Thanh toán số: Thuận tiện phải đi đôi với an toàn

Chạm số - Sống xanh

Theo thống kê từ NHNN, đến tháng 8/2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56%, giá trị tăng 13,26%. Giao dịch trực tuyến tăng 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị; thanh toán qua điện thoại di động tăng tương ứng 35,33% và 23,9%.

Thanh toán qua mã QR tại các đơn vị chấp nhận thanh toán tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị. Mạng lưới cung ứng dịch vụ tại khu vực nông thôn cũng tiếp tục được mở rộng. Đến ngày 30/6/2026, cả nước có khoảng 5.700 điểm đại lý thanh toán; 11,45 triệu tài khoản tiền di động được đăng ký, trong đó 6,18 triệu tài khoản đang hoạt động.

Từ những chiếc thẻ vật lý, người dùng ngày càng có thêm nhiều lựa chọn: Thanh toán bằng mã QR, thanh toán chạm (Tap to Pay), ví điện tử, thanh toán trên thiết bị di động hay thanh toán bằng sinh trắc học. Công nghệ đang khiến một thao tác thanh toán trở nên nhanh hơn, thuận tiện hơn và được tích hợp ngày càng sâu vào các dịch vụ của đời sống.

Chia sẻ từ góc độ hạ tầng thanh toán, Chủ tịch Hội đồng quản trị NAPAS Nguyễn Quang Hưng cho biết, thanh toán số đã trở thành thói quen của nhiều người dân, đặc biệt là giới trẻ. Từ chạm thẻ tại thiết bị bán hàng, quét mã QR đến thanh toán trực tuyến, các phương thức này đang được sử dụng trong nhiều hoạt động hằng ngày.

Theo ông Hưng, đối với hộ kinh doanh, thanh toán số hỗ trợ quản lý dòng tiền minh bạch và đối soát giao dịch thuận tiện. Việc kết nối thanh toán xuyên biên giới cũng mở thêm cơ hội phục vụ du khách quốc tế cho các cơ sở kinh doanh nhỏ.

Tuy nhiên, mở rộng kết nối cần gắn với bảo vệ dữ liệu và phòng ngừa gian lận. Ông Hưng cho biết, NAPAS cùng các đối tác sẽ tiếp tục triển khai công cụ ngăn ngừa, phát hiện giao dịch giả mạo, qua đó củng cố niềm tin của người sử dụng.

“Công nghệ thì càng ngày càng phát triển, nhưng quan điểm xuyên suốt khi phát triển các sản phẩm thanh toán là làm thế nào để việc thanh toán phải đơn giản, nhưng phải an toàn”, ông Hưng nhấn mạnh.

Ngoài khu vực đô thị đang bùng nổ thanh toán số, trong Chiến lược Tài chính toàn diện Quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, việc mở rộng hệ sinh thái thanh toán số đến khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo là nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với việc đầu tư hạ tầng, ngân hàng cũng tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân không chỉ cách thanh toán mà còn cách bảo vệ thiết bị và thông tin sinh trắc học, kiểm tra kỹ thông tin trước khi xác nhận giao dịch.

Đến từ đơn vị trực tiếp triển khai, Giám đốc Khối Bán lẻ Vietcombank Đoàn Hồng Nhung cho biết, ngân hàng theo đuổi định hướng lấy khách hàng làm trung tâm, phát triển các giải pháp thanh toán nhanh, thuận tiện, an toàn và gắn với lối sống xanh.

“Vietcombank mong muốn công nghệ ngày càng trở thành một phần tự nhiên trong đời sống, đặc biệt với khách hàng trẻ”, bà Nhung chia sẻ.

Theo đại diện ngân hàng, khách hàng hiện có thể sử dụng ứng dụng VCB Digibank để thanh toán QR tại hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Vietcombank cũng đang tiếp tục mở rộng kết nối thanh toán với giao thông, mua sắm, du lịch và các hệ sinh thái trong và ngoài nước…

Luôn đặt yêu cầu an toàn, bảo mật lên hàng đầu

Thời gian qua việc áp dụng đối chiếu thông tin sinh trắc học trong giao dịch thanh toán đã giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, người dân lại bắt đầu lo ngại về rủi ro rò rỉ dữ liệu sinh trắc học cá nhân.

Trước những băn khoăn này, Vụ trưởng Vụ Thanh toán Phạm Anh Tuấn, NHNN thừa nhận đây là một bài toán đánh đổi điển hình trong kỷ nguyên số: giữa sự thuận tiện, bảo mật và quyền riêng tư. “Khi chúng ta nâng cao hàng rào bảo vệ bằng sinh trắc học, mức độ phức tạp trong quản trị dữ liệu của các ngân hàng cũng tăng lên tương ứng. Quan điểm của NHNN là: Dữ liệu sinh trắc học là tài sản nhân thân nhạy cảm nhất của khách hàng, việc bảo vệ nó phải được đặt ở mức độ an ninh cao nhất’, ông Tuấn khẳng định.

Để giải quyết vấn đề này, ngành ngân hàng tiếp cận theo nguyên tắc: Phòng ngừa trước, phát hiện sớm, phản ứng nhanh.

Thứ nhất, tổ chức tín dụng không được lưu trữ dữ liệu sinh trắc học gốc của khách hàng dưới dạng hình ảnh hay vân tay thô, mà phải mã hóa thành các chuỗi ký tự theo tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ hai, NHNN đã và đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong Đề án 06 để tích cực kết nối trực tiếp hệ thống của các ngân hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc đối chiếu thông tin sẽ diễn ra theo cơ chế đối chiếu trực tiếp qua hệ thống của Bộ Công an, ngân hàng chỉ nhận kết quả "Trùng khớp" hoặc "Không trùng khớp" thay vì phải tự thu thập và lưu trữ một kho dữ liệu khổng lồ.

Thứ ba, bản thân khách hàng cũng là một mắt xích quan trọng. NHNN thường xuyên chỉ đạo các ngân hàng nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến các hình thức gian lận, lừa đảo đến khách hàng để khách hàng hiểu quyền lợi của mình, tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, không cài đặt các ứng dụng đòi quyền truy cập camera/micro không rõ nguồn gốc để bảo vệ chính thiết bị điểm cuối của mình.

“Thị trường thanh toán số Việt Nam đang bước vào giai đoạn tối ưu hóa trải nghiệm và phát triển bền vững. Cùng với việc mở rộng quy mô, NHNN luôn đặt yêu cầu an toàn, bảo mật lên hàng đầu. Thông điệp xuyên suốt mà NHNN muốn gửi gắm thông qua sự kiện này là: Kiến tạo một hệ sinh thái số hiện đại, an toàn và bao trùm, giúp mọi người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngân hàng - tài chính”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Nằm trong chuỗi sự kiện, Sóng Festival dự kiến diễn ra ngày 24 - 25/10 tại phố đi bộ Trần Nhân Tông, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội. Lễ hội quy tụ gần 70 gian hàng, với sự tham gia của 28 ngân hàng thương mại, trung gian tài chính và các doanh nghiệp; trong đó có hơn 20 gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP của Hà Nội. Toàn bộ giao dịch tại các gian hàng được tổ chức bằng phương thức thanh toán số. Người tham dự có thể trải nghiệm các giải pháp thanh toán trong hoạt động mua sắm, sử dụng dịch vụ và tham gia chương trình nghệ thuật “Chạm Việt Nam 2”.