Mọi chuyện khởi sự khi ông Jose Manuel García-Margallo, đương kim Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Hợp tác với nước ngoài của Tây Ban Nha phát biểu với tờ ABC, nhật báo lâu đời nhất Tây Ban Nha ấn hành ở thủ đô Madrid, rằng Chính phủ Tây Ban Nha đang có kế hoạch thu phí đi lại là 50 euro trên mỗi đầu người dân Gibraltar, khi họ cần qua lại đường biên giới, với mục đích nhằm sử dụng khoản phí này bù đắp những thiệt hại, mà giới ngư phủ Tây Ban Nha bị ảnh hưởng từ các hành động mới đây của chính quyền Gibraltar.
Ở vị trí nằm lọt thỏm phía cực tây nam bán đảo Iberia, bao bọc 3 bên là Vương quốc Tây Ban Nha và phần còn lại giáp ranh với Địa Trung Hải, lẽ dĩ nhiên người Gibraltar muốn di chuyển theo đường bộ ra bên ngoài chẳng còn cách nào khác là phải băng qua phần đất Tây Ban Nha.
Phát biểu trên của Ngoại trưởng J. García-Margallo là phản ứng mới nhất, sau khi phía Gibraltar cho lắp đặt 70 khối bê tông vào 2 tuần lễ trước, tạo thành "rặng san hô nhân tạo" trên mặt biển nhằm ngăn cản ngư dân Tây Ban Nha đánh bắt cá trong hải phận của mình. Đồng thời phía Madrid đe dọa sẽ đóng cửa không phận, cũng như ngưng cung cấp dịch vụ không lưu dẫn đường cho các chuyến bay quốc tế cất và hạ cánh ở Gibraltar.
Ngoài ra, lần đầu tiên sẽ tiến hành kiểm toán thuế đồng loạt đối với khoảng 6.000 bất động sản của công dân Gibraltar ở Tây Ban Nha. Bên cạnh đó, Madrid cũng lên tiếng cáo buộc rằng, lâu nay chính quyền Gibraltar đã dung túng cho việc né tránh mức thuế cao của vô số công ty đang ký tại vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh, mặc dù hoạt động kinh doanh chủ yếu của họ là ở Tây Ban Nha.
"Mỗi năm chúng ta thất thu hàng trăm triệu euro từ hành động trốn thuế này, trong khi Tây Ban Nha cùng với Hy Lạp là 2 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng tài chính trong khối Liên minh châu Âu", Bộ trưởng Bộ Kinh tế và năng lực cạnh tranh Tây Ban Nha Luis de Guindos Jurado nhấn mạnh. Về phần mình qua một thông cáo báo chí của Chính phủ, Thủ tướng Tây Ban Nha Mariano Rajoy cho rằng "quyết định đơn phương lắp đặt các khối bê tông trong vịnh Algeciras là hành động không thể chấp nhận được".
Đáp lại sự chỉ trích gay gắt từ Madrid, Bộ trưởng thứ nhất Fabian Picardo là người đứng đầu chính quyền Gibraltar, đã trao đổi với Hãng tin Anh BBC rằng: "Tây Ban Nha là một nhà nước với những lời lẽ mang đầy tính hiếu chiến". Còn Thủ tướng Anh David Cameron đã hùng hồn tuyên bố: "Sẽ bảo đảm tất cả các quyền lợi và nghĩa vụ của công dân Gibraltar theo quy định trong Hiến pháp, cũng như không nhượng bộ về vấn đề chủ quyền trước những đòi hỏi vô lý của Tây Ban Nha".
Đồng thời London cũng gửi một tàu chở trực thăng và 3 tàu khu trục hiện đại tới vịnh Algeciras án ngữ cửa ngõ lối vào Địa Trung Hải, thể theo yêu cầu của Thống đốc Gibraltar - Sir Adrian Johns để tuần tra quanh khu vực tranh chấp ngư trường đánh cá.
Diễn biến mới nhất liên quan đến sự căng thẳng bùng phát, là cuộc điện đàm kéo dài 10 phút vào ngày 12/8 vừa qua giữa Thủ tướng Anh D. Cameron và người đồng nhiệm Tây Ban Nha M. Rajoy. Trên tinh thần là những đồng minh chiến lược trong khối Liên minh châu Âu (EU), 2 nhà lãnh đạo đã đi đến sự nhất trí là sẽ giảm bớt những tranh chấp mới phát sinh thông qua đàm phán hòa bình, có sự tham dự và kiểm soát từ đại diện tối cao của EU.
Trước đó ông Olivier Bailly, phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu (EC) lưu ý rằng, do lãnh thổ Gibraltar không thuộc vùng đi lại tự do theo Hiệp định Schengen, nên phía Tây Ban Nha có quyền áp đặt việc kiểm soát biên giới để phòng ngừa nạn buôn lậu ma túy, cũng như các tệ nạn xuyên lục địa khác phát xuất từ châu Phi bên kia bờ Địa Trung Hải. Đồng thời người phát ngôn O. Bailly cũng lên tiếng khẳng định, những tranh cãi hiện tại giữa Anh với Tây Ban Nha sẽ được giải quyết thông qua các định chế của EU, tránh sự rạn nứt không đáng có trong mối quan hệ giữa các quốc gia thành viên.
Được biết, Gibraltar là một quần thể đô thị chiếm diện tích vỏn vẹn có 6,7km2, với tổng dân số chưa đầy 30.000 người, vốn là một phần thuộc lãnh thổ Vương quốc Tây Ban Nha trong lịch sử. Tới năm 1704 đã bị liên quân Anh - Hà Lan xâm chiếm, rồi đến năm 1713 theo Hiệp ước Utrecht, vùng đất quanh eo biển Gibraltar được "nhượng lại vĩnh viễn" cho đế chế Anh.
Từ đó cho đến nay, các chính phủ kế tiếp nhau ở Madrid đều nêu yêu sách đòi chủ quyền đối với vùng đất trọng yếu này, cùng bằng chứng đi kèm là London đã từng trao trả các lãnh thổ Hồng Công và Macau về lại cho Trung Quốc
