Cảnh giác với văn hóa “cửu cửu lục”

“Cửu cửu lục”, tức là 996. Dân ta thích nói trại chữ lục thành lộc, như có nghĩa lợi lộc dài lâu. Thực ra nó chẳng có lợi lộc gì. Đó là công thức làm việc mang tên 996 có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Công thức này là làm việc từ 9 giờ sáng tới 9 giờ tối với 6 ngày một tuần. Tính ra mỗi ngày cày cuốc 12 giờ, một tuần là 72 giờ. Người lao động chấp nhận áp lực này nên 996 trở thành một văn hóa khó lay chuyển.

Lề thói vắt kiệt sức người lao động không chỉ xuất hiện ở Trung Quốc mà phổ biến trong một số nước kinh tế phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản. Thời mở cửa những năm 1990, một nhóm chuyên gia hoạt hình Hàn Quốc đến Việt Nam huấn luyện cho tập thể họa viên một dự án phim hoạt hình. Diễn giả chính là họa sĩ Lee rất ngạc nhiên khi các học viên Việt Nam lúc nào cũng chậm rãi như cá vàng bơi, dù trời có sập cũng chẳng làm họ khẩn trương hơn. Lee kể rằng tại Seoul, ông phải có mặt ở xưởng hoạt hình vẽ liên tục từ 9 giờ sáng tới 9 giờ tối. Sau đó về nhà, qua quán rượu uống vài ly rồi về ngủ.

Sau này, thấy nhiều cuộc đấu tranh giảm giờ làm tại Hàn Quốc bởi hiện tượng “gwarosa” (chết vì làm việc quá sức). Ở xứ này gwarosa cướp đi sinh mạng khoảng 1.000 người hằng năm. Tương tự như vậy, hiện tượng chết vì làm việc quá sức tại Nhật gọi là “karoshi”. Mỗi năm, karoshi cũng cướp đi sinh mạng của 1.000 - 2.000 người. Miwa Sato, một biên tập viên truyền hình nổi tiếng của Nhật Bản cũng là nạn nhân của karoshi. Sato qua đời do kiệt sức vì lịch công việc dày đặc 80 giờ mỗi tuần.

Làn sóng Hàn Quốc mang văn hóa điện ảnh, âm nhạc K pop xâm thực thế giới thì ai cũng biết nhưng gần đây, một làn sóng Hàn Quốc đã tràn sang Việt Nam để mưu sinh và được sống không phải như một robot làm việc. Nhiều người Hàn đã ngưỡng mộ sự hài hòa trong cuộc sống văn hóa Việt. Họ phát hiện ra một “đặc sản” ở Việt Nam là giấc ngủ trưa. Hồi mới chân ướt chân ráo nhận đội tuyển Việt Nam thì thầy Park Hang Seo không biết ngủ trưa là gì, nhưng khi thấy mọi người ngủ trưa nên cũng thử ngủ theo.

Thầy kể: "Mọi người cứ ăn xong bữa trưa là đi ngủ hết. Tôi thấy vậy nên cũng nằm xuống và cảm thấy đây là cách phục hồi thể lực tuyệt vời. Một cách làm rất khôn ngoan". Không riêng thầy Park, khá nhiều người Âu Mỹ đã ca ngợi giấc ngủ trưa ở Việt Nam trên các trang cá nhân của mình. Đó là điều họ chưa từng được trải nghiệm từ khi chào đời.           

Ở Trung Quốc, khi bạn được nhận vào hãng với một mức lương mơ ước thì chào mừng bạn đã gia nhập “nhà tù” mang tên 996. Sáng hộc tốc tới công ty, cày từ 9 giờ sáng tới đêm thì thất thểu về nhà, nhai vội thứ gì vào bụng rồi lăn ra ngủ. Cứ thế bất tận. Khi có những hợp đồng áp lực phải “chạy deadline” thì xuyên đêm. Bắt đầu từ đây, cách biệt người thân, bạn bè và cách biệt cơ hội yêu đương lập gia đình. Ở nơi nào có “con ma” 996, nơi đó thiếu gia đình, những đứa con và tương lai. Tệ hơn nữa, có doanh nghiệp còn có văn hóa 007, nghĩa là không ngày nghỉ, làm cả 7 ngày trong tuần.

996 đã trở thành một dạng văn hóa, lối sống và đáng sợ là người lao động chấp nhận nó. Một người hùng chống 996 là anh chàng Jack người Anh đầu quân cho một hãng công nghệ hàng đầu NetEase. Sau 4 tháng vắt kiệt sức tại NetEase, anh nhận ra đây là "địa ngục" khi phải “cày” 12 tiếng mỗi ngày và tăng ca vào cuối tuần. Jack điên người, bèn đăng một bức ảnh mình thân tàn ma dại trên mạng xã hội Xiaohongshu (Tiểu hồng thư) với câu hỏi: "Tại sao tôi lại đến Trung Quốc làm việc?".

Tài khoản của Jack gây chấn động khi thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận. Tòa án tối cao Trung Quốc đã chính thức lên án văn hóa 996 khắc nghiệt ở quốc gia này. Tòa án tối cao và Bộ Lao động Trung Quốc đã tuyên bố rằng lịch làm việc 996 là hoàn toàn bất hợp pháp. Đây là động thái cần thiết nhằm ngăn chặn những bất ổn xã hội trong tương lai.

Ở ta, đã có những lo âu khi kinh tế tăng tốc, áp lực sẽ gia tăng và người lao động nguy cơ bị cuốn vào những cái vòi của “bóng ma” 996 đang mai phục đâu đó. Khoảng đầu những năm 2000, người viết bài hay “trà đàm” với một nhà nghiên cứu người Hàn Quốc. Anh tiến sĩ này có tinh thần phản biện không khoan nhượng, khăng khăng rằng người Việt phải khẩn trương hơn, làm việc nhiều hơn nữa nếu không muốn bị thế giới bỏ lại phía sau. Từ đó đến nay, GDP Việt Nam đã tăng trưởng gấp 15 lần. Thế mà kỳ lạ sao, người Việt vẫn chăm chỉ lao động và “bung lụa” thưởng ngoạn cuộc sống, trai thanh gái lịch đỏ da thắm thịt vẫn xuống đường tràn ngập nụ cười.

Sự tăng trưởng của đất nước chỉ có ý nghĩa khi nhân dân hạnh phúc. Mọi chính sách của Đảng, Nhà nước đã và đang thực sự xuất phát từ cuộc sống, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân; lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu. Bộ luật Lao động của Việt Nam quy định rõ: Thời gian làm việc bình thường không quá 8 giờ trong 1 ngày và không quá 48 giờ trong 1 tuần. Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động.

Dù yên tâm nhưng trong thời đại công nghệ, sự thận trọng trước bóng ma 996 là không thừa. Chúng ta cần bảo vệ hạnh phúc từ sớm, từ xa, không một phút dễ dãi.

Tả Từ

Các tin khác

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Các chuyên gia nói gì về “khu đất vàng” 19 Lê Thánh Tông?

Đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội, Khoa Hóa học (Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội) để chuyển không gian “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông thành khu Bảo tàng Đại học thời đại Hồ Chí Minh, là một phương án có trong dự thảo đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Những ngày qua, thông tin này đã trở thành tâm điểm thu hút dư luận với những luồng ý kiến trái chiều...

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.