39.716 vụ vi phạm được phát hiện, xử lý
Chiều 8/10, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tổ chức Hội nghị giao ban giữa Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia với các cơ quan, đơn vị thực thi công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo báo cáo tại hội nghị, trong quý III/2026, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã chủ động triển khai nhiều kế hoạch, chuyên đề, đợt cao điểm đấu tranh, tăng cường kiểm tra, kiểm soát, thanh tra, điều tra và xử lý vi phạm trên các tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm.
Kết quả, các lực lượng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 39.716 vụ vi phạm, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, có 2.510 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 53,70%; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế, tăng 17,32%; 2.849 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng tới 180,69%.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách Nhà nước đạt 5.696,673 tỷ đồng, tăng 56,38% so với cùng kỳ năm trước. Các lực lượng chức năng đã khởi tố 329 vụ án và 519 đối tượng. Tuy nhiên, những con số trên cũng cho thấy tình hình vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, phương thức, thủ đoạn liên tục thay đổi.
Trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, các đối tượng tập trung buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, nguyên liệu thuốc lá, ngoại tệ, vàng, bạc, hàng điện tử, hàng gia dụng, sản phẩm gia súc, gia cầm đông lạnh, hải sản... qua các địa bàn Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh.
Tại tuyến Việt Nam - Lào, nổi lên hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, đường cát, mỹ phẩm, lâm sản. Trong khi đó, tuyến Việt Nam - Campuchia tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ buôn lậu ma túy, pháo nổ, thuốc lá ngoại, thuốc lá điện tử, đường cát, thực phẩm, mỹ phẩm, vàng, ngoại tệ.
Trên tuyến biển, các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất, hàng quá cảnh và chính sách phân luồng hải quan để khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ, khai báo trị giá thấp nhằm trốn thuế hoặc trà trộn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp.
Tại tuyến hàng không và bưu chính quốc tế, hoạt động vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá điện tử và ma túy tiếp tục diễn ra. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn như gia cố hai đáy vali, cất giấu hàng trong thiết bị điện tử, nung chảy vàng rồi đúc thành linh kiện điện tử, chia nhỏ hàng hóa thành nhiều kiện để tránh sự kiểm soát.
Hàng giả, thực phẩm, thuốc và mỹ phẩm “len” vào thị trường qua mạng
Đáng chú ý, không gian mạng đang trở thành một trong những địa bàn được các đối tượng lợi dụng để mở rộng hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả. Theo báo cáo, Facebook, TikTok, Shopee, Telegram và các hoạt động livestream được sử dụng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với quy mô ngày càng lớn.
Ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho rằng, tuyến chuyển phát nhanh và thương mại điện tử đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ buôn lậu, gian lận thương mại. Các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, khai báo sai hoặc sử dụng thông tin người gửi, người nhận không chính xác để né thuế, tránh kiểm tra; khi bị phát hiện, thậm chí sẵn sàng bỏ hàng để xóa dấu vết. Hàng vi phạm khá đa dạng, từ hàng giả, hàng kém chất lượng, thiết bị điện tử đến thuốc tân dược và các chất cấm.
Trên môi trường mạng, các đối tượng còn tìm cách biến những sản phẩm không rõ nguồn gốc thành hàng “xách tay”. Trong lĩnh vực thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thủ đoạn phổ biến là mua nguyên liệu, viên hoàn, vỏ hộp, tem, nhãn mác trôi nổi từ nước ngoài, vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện rồi quảng cáo, bán ra thị trường dưới danh nghĩa sản phẩm có nguồn gốc từ Hàn Quốc, Trung Quốc.
Trước thực tế trên, các cơ quan chức năng xác định cần chuyển mạnh từ kiểm tra, xử lý từng vụ việc sang quản lý theo chuỗi, dựa trên dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.
Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an, dù các lực lượng đã tích cực đấu tranh, tội phạm buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả ngày càng tinh vi, quy mô lớn và có tính xuyên quốc gia. Do đó, cần nhìn thẳng vào những hạn chế, làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh từ sớm, từ xa, tận gốc.
Thiếu tướng Đào Hồng Sơn đề nghị tăng cường chia sẻ, thống nhất dữ liệu giữa các bộ, ngành, xác định rõ cơ quan chủ trì và trách nhiệm của các đơn vị phối hợp; đồng thời phát huy vai trò tham mưu, điều phối của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, kịp thời tổng hợp, kiến nghị tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền.
Về an toàn thực phẩm và chất lượng hàng hóa, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn đề nghị khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tăng cường truy xuất nguồn gốc từ chăn nuôi, trồng trọt, sản xuất ban đầu đến các khâu trong chuỗi cung ứng, qua đó xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.
Trước mắt, các bộ, ngành và Ban Chỉ đạo 389 các địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch cao điểm, rà soát địa bàn, lĩnh vực, mặt hàng có nguy cơ cao; tăng cường phòng ngừa, kiểm tra, đấu tranh, không để bị động trước những phương thức, thủ đoạn mới.
Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, ghi nhận sự vào cuộc tích cực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, công tác nắm tình hình, dự báo và đấu tranh tại một số lĩnh vực vẫn chưa theo kịp thực tế; sự phối hợp có lúc chưa đồng bộ, việc phát hiện, xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm an toàn thực phẩm và quyền sở hữu trí tuệ còn hạn chế.
Thời gian tới, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia yêu cầu các lực lượng tiếp tục chủ động nắm chắc tình hình cả trên địa bàn và không gian mạng, tập trung đấu tranh vào các đường dây, đối tượng chủ mưu, cầm đầu; xây dựng các kế hoạch, chuyên đề đối với những mặt hàng, lĩnh vực có nguy cơ cao. Đồng thời, chuẩn bị triển khai cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Cùng với tăng cường thanh tra, kiểm tra, các bộ, ngành, địa phương cần đẩy mạnh phối hợp, chia sẻ thông tin, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nhận diện sớm phương thức, thủ đoạn mới, kiểm soát hàng hóa từ nguồn, ngăn chặn hàng lậu, hàng giả trước khi đến tay người tiêu dùng.
Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra công vụ, xử lý nghiêm các sai phạm, đồng thời làm rõ trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài trên địa bàn, lĩnh vực được giao phụ trách.
