Như ngồi trên đống lửa
"Kỷ lục" được xác lập có lẽ được tính cho ngày 6/1 đầu năm 2012, khi trong một ngày thống kê được tới 5 vụ cháy xe, trong đó có 2 xe ôtô và 3 chiếc xe máy cùng nhau không hẹn mà… cháy. Rạng sáng ngày 6/1, một chiếc xe nhãn hiệu Wave tự bốc lửa và cháy rụi cùng một số đồ đạc xung quanh khi đang dựng trong nhà tại Thuận An, tỉnh Bình Dương. Đến 7h sáng, thông tin về một vụ cháy xe ôtô Kia Morning được ghi nhận xảy ra tại Hải Phòng, chủ nhân chiếc xe kịp thoát chết trong gang tấc.
Cũng trong buổi sáng ngày hôm ấy, một chiếc xe máy mang nhãn hiệu SH còn chưa kịp đăng ký đang chạy bỗng xì khói trên phố Thái Hà, Hà Nội. Rất may được người dân xung quanh xúm vào chữa cháy kịp thời nên hư hại không lớn. Ngay sau đó, đến 11h trưa, chiếc SH thứ 2 được ghi nhận xảy ra cháy tại giao lộ Nguyễn Thái Học - Lê Duẩn, Hà Nội, và cũng được chữa cháy kịp thời. Đến 6h chiều, một chiếc xe Ford Transit bốc cháy trên Quốc lộ 1 đoạn chạy qua khu công nghiệp Đồng Nai (Amata). Xe bị cháy rụi. Hành khách phải đập cả kính hậu để thoát thân. 3 người bị thương. Lái xe tên là Tuấn bỏ trốn.
Còn theo thống kê của Sở Cảnh sát PCCC Hà Nội, chỉ riêng từ đầu năm đến nay, trên địa bàn thành phố đã thống kê được 5 vụ cháy xe các loại. Điều đáng chú ý ở chỗ, trong 5 vụ cháy nói trên, chỉ có 1 vụ cháy xe tải chở giấy được thông báo cho lực lượng PCCC. Khi nhận được tin báo, Phòng Cảnh sát PCCC Long Biên đã điều động 2 xe chữa cháy đến kịp thời nên hậu quả không lớn. Nguyên nhân được xác định do tài xế và cũng là chủ hàng hút thuốc sơ suất gây cháy.
Còn tất cả các vụ cháy còn lại, trong đó có vụ cháy xe ôtô thiệt hại lên tới cả trăm triệu đồng, người dân và cả người bị nạn đều không thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC. Kể cả nhiều trường hợp bị hủy hoại hoàn toàn, chủ phương tiện cũng chẳng trình báo mà xử trí theo cách không thể đơn giản hơn, đó là… bỏ đi sau khi thấy chẳng còn gì cả? Yếu tố này cũng góp thêm phần khó khăn cho công tác khám nghiệm và điều tra nguyên nhân hỏa hoạn.
Hẳn nhiều người còn chưa quên vụ cháy tàn khốc xảy ra với chiếc xe hạng sang nhãn nhiệu BMV 760Li bị cháy rụi ngay giữa Hà Nội vào cùng thời điểm này năm ngoái. Vụ cháy xảy ra vào đầu giờ chiều tại ngã tư đối diện nhà hàng bia hơi số 668 Lạc Long Quân, quận Tây Hồ, Hà Nội. Chiếc xe mang biển kiểm soát 52Y-2424 thuộc Công ty TNHH Tư vấn xây dựng miền Nam. Xe đang lưu thông trên đường đến khúc cua gần dải phân cách đối diện trước trụ sở Công an quận Tây Hồ, số 890 đường Lạc Long Quân thì gặp nạn. Lúc ấy trên xe chỉ có duy nhất lái xe, đã kịp thoát ra ngoài với một chiếc vali theo lời khai của những người xung quanh.
Được biết có tổng cộng 5 bình cứu hỏa huy động tại chỗ đã được sử dụng, tuy nhiên, do lửa đã bốc cao nên đám cháy không thể bị dập tắt. Chỉ sau 20 phút, toàn bộ chiếc xe hạng sang có giá nhiều tỉ đồng chỉ còn là đống sắt vụn.
May mắn hơn đã đến với trường hợp của nữ diễn viên Lê Khánh và chiếc Nissan 2.0 XV có trị giá 700 triệu đồng. Theo các nhân chứng, lúc ấy nữ diễn viên đang đi cùng một người bạn đến ngã ba Huyền Trân Công Chúa - Nguyễn Du (TP HCM) thì xe bốc khói phần đầu xe. Lê Khánh và bạn đã kịp thoát ra khỏi xe và với sự trợ giúp kịp thời của lực lượng bảo vệ gần đó, đám cháy đã được dập tắt, chiếc xe chỉ bị hư hỏng nhẹ.
Nguyên nhân: Vẫn chưa rõ!
Theo tài liệu chính thức phát hành từ Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (cứu nạn cứu hộ) - Bộ Công an, qua thống kê, phân tích nguyên nhân các vụ cháy ôtô, xe máy cho thấy có các nhóm nguyên nhân như sau: Sự cố từ hệ thống điện như chập điện, quá tải, đánh tia lửa điện, phóng điện… chiếm 30,25%. Sự cố kỹ thuật như nổ lốp, kẹt ống pô, bó phanh… chiếm 15,1%. Sơ suất như để rơm rạ, ni lon, giẻ… quấn vào ống xả, sơ suất sử dụng lửa gây cháy, cháy lan vào ôtô, xe máy là 9,8%. Cháy do tai nạn giao thông chiếm 4,63%. Do đốt chiếm 4,32%. 35,8% vụ việc còn lại đươc cho là chưa rõ nguyên nhân.
Trong khi dư luận vẫn đang băn khoăn với các giả thiết về nguyên nhân gây cháy xe thì phải thừa nhận rằng những công bố mới đây về nguyên nhân chập điện của Sở Cảnh sát PCCC Đồng Nai và Công an tỉnh Quảng Bình đối với những vụ cháy xảy ra trên địa bàn đã thể hiện một tinh thần làm việc và tính trách nhiệm rất cao.
Theo các chuyên gia về phòng chống cháy nổ, để có thể gây ra một vụ cháy, phải hội tụ đủ 3 yếu tố: chất cháy, oxy và nguồn nhiệt (phát lửa). Tuy nhiên, việc công bố một cách công khai các kết quả điều tra từ phía cơ quan chức năng vào thời điểm này sẽ giúp nhiều người hiểu rõ hơn và có định hướng cụ thể hơn trong ứng xử với loại phương tiện cá nhân của mình. Đó là thay vì đang chẳng biết làm thế nào với chiếc xe, vốn là niềm vui, vật bất ly thân trong cuộc sống với nỗi lo xảy ra cháy hàng ngày, thì nay, việc trước hết cần làm là đưa xe đi kiểm tra lại toàn bộ hệ thống điện cũng như dây dẫn trước khi sự cố đáng tiếc có thể xảy ra.
Theo khuyến cáo từ Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, thì đối với người sử dụng phương tiện không nên lắp đặt thêm các thiết bị, phụ kiện có tiêu thụ điện khác, ở đây có thể hiểu là khác với thiết kế xuất xưởng của chiếc xe như thiết bị bảo vệ, còi, đèn và nhiều loại thiết bị sử dụng điện khác gắn thêm trong xe v.v… Đây có lẽ là lỗi sử dụng lớn nhất có thể thống kê được ngay từ phía người sử dụng phương tiện. Đa phần người sử dụng phương tiện của ta đều ưa thích gắn thêm một vài loại thiết bị hỗ trợ nghe, nhìn (trên xe ôtô) hay còi, đèn (trên cả xe ôtô và xe môtô) mà không cần tính toán đến hậu quả hoặc chủ yếu… nghe lời đường mật mà tin vào tay thợ là chính.
Chưa kể đến việc các loại trang thiết bị này có được kiểm soát về chất lượng hay không, có phù hợp với chính loại xe mình đang sử dụng không thì bên cạnh đấy còn là vấn đề về một đội ngũ mà nhiều người vẫn hay gọi là "thợ chuyên nội thất" nhưng thực chất toàn là lao động phổ thông, làm nhiều thì quen tay chứ bản chất về hệ thống điện trong xe thế nào thì… mù tịt.
Một dẫn chứng cụ thể về câu chuyện này, theo như Đại úy Nguyễn Hải Hưng, cán bộ Phòng Hướng dẫn về PCCC, Sở Cảnh sát PCCC Hà Nội, đó là câu chuyện của những chiếc xe môtô nhập khẩu. Thiết kế của những chiếc xe này đa phần dùng cho xứ lạnh, nhiều sương mù nên luôn luôn có một bóng đèn, có thể là đèn sương mù hoặc đèn đờ-mi thường xuyên bật. Bởi vì thiết kế như thế, nên dòng điện cung cấp cho xe đã được tính đủ. Tuy nhiên, khi về Việt Nam, do không có nhu cầu sử dụng đèn ban ngày, nhiều "thợ xe" đã dựa theo yêu cầu của khách mà "sáng tạo" thêm một cái công tắc để không cho đèn ấy sáng nữa. Không tiêu thụ hết được điện năng, công suất máy phát trở nên thừa là một trong những nguyên nhân gây hư hỏng thiết bị điện của xe một cách nhanh chóng, dẫn đến khả năng chập, cháy nổ cao…
Tự bảo vệ
Trong mọi trường hợp xảy ra cháy, nổ, đảm bảo sinh mạng con người là quan trọng nhất. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng đưa ra 3 tiêu chuẩn xử lý khi gặp sự cố cháy xe. Khi xảy ra cháy, nổ hoặc phát hiện thấy có khói hoặc nhiệt độ cao bất thường, cần bình tĩnh tắt khóa điện, đỗ, dựng xe ở lề đường xa nơi có nhiều người, nhiều chất dễ cháy. Khi cháy xe ôtô cần tìm mọi cách để đưa người ra khỏi xe và khẩn trương tìm cách chữa cháy. Thứ 2 là khóa ngay bình xăng nếu có thể (đối với các xe có thiết kế khóa xăng), dùng bình chữa cháy, cát, nước để chữa cháy đồng thời hô hoán để mọi người đến trợ giúp chữa cháy.
Gọi báo ngay cho Cảnh sát PCCC theo số điện thoại 114 hoặc cho Công an, chính quyền địa phương nơi gần nhất để phối hợp chữa cháy, điều tra xác định nguyên nhân, kịp thời có biện pháp xử lý. Trong phương án cuối cùng, xét thấy không có khả năng dập tắt đám cháy cần nhanh chóng rời xa phương tiện đang cháy đến vị trí an toàn.
Đứng trên khía cạnh một chuyên gia về PCCC, Đại úy Nguyễn Hải Hưng cho rằng trước hết người sử dụng nên tự có cách bảo vệ mình. Dập tắt một đám cháy có quy mô đương nhiên là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách. Nhưng nếu được trang bị cơ bản, có hiểu biết nhất định về cháy nổ sẽ giúp giảm đáng kể thiệt hại do hỏa hoạn gây ra. Như đối với xe hơi, điều đầu tiên là phải có trang bị bình cứu hỏa trên xe. Các loại bình loại nhỏ tại các cửa hàng nội thất xe hơi thường chỉ có tác dụng tâm lý hoặc xử lý những đám cháy nhỏ mới bắt đầu trong cabin, có thể là do tàn thuốc gây ra.
Còn để xử lý những nguồn lửa lớn hơn khác, hoặc trong khoang máy thì buộc phải sử dụng loại bình lớn hơn, ít nhất từ 2kg trở lên. "Một bình bột MFZ2 hoặc MFZ4 nếu đủ A,B,C,D (các loại lửa có nguồn và chất gây cháy khác nhau) sẽ là cần thiết với mọi tài xế trong thời điểm này", Đại úy Nguyễn Hải Hưng nhấn mạnh.
Tất nhiên, có bình rồi thì biết cách sử dụng bình và ứng phó với trường hợp cháy xảy ra cũng được chuyên gia về PCCC đánh giá quan trọng không kém. Rất nhiều trường hợp người chủ phương tiện khi phát hiện có đám cháy xảy ra phía buồng máy, hoặc do hoảng hốt, hoặc không biết mà hành xử sai, khiến cho đám cháy lại càng to hơn. Một trong những chống chỉ định cho việc chữa cháy khoang máy xe hơi là việc mở đột ngột nắp capô khiến cho ôxy tràn vào khoang máy, lửa bốc to hơn.
Kinh nghiệm này, theo Đại úy Nguyễn Hải Hưng, ngay cả những lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp trước đây đã từng mắc phải khi gặp các đám cháy ở các tòa nhà, chung cư. Trong trường hợp căn phòng bên trong đang cháy đùng đùng mà đạp thốc cửa xông vào sẽ khiến cho ngọn lửa bên trong đang thiếu ôxy ùa ra phía cửa nhiều ôxy mà người ta vẫn gọi là lửa táp, rất dễ gây thương vong. Bởi thế, trong điều kiện có thể, nên mở hết sức từ từ nắp capô của xe bằng một tay, nếu có thể thì vừa mở vừa phun chất chữa cháy vào khoang máy. Chống chỉ định đứng quay mặt vào xe, dùng 2 tay mở nắp capo vì như thế toàn bộ phần ngực, bụng và mặt sẽ đứng trước nguy cơ bị lửa uy hiếp toàn diện trong khi chưa xác định được tình hình đám cháy trong khoang máy.
Còn một điều nữa mà người sử dụng phương tiện thường không xác định được khi có đám cháy xe xảy ra, đó là đám cháy chỉ phát nổ ở bình xăng hoặc hơi xăng tích tụ trong các thể tích kín. Khi cháy trong khoang máy thì lượng xăng chủ yếu là do ống dẫn xăng hở phun ra khu vực khoang máy, vốn có nhiều ngóc ngách hở xuống gầm xe nên không thể nổ được. "Những cảnh cháy nổ xe hơi chủ yếu chỉ có trên… phim hành động Mỹ. Để một chiếc xe hơi phát nổ tức là đám cháy đã lan ra đến bình xăng phía sau. Và đến lúc ấy thì trừ lực lượng chức năng, chẳng ai còn nghĩ đến chuyện chữa cháy nữa. Bởi thế, người điều khiển phương tiện cần hết sức bình tĩnh xử lý đám cháy ngay từ đầu trước khi quá muộn là cách tốt nhất để vượt qua tình hình hiện tại"
