Cần thêm giải pháp tận dụng “nguồn lực lao động hồi hương”

Đặc biệt, lao động tham gia các chương trình phái cử như EPS, IM Japan luôn được đánh giá rất cao cũng phải chật vật tìm việc làm khi về nước cho thấy sự lãng phí trong việc tận dụng nguồn lao động này. Đồng thời, “nguồn lực lao động hồi hương” này rất cần có những giải pháp phù hợp.

Loay hoay bài toán việc làm

Kết thúc hợp đồng lao động tại Nhật Bản, anh Nguyễn Văn Thanh (quê Thanh Hoá) về nước đầu năm 2025 với hành trang là tay nghề khá vững trong lĩnh vực nông nghiệp. Anh Thanh cho hay, về nước sau khi nghỉ ngơi một thời gian anh quyết định đi tìm việc trong lĩnh vực mình thông thạo và có kinh nghiệm nhất. Trong bối cảnh lĩnh vực công nghệ cao trong nước cũng đang phát triển mạnh, anh rất hy vọng sẽ tìm kiếm được việc làm phù hợp.

Vậy nhưng, công cuộc tìm việc lại không hề dễ dàng. “Chúng tôi về nước không có bằng cấp hay chứng chỉ gì, chỉ có kinh nghiệm thực tế. Trong khi một số doanh nghiệp trong nước tôi đến ứng tuyển lại yêu cầu bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn. Kinh nghiệm thực tế lại khó chứng minh trên giấy tờ vì vậy rất khó tìm được công việc phù hợp”, anh Thanh cho biết. Sau quãng thời gian chật vật tìm việc, anh Thanh lên Hà Nội làm tài xế xe công nghệ tạm thời. Mệt mỏi, gần đây anh đã quyết định trở về quê để làm… lao động phổ thông.

Với kinh nghiệm làm việc sau khi kết thúc hợp đồng đi làm việc theo Chương trình phái cử EPS tại Hàn Quốc về nước, anh Lê Văn Hùng (Sóc Sơn, Hà Nội) cũng đang gặp không ít khó khăn khi tìm việc làm phù hợp.

“Chuyên môn của tôi là kỹ thuật mảng điện tử. Thế nhưng từ lúc về nước đến giờ đã đi phỏng vấn, tham gia một số hội chợ việc làm mà vẫn chưa thể tìm được việc phù hợp. Dù mình có kỹ năng làm việc nhưng một số đơn vị vẫn xếp chung hồ sơ vào với lao động phổ thông do không có chứng chỉ kỹ năng nghề theo khung trong nước. Ở mức kỹ năng này thì mức lương sẽ rất thấp nên tôi đang tính có thể sẽ mua ôtô điện để chạy dịch vụ hoặc có thể phải tìm một công việc khác trái sở trường”, anh Hùng cho hay.

Mỗi năm hiện Việt Nam đang đưa khoảng 140 – 160 nghìn lao động ra nước ngoài làm việc. Số lao động Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài hiện nay cũng đã vượt qua con số 600 nghìn người. Mục tiêu đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc là chính sách lớn nhằm giải quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao tay nghề, kỹ năng và tác phong công nghiệp, đồng thời góp phần phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế. Đưa lao động ra nước ngoài làm việc cũng nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Người lao động khi ra nước ngoài làm việc sẽ học hỏi kỹ năng nghề, tác phong làm việc tiên tiến, ngoại ngữ và kinh nghiệm quốc tế. Nguồn lao động này khi về sẽ là nguồn bổ sung chất lượng cho thị trường trong nước. Thế nhưng câu chuyện lao động có kỹ năng khi đi làm việc từ nước ngoài về nước phải chật vật tìm việc nhiều năm qua không còn mới. Bài toán này vẫn chưa tìm được lời giải có hiệu quả.

Nâng cao hiệu quả hồi hương – tái hoà nhập

Báo cáo kết quả tổng kết công tác năm 2025, Trung tâm lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) cho biết, về công tác đào tạo, giáo dục định hướng, hỗ trợ người lao động sau khi về nước, năm 2025, Trung tâm đã xây dựng phương án và tổ chức 93 khóa đào tạo cho 9.665 lượt người lao động tại 5 địa điểm Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Nghệ An, Đà Nẵng, Đồng Tháp. Xây dựng cơ sở dữ liệu của trên 5.500 lao động EPS về nước. Phối hợp với Sở Nội vụ, Trung tâm Dịch vụ việc làm các tỉnh tổ chức 6 hội chợ việc làm cho lao động về nước, thu hút 137 doanh nghiệp tuyển dụng với hơn 2.000 lượt người tham gia (trong đó có 130 lao động EPS đạt sơ tuyển).

Ngoài ra, Trung tâm còn phối hợp với Văn phòng và Công ty phía bạn tổ chức các phiên phỏng vấn tuyển dụng chuyên biệt theo nhu cầu doanh nghiệp. Tổ chức các buổi gặp gỡ người lao động tại các Trung tâm Hỗ trợ lao động ngoài nước để tuyên truyền chính sách, vận động người lao động tuân thủ hợp đồng về nước đúng quy định.

Ông Đặng Huy Hồng, Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước cho biết, định hướng công tác năm 2026, Trung tâm Lao động ngoài nước tiếp tục giữ vững, củng cố các thị trường tiếp nhận lao động truyền thống đang triển khai, đồng thời mở rộng thị trường mới có chất lượng, thu nhập tốt và tiềm năng. Ưu tiên các giải pháp gia tăng số lượng lao động có kỹ năng, tay nghề cao, gắn với các ngành, nghề có liên quan đến công nghệ, chuyển đổi số.

Đồng thời, Trung tâm cũng chú trọng thúc đẩy sự tham gia của nhóm lao động thuộc diện chính sách, quân nhân, Công an xuất ngũ. “Đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý dữ liệu, tăng cường ứng dụng các công nghệ hiện đại. Tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tích hợp và các ứng dụng trực tuyến phục vụ toàn bộ quy trình nghiệp vụ: từ tiếp nhận nhu cầu, tuyển chọn, đào tạo, quản lý quá trình người lao động làm việc ở nước ngoài, đến hỗ trợ người lao động hoàn thành hợp đồng, tái hòa nhập thị trường lao động trong nước và khởi nghiệp”, ông Hồng cho biết.

Theo các chuyên gia, việc triển khai thực hiện “vòng tuần hoàn nhân lực” từ chuẩn bị nguồn - tuyển chọn - đào tạo - phái cử - quản lý, bảo vệ ở nước ngoài - đến hỗ trợ hồi hương và tái hòa nhập là quy trình chuẩn để triển khai hiệu quả các chương trình đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Cần phải triển khai rộng rãi và hiệu quả mô hình “vòng tuần hoàn nhân lực” mà Trung tâm Lao động ngoài nước tiên phong thực hiện này. Tuy nhiên, thực trạng lao động ra nước ngoài làm việc về nước khó khăn trong tìm việc hiện nay cũng còn nhiều thách thức.

Chẳng hạn, kỹ năng học được ở nước ngoài của người lao động đôi khi không hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp trong nước. Người lao động về nước, số tiền tích lũy được không đủ để khởi nghiệp, hoặc thiếu kinh nghiệm quản lý, kinh doanh. Nhiều lao động khó tiếp cận thông tin thị trường lao động và các cơ hội việc làm chính thức.

“Do đó, bài toán này đòi hỏi chiến lược dài hạn, kết hợp đào tạo, hỗ trợ tài chính, kết nối thị trường và cả thay đổi nhận thức. Cần đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm, kết nối lao động trở về với các doanh nghiệp trong nước. Có thể hỗ trợ đào tạo lại, hoặc nâng cao kỹ năng cho người lao động bằng cách cung cấp các khóa học chuyển đổi nghề, nâng cao tay nghề theo nhu cầu thị trường. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để triển khai bằng cách xây dựng các nền tảng kết nối, cung cấp thông tin trực tuyến…”, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội nhận định.