Cành vàng lá ngọc - Một thú chơi hoàng cung xưa

Hơn 3.000 bảo vật Hoàng cung được Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp nhận từ triều đình Huế sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Bộ sưu tập đã từng theo bước chân của cả dân tộc suốt 9 năm kháng chiến, theo đó phải qua nhiều thử thách trong hoàn cảnh khó khăn của đất nước.

Bộ sưu tập còn lại đến hôm nay phải kể đến công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người đã sớm nhận ra giá trị đích thực của chúng nên có quyết định chính xác. Cùng với đó là lớp lớp thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã đổ bao công sức, thậm chí cả xương máu để giữ gìn, bảo vệ trong các kho dã chiến ở chiến khu xưa. Nhiều nhà báo được nghe kể và viết một số bài nhân cuộc trưng bày "Báu vật Hoàng cung" tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (BTLSVN) sau khi bảo quản, tu sửa, phục hồi thành công 4 mũ triều phục.

Đặc biệt, BTLSVN bước đầu đã nghiên cứu và cho ra mắt cuốn sách "Kim ngọc Bảo tỷ của Hoàng đế và Vương hậu triều Nguyễn Việt Nam". Kim  ngọc Bảo tỷ cùng với Bảo kiếm là những vật báu truyền ngôi của hoàng tộc. Đồng thời là những bảo vật biểu thị cho quyền thống trị tối cao của vương triều. Đây là những báu vật có giá trị nhất trong bộ sưu tập. Tuy nhiên, trong bộ sưu tập còn nhiều bảo vật sử dụng hàng ngày của vua và hoàng tộc như bát đũa, tách, ấm chén… và những đồ trang trí, trưng bày làm thú chơi riêng cho từng vị hoàng đế, đó là những "cành vàng lá ngọc" khá độc đáo.

Bộ sưu tập Bảo vật vua triều Nguyễn đang lưu giữ tại BTLSVN với nhiều loại hình, kiểu dáng khác nhau, nhưng cùng chung một điểm, đó là được làm từ những chất liệu quý hiếm như vàng, bạc, ngọc, ngà, đá quý… Những báu vật "cành vàng lá ngọc" vì chưa có điều kiện trả lại hình dáng ban đầu nên chưa có dịp ra mắt công chúng.

Cành vàng lá ngọc quả phật thủ

Đúng như tên gọi, thân và cành được chế tác bằng vàng, bên trong rỗng. Trên thân cây được mô phỏng nhiều màu, giống như một cây cổ thụ. Tại các mấu được gắn đá đủ màu sắc như đỏ, xanh, trắng với kích cỡ khác nhau. Lá được làm bằng ngọc màu xanh lục, nhưng cả 100 chiếc lá đều rời khỏi thân cây. Quả cũng bằng ngọc màu xanh lục và một số quả chín màu vàng, hình dáng giống quả phật thủ. Trên cành gắn nhiều bông hoa bằng bạch ngọc ba cánh, bốn cánh hoặc năm cánh. Giữa bông hoa là nhụy hoa bằng các sợi vàng được chế tác cầu kỳ. Nằm giữa nhụy hoa là những viên ngọc trai nhỏ, càng tăng thêm vẻ đẹp lung linh, huyền ảo. Vì chưa có điều kiện tu sửa, phục hồi, các chi tiết đang nằm lẫn lộn.

Khi khảo sát, các nhà phục chế chỉ mới tạm ghép vào vị trí và quan sát giống cây bonsai thế mẫu tử với nhiều lá, hoa và quả. Chiều cao của chậu cây tính cả bệ 67cm, chiều cao bệ 5,6cm. Bệ chia làm hai cấp, mỗi cấp 2,8cm. Cây có đường kính to nhất ở phần gốc là 10cm, đường kính ở ngọn 5cm. Tất cả các chi tiết đều được chế tác riêng biệt và được gắn kết với nhau bằng nhiều hình thức khác nhau. Nghệ nhân gắn cuống lá vào cành qua một lỗ nhỏ ở cuối cuống rồi xỏ một chùm sợi đồng và vặn xoắn nhét vào đầu cành rỗng. Những quả ngọc được khoan lỗ ở cuống và cắm vào đầu cành cây. Những bông hoa được khoan lỗ ở cuống cánh, được xỏ một chùm dây đồng nhỏ và quấn quanh cuống nhụy hoa rồi nhét vào đầu cành rỗng, giống như lá.

Cành san hô quả ngọc trai. Cành vàng lá ngọc quả phật thủ và Cành vàng lá nho.
Cành san hô quả ngọc trai.
Cành san hô quả ngọc trai. Cành vàng lá ngọc quả phật thủ và Cành vàng lá nho.
Cành vàng lá ngọc quả phật thủ và Cành vàng lá nho.

Cành vàng quả nho

Đây là loại cành vàng lá ngọc được mô phỏng theo dáng cành nho. Cành nho được làm bằng vàng, bên trong rỗng. Cành vàng này không theo quy luật, mà lá nho cũng bằng vàng lá dát mỏng. Quả nho được chế tác bằng ngọc màu xanh lục. Các quả nho được khoan lỗ xuyên tâm và xâu qua các cành nhỏ, rồi chốt trên, chốt dưới bằng các hoa vàng để tạo thành núm và đài quả rất cầu kỳ.

Cành san hô quả ngọc trai

Đây là một dạng chơi khác, bởi cành được làm bằng 2 cành san hô màu hồng và trắng. Trên một cành san hô còn nối một đoạn bằng vàng và 5 bông hoa được kết bằng sợi vàng, nhụy bằng ngọc trai. Ngoài ra, còn một số đoạn cành bằng vàng chưa có điều kiện nghiên cứu để ghép vào vị trí và một số chi tiết khác như hạt ngọc trai, nhiều viên đá thô được cất giữ trong túi.

Cành trúc vàng

Qua khảo sát ban đầu, chúng tôi cho rằng, thân chính của cây trúc được chế tác từ một khúc xương hóa thạch. Các cành, nhánh nhỏ là những sợi vàng xoắn lại. Lá trúc được làm bằng vàng lá dát rất mỏng. Hiện còn một cành có ba nhánh là tương đối nguyên vẹn, nhiều lá trúc bằng vàng và cành vàng khác bị rời khỏi vị trí.

Bốn bảo vật được giới thiệu trên, rất tiếc là chưa được phục chế để giới thiệu cho khách tham quan, thưởng ngoạn. Nhiều chi tiết bị thất lạc hay rơi rụng khỏi vị trí. Vàng  được sử dụng làm thân hay lá chủ yếu là vàng tám tuổi. Ngọc để chế tác lá và quả, không phải là ngọc Việt Nam mà có thể là ngọc Trung Quốc hoặc ngọc Miến Điện. Những báu vật này được các nghệ nhân cung đình xưa chế tác cầu kỳ, tinh xảo.

Lá ngọc.
Lá ngọc.

Triều Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam, có gần 400 năm cai trị, kể từ thời chúa Nguyễn, là triều đại để lại nhiều di tích lịch sử văn hóa rất giá trị. Đó là khu di tích Cố đô Huế, với hệ thống thành quách, dinh  thự, lăng tẩm, đàn miếu. Những công trình này có phong cách kiến trúc theo lối Huế - một Huế của Việt Nam vào thế kỷ XIX và được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa nhân loại. Hơn thế nữa, triều Nguyễn còn để lại cho chúng ta một kho báu vật, phản ánh tính thời đại được hiện hình rõ nét trên nhiều tác phẩm nghệ thuật và trên các bảo vật.

Cành vàng lá ngọc là thú chơi của những nhà giàu có, quyền quý, sang trọng trong chế độ cũ. Những người có điều kiện để sắm sanh và thưởng ngoạn là địa chủ, cường hào, quan lại, vua chúa. Có lẽ vì thế, trong cuộc sống, ít người được nhìn tận mắt những báu vật này. Các cành vàng lá ngọc trong bộ sưu tập Báu vật triều Nguyễn là đồ trang trí trong cung của các vua triều Nguyễn. Vì trên các bảo vật không ghi ngày tháng sản xuất hay chủ nhân như nhiều bảo vật khác, do đó rất khó trong việc nghiên cứu.

Tuy nhiên, các bảo vật này là vật minh chứng cho cuộc sống vương giả của vua quan nhà Nguyễn - chế độ quân chủ phong kiến cuối cùng ở Việt Nam. Thông qua bộ sưu tập "Báu vật hoàng cung" nói chung và qua những cành vàng lá ngọc, phần nào giúp hình dung đầy đủ hơn cuộc sống xa hoa, của vua chúa, quan lại thời phong kiến

Nguyễn Mạnh Hà

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.