Cảnh báo người tiêu dùng khi sử dụng thuốc, thực phẩm bị làm giả

Độc dược vào cơ thể

Nhóm mặt hàng bị làm giả nhiều nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mệnh của con người hiện nay là thuốc chữa bệnh (cả đông dược và tân dược) và thực phẩm. Theo Viện Kiểm nghiệm, Bộ Y tế thì thuốc giả xuất hiện trên thị trường rơi vào những nhóm "đặc chủng" như thuốc kháng sinh, thuốc trợ tim, thuốc tăng cường sinh lý, thuốc cảm cúm…

Những loại làm giả nhiều nhất là: Tanganil điều trị chóng mặt; Mobic điều trị bệnh lý về xương, khớp, cột sống; Cota trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng; Sibelium dự phòng đau nửa đầu, điều trị chóng mặt; Neo-Codion trị ho; thuốc điều trị bệnh đái tháo đường (Gliclazide, Glibenclamide, Glipizid, Glimepiride…); kể cả các thuốc đặc trị, phải sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ cũng bị làm giả, như: Vastarel điều trị dự phòng đau thắt ngực; Dogmatil trị lo âu và rối loạn hành vi; thuốc K-Cort và Bar là những thuốc chuyên trị khớp và bồi bổ gan; thuốc Lpitor chữa bệnh giảm mỡ trong máu, ngừa tai biến cho người huyết áp cao… Đặc biệt, hai loại kháng sinh của Pháp được người bệnh Việt Nam sử dụng nhiều đã bị làm giả là Zinnat và Ampicillin.

 Độc dược từ thuốc giả vào cơ thể quả thật vô cùng nặng nề và tàn khốc. Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế thế giới, một năm có 200.000 người trên toàn cầu chết vì thuốc giả. Còn tại Việt Nam, số vụ ngộ độc thuốc do sử dụng thuốc giả cũng gia tăng. Lợi nhuận từ thuốc giả là 250 đến 400 lần nên nó vẫn là mảnh đất màu mỡ cho tội phạm làm giả.

Ông Vương Trí Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội cho biết, qua gần 2.000 vụ xử phạt vi phạm hành chính về sở hữu công nghiệp của lực lượng QLTT Hà Nội, thì có nhiều vụ xử lý là thực phẩm chức năng, tân dược, mì chính, thực phẩm giả nhãn hiệu, nhái. Điển hình là QLTT Hà Nội đã bắt giữ hàng trăm tấn mì chính giả mạo nhãn hiệu làm giống hệt hàng thật, chỉ khác về giá và chất lượng. Đây đều là những thứ tác động trực tiếp vào sức khỏe và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng con người.

Bảo vệ người tiêu dùng trước sự "tấn công" của hàng giả

Hàng giả "tấn công" vào thị trường, vậy cơ quan chức năng đã có những giải pháp gì để bảo vệ người tiêu dùng? Ông Lê Thế Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam cho rằng: "Tội phạm lớn nhất của thế kỷ XXI là tội phạm làm hàng giả" và đưa ra lý do để hàng giả tiếp tục tồn tại một phần có lỗi của doanh nghiệp: "Doanh nghiệp sợ khi công bố có hàng giả sẽ khiến người tiêu dùng ngại sản phẩm của mình".

Hà Nội chịu tác động hàng hóa Trung Quốc vào và qua khá lớn, đây là nguồn chính của hàng giả mạo nhãn hiệu, xuất xứ đưa vào Thủ đô. Ông Vương Trí Dũng cho rằng, bên cạnh đó, hàng giả, hàng kém chất lượng từ các làng nghề xung quanh Hà Nội cung cấp và tiêu thụ khá lớn trên địa bàn. Có doanh nghiệp đã chủ động đặt hàng từ Trung Quốc giả mạo nhãn hiệu, hoặc hoàn thiện nhãn mác cuối cùng khi đưa hàng ra thị trường, tập trung vào các mặt hàng có nhu cầu cao như thuốc chữa bệnh, quần áo, giày dép, thực phẩm chức năng, rượu, mì chính, xe đạp điện.

"Quy mô đặt hàng đã có số lượng và giá trị lớn, như một lần nhập đến hàng nghìn điện thoại di động, vài nghìn xe đạp điện, hàng trăm tấn mì chính. Đáng chú ý là cung ứng hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp không hạn chế về số lượng, đi sâu trong nội địa và bày bán công khai", ông Dũng nhấn mạnh. Cũng theo ông Dũng, thì đối tượng sản xuất hàng giả mạo sở hữu công nghiệp trên địa bàn Hà Nội không còn khái niệm là người nghèo, ít học, mà thực tế là những lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia, kỹ thuật cao trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt lại là các cơ sở sản xuất có quy mô và trang thiết bị hiện đại và không thiếu vai trò tham gia trực tiếp hoặc tư vấn của các cá nhân am hiểu pháp luật.

Người tiêu dùng hiện rất lo lắng bởi không biết mình có mua phải hàng giả hay không khi trình độ làm giả đã tinh vi đến mức giống y chang như thật, ngay cả cơ quan chức năng cũng khó lòng phát hiện. Đơn cử như thuốc chữa bệnh, nếu nhà thuốc cố tình trà trộn hàng giả thì người tiêu dùng cũng đành chịu. Đặc biệt là các đối tượng lại hình thành một đường dây liên hoàn từ sản xuất, in ấn, phân phối và thiết lập hệ thống đại lý như vụ Huỳnh Ngọc Quang bị Công an TP Hồ Chí Minh bắt giữ.

Theo khuyến cáo của Đại tá, PGS.TS Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tội phạm học và phòng ngừa tội phạm, Học viện CSND thì, để phát hiện thuốc giả, người dân có thể lắc vỉ thuốc xem có bị dính, bạc màu hay chảy nước không? Với chai thuốc nước thì chai có bị đóng cặn hay váng mốc không… Cái khó khăn để bảo vệ người tiêu dùng nữa là doanh nghiệp chính hãng ngày một "né" bảo vệ quyền SHTT của mình. Theo ông Vương Trí Dũng, chỉ có 20% doanh nghiệp Việt Nam đề nghị thực thi bảo hộ quyền SHTT. Nếu như trong năm 2012, QLTT nhận được 90 đơn đề nghị xử lý thì từ đầu năm 2013 đến nay mới nhận được 50 đơn.

Cách bảo vệ người tiêu dùng hiện nay là cơ quan chức năng đấu tranh, kiểm tra, xử lý hàng giả và khuyến cáo người tiêu dùng nên cẩn trọng, cảnh giác. Ông Lê Thế Bảo nêu ý kiến: "QLTT Hà Nội nên mở nhiều phòng trưng bày hàng giả, hàng nhái với hàng thật để người tiêu dùng phân biệt".

Theo ông Dũng thì chống xâm phạm sở hữu công nghiệp hiện vẫn còn nhiều đầu mối, cơ quan nào phát hiện việc gì làm việc nấy, doanh nghiệp đề nghị thì làm theo yêu cầu…  nên thiếu một chỉ đạo có tính thống nhất về chống hàng giả. Để xử lý có hiệu quả, đòi hỏi phải có sự phối hợp trách nhiệm giải quyết của nhiều cơ quan thì hiệu quả công tác thực thi sẽ tăng lên rõ rệt.