Chảy máu tài nguyên
Dư luận vẫn đang rất quan tâm một vụ ẩu đả nghiêm trọng xảy ra ở địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn liên quan đến việc khai thác quặng vào ngày 1/10 vừa qua. Tại khu vực mỏ khai thác quặng Cốc Chặng trên địa bàn thị trấn Nà Phặc, một nhóm đối tượng lạ mặt đến gây náo loạn khu vực khai thác khoáng sản của Công ty TNHH Ánh Mai.
Khoảng 40 người mang nhiều hung khí gồm súng, dao, phớ, gậy đến khu vực lán trại của mỏ quặng Cốc Chặng, yêu cầu người đang có mặt ở mỏ quặng rời khỏi khu vực, hành hung nhiều người ở đây. Nguyên nhân dẫn đến vụ việc nghiêm trọng trên được nhận định là có việc tranh chấp quyền lợi từ khai thác quặng tại khu vực này. Sự việc cho thấy vấn đề phức tạp của việc khai thác quặng ở địa bàn giàu tài nguyên như Bắc Kạn.
Trong buổi chăn trâu, một người dân ở thôn Nà Đeng, xã Nghĩa Tá, huyện Chợ Đồn bất ngờ phát hiện phía bên kia đỉnh núi có máy xúc. Đây là nơi không được cơ quan chức năng cho phép khai thác quặng nên người dân đã nghi ngờ có việc khai thác trái phép. Thông tin được chuyển đến cơ quan chức năng. Nhưng đường đến nơi đó khá xa nên khi lực lượng Công an đến nơi, các đối tượng đã đưa người và xe bỏ chạy, để lại một đống quặng sắt. Hiện trường cho thấy, các đối tượng tự mở đường rồi đưa máy xúc lên núi để đào quặng sắt. Qua công tác điều tra, Công an tỉnh Bắc Kạn xác định được đối tượng khai thác trái phép quặng sắt là Nguyễn Trung Hiếu ở huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
Hoạt động khai thác quặng chì, kẽm, sắt diễn ra rầm rộ ở Bản Thi, Quảng Bạch, Xuân Lạc, Bằng Lãng… Có mỏ quặng nằm sâu trong lòng núi, tạo thành vỉa, người khai thác trái phép phải dùng khoan hoặc mìn phá rồi mới bóc tách, vận chuyển ra ngoài, dùng ngựa thồ hoặc gùi xuống núi mang đến điểm tập kết bán cho các đầu nậu thu gom. Quặng được vận chuyển qua các tuyến đường chính là tuyến đường 254 từ Định Hóa đến Chợ Đồn, đường 257 từ Bắc Kạn - Chợ Đồn, đường 255 Chợ Đồn - Tuyên Quang.
Lúng túng xử lý
Bên cạnh việc khai thác thủ công của người dân bằng cách nhặt quặng lộ thiên hoặc đào, bới, nhiều đối tượng sử dụng máy, nổ mìn khai thác với quy mô lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường. Chợ Đồn là nơi núi cao, chủ yếu là rừng tái sinh tự nhiên nên đường sá đi lại phức tạp. Hoạt động khai thác quặng trái phép diễn ra lén lút trong lòng núi, dù có khi người khai thác dùng mìn phá núi nhưng phía bên ngoài chỉ nghe thấy tiếng "ục" nên cơ quan chức năng khó phát hiện để bắt quả tang. Việc vận chuyển quặng sau khi khai thác cũng diễn ra trong đêm để tránh bị phát hiện.
Mặc dù hoạt động khai thác quặng trái phép diễn ra khá rầm rộ, nhưng công tác đấu tranh của cơ quan chức năng chưa đạt hiệu quả cao. Tháng 9/2013, cơ quan Công an thu gần nhà dân và bãi ở huyện Chợ Đồn 16,33 tấn quặng chì, kẽm; tháng 8/2013 thu 154,35 tấn quặng sắt ở huyện Ngân Sơn, chưa khởi tố được một vụ việc nào. Thượng tá Hoàng Văn Kính cho biết, theo quy định, ngành Tài nguyên Môi trường cấp phép và quản lý các mỏ quặng, Chủ tịch UBND các cấp ra quyết định xử phạt hành chính, còn nếu xác định được mức độ tác hại về môi trường ở mức độ nào thì mới xử lý hình sự. Tuy nhiên, hiện khó có căn cứ để xác định mức độ thiệt hại đối với môi trường để xử lý hình sự.
Trước tình trạng khai thác trái phép khoáng sản, ngày 26/9, UBND tỉnh Bắc Kạn thành lập một tổ công tác liên ngành để giám sát hoạt động vận chuyển khoáng sản trên địa bàn huyện Chợ Đồn. Sau khi thành lập, tổ liên ngành đã xuống địa bàn, điểm nóng, triển khai các biện pháp phòng, chống khai thác khoáng sản trái phép. Cuộc chiến bảo vệ tài nguyên khoáng sản, bảo vệ môi trường ở Bắc Kạn vẫn đang diễn ra quyết liệt
