tổ chức tập huấn nâng cao cho cán bộ trực tiếp vận hành trạm cân ở cả 63 tỉnh, thành. "Chúng tôi đã tập hợp tất cả các lỗi phát sinh trong thời gian qua để tập huấn cách xử lý cho anh em".
Mới đây, Bộ GT-VT đã có công văn đề nghị Bộ Công an, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các lực lượng tuần tra kiểm soát trên đường bộ không xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định số 171 của Chính phủ trong thời gian đến ngày 31/12/2014 đối với 2 trường hợp: Thứ nhất là vi phạm quy định về tải trọng trục nhưng không vi phạm trọng lượng toàn bộ cho phép tham gia giao thông được ghi trong Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của xe. Thứ hai là vi phạm chở hàng vượt trọng tải thiết kế được ghi trong Giấy đăng ký xe hoặc Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường dưới 10%.
Thiếu tá Vũ Đình Trụ, Trưởng phòng CSGT Phú Thọ cho rằng để việc xử lý xe quá tải triệt để thì Bộ GT-VT cần có quy định về tải trọng xe sao cho phù hợp với thực tế và cả những tiêu chuẩn chung của quốc tế. Làm được như vậy thì việc xử lý xe quá tải sẽ làm triệt để chứ không cần phải "du di" như thời gian vừa qua.
| Có cần đưa Kiểm soát quân sự tham gia trạm cân? Thời gian qua, có ý kiến cho rằng cần huy động cả Kiểm soát quân sự tham gia các trạm cân lưu động. Chánh Thanh tra kiêm Phó Vụ trưởng Vụ ATGT Tổng cục Đường bộ Việt Nam Đặng Văn Chung cho rằng thực tế tại một số tỉnh miền Trung có tình trạng xe mang biển kiểm soát của quân đội vi phạm quá tải, nhưng mọi công dân vi phạm pháp luật về giao thông thì CSGT hoặc TTGT đều có quyền xử lý, nếu xe quân đội vi phạm cũng xử lý, vì vậy có KSQS tham gia cùng cũng tốt còn không CSGT và TTGT vẫn xử lý bình thường các trường hợp vi phạm. Còn theo Đại tá Đinh Văn Ninh, Trưởng phòng CSGT Ninh Bình và Thiếu tá Vũ Đình Trụ, Trưởng phòng CSGT Phú Thọ thì không cần thiết phải huy động KSQS tham gia điều hành trạm cân, bởi với thẩm quyền được giao, CSGT hoàn toàn có quyền kiểm tra, xử lý xe quân đội vi phạm luật giao thông. |
