Cần kiểm soát thuốc lá thế hệ mới có trách nhiệm

Thời gian gần đây, việc sử dụng thuốc lá thế hệ mới nhập lậu ngày càng gia tăng, làm thất thu ngân sách nhà nước, gây mất trật tự an toàn xã hội…

Tại hội thảo “Kiểm soát thuốc lá mới có trách nhiệm” tổ chức ngày 5/7, nhiều chuyên gia, đại biểu đã thảo luận về tính cấp thiết của việc cần quản lý những sản phẩm thuốc lá thế hệ mới phù hợp với Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá hiện hành và định hướng hợp pháp hóa có trách nhiệm trên cơ sở bảo vệ giới trẻ, cộng đồng.

Cần sớm có sự thống nhất giữa các bộ, ngành

Hiện Chính phủ và Bộ Công thương đang xem xét cho phép kinh doanh thí điểm thuốc lá thế hệ mới nhằm giảm nhập lậu các sản phẩm này, chống thất thu ngân sách, tránh tác động tiêu cực lên ngành sản xuất công nghiệp thuốc lá trong nước, đồng thời đảm bảo có thời gian đánh giá tác động kinh tế - xã hội của sản phẩm thuốc lá thế hệ mới trước khi luật hóa.

Cần kiểm soát thuốc lá thế hệ mới có trách nhiệm -0
Nhiều hội thảo đã được tổ chức nhằm góp thêm tiếng nói xây dựng chính sách quản lý phù hợp đối với thuốc lá thế hệ mới.

Hiện nay ở Việt Nam, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới chưa có chính sách quản lý, chưa được phép lưu hành nhưng lại được bán ở thị trường chợ đen với nhiều hình thức như rao trên mạng, trong cửa hàng truyền thống... Những sản phẩm này hầu hết được nhập khẩu qua đường xách tay, nhập lậu… không được quản lý về chất lượng, nguồn gốc.

Theo ông Trần Thành Trung, Phòng Công nghiệp thực phẩm - Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, cần một hành lang pháp lý để kiểm soát thuốc lá thế hệ mới nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ông Trung cho rằng hiện nay, việc tiếp cận sản phẩm này lại rất dễ dàng do chưa có biện pháp quản lý và chế tài. Hệ lụy kéo theo là nhà nước không thu được thuế, người dân muốn sử dụng thuốc lá thế hệ mới phải tiếp cận sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm soát về chất lượng dẫn đến ảnh hưởng tới sức khỏe… 

Hiện Bộ Công Thương đang xây dựng phương án quản lý trình Chính phủ theo hướng phù hợp với Hiến pháp, Luật Đầu tư, các quy định khác liên quan và chỉ đạo của Chính phủ đảm bảo chặt chẽ, phù hợp Chiến lược Quốc gia về giảm thiểu tác hại của thuốc lá, an toàn sức khỏe người sử dụng, dung hòa quyền lợi giữa các chủ thể liên quan và phù hợp thông lệ quốc tế. Theo nghiên cứu của Bộ Công Thương, thuốc lá thế hệ mới (bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng) đều phù hợp với định nghĩa sản phẩm thuốc lá quy định tại khoản 1 điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá 2012, do vậy thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 67/2013/NĐ-CP về kinh doanh thuốc lá.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Đại Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp cho biết Bộ Tư pháp với vai trò là cơ quan thẩm định các văn bản luật đã khẳng định thuốc lá mới phù hợp với định nghĩa của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá năm 2012, cần đưa vào phạm vi điều chỉnh của luật hiện hành. 

Cũng theo ông Hải, để quản lý các loại thuốc lá mới này, cần có biện pháp và quy định chặt chẽ về quản lý, chẳng hạn như về tiêu chuẩn chất lượng của sản phẩm, quy chuẩn sản xuất, nhập khẩu, quy định về thu thuế, quy định về người bán, người mua… cũng như quy định về nguyên tắc kinh doanh có trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà cung cấp. Ông Hải đề nghị Chính phủ cần nghiên cứu, có quy định để quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá thế hệ mới. 

Tham khảo thông lệ quốc tế, dùng thuế để định hướng hành vi tiêu dùng

Ông Nguyễn Chí Nhân, Trưởng Ban Pháp chế - Đào tạo, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam (VTA) cho biết: Hiện cách thức quản lý đối với nhóm sản phẩm thế hệ mới này của các quốc gia tương đối đa dạng. Nhiều nước đưa thuốc lá thế hệ mới vào quản lý dưới luật hiện hành, một số nước cẩn trọng hơn bằng cách thí điểm trước khi cho phép kinh doanh chính thức. Hiện tại, rất nhiều nước tiên tiến trên thế giới có chính sách quản lý rất chặt chẽ trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm và các sản phẩm có ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng như Mỹ, EU, Nga, Nhật, Hàn Quốc… đã xây dựng chính sách quản lý và cho phép bán các loại sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Đây có thể là cơ sở để các nhà làm chính sách tham khảo vận dụng trong việc xây dựng chính sách tại Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính đề xuất: Dù thí điểm hay chính thức đều cần đưa thuốc lá thế hệ mới vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt để định hướng tiêu dùng, góp phần giảm việc tiêu dùng các sản phẩm có hại cho sức khỏe.

Hải quan thế giới và Việt Nam xếp thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng vào cùng một phân nhóm

Thuốc lá làm nóng và thuốc lá điện tử cùng thuộc nhóm sản phẩm hóa hơi mà không đốt cháy, bởi vậy, hai sản phẩm có nhiều điểm tương đồng. Thứ nhất, cả hai sản phẩm này đều sử dụng thiết bị điện tử và đều hoạt động theo cơ chế làm nóng để tạo ra khí hơi (aresol) có chứa nicotin. Do không có quá trình đốt cháy như thuốc lá điếu, cả hai sản phẩm đều không có hắc ín (tar) - một trong những sản phẩm phụ chứa các thành phần gây hại của khói thuốc. 

Thứ hai, cả thuốc lá làm nóng và thuốc lá điện tử cùng phù hợp với định nghĩa “thuốc lá khác” được quy định tại Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá. Do sự tương đồng về đặc tính kỹ thuật, Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) đã tạo ra phân nhóm mới (24.04) cho dung dịch thuốc lá điện tử và điếu thuốc lá làm nóng, chứ không đưa vào phân nhóm 24.02 dành cho thuốc lá truyền thống. Việc thuốc lá thế hệ mới cùng được đưa vào phân nhóm riêng cũng cho thấy WCO ghi nhận sự tương đồng giữa thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng. Phù hợp với hướng dẫn của WCO, Bộ Tài chính cũng đã ban hành Thông tư 31/2022/TT-BTC ngày 8/6/2022 về Danh mục hàng hóa Xuất nhập khẩu 2022, qua đó cũng đã tạo ra phân nhóm mới là 24.04 cho thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng.

Với cơ chế hoạt động và phân loại sản phẩm như vậy, sản phẩm thuốc lá làm nóng và thuốc lá điện tử nên được đưa vào quản lý dưới cùng một văn bản pháp lý, cùng thời điểm để đảm bảo tính đồng bộ và bao quát, tiết kiệm chi phí cho ngân sách nước ta. Đây cũng là kinh nghiệm quản lý thuốc lá thế hệ mới của nhiều quốc gia phát triển trên thế giới.​​​​​​

Khuyến nghị cần cho lưu hành thuốc lá điện tử hệ thống đóng

Thuốc lá điện tử cấu thành từ 2 sản phẩm riêng biệt, là: (1) thiết bị điện tử có pin sạc, là công cụ hỗ trợ nhằm mục đích giảm thiểu rủi ro bằng việc tạo ra cơ chế dùng để tạo nhiệt hóa hơi thay thế cho việc đốt cháy thuốc lá; (2) đầu chứa dung dịch có chứa nicotine. 

Thuốc lá điện tử gồm có hai loại là thuốc lá điện tử hệ thống đóng và thuốc lá điện tử hệ thống mở. Ở thuốc lá điện tử hệ thống mở, người dùng có thể tái nạp dung dịch hoặc pha trộn thêm với các loại dung dịch hoặc các chất khác. 

Ở thuốc lá điện tử hệ thống đóng, chỉ có đầu dung dịch đã được pha chế và đóng gói kín theo tiêu chuẩn chất lượng của nhà sản xuất mới có thể sử dụng được cho thuốc lá điện tử hệ thống đóng. Người dùng không thể thêm bớt nồng độ, hay pha trộn thêm các loại chất khác. Do đó, chất lượng dung dịch được đảm bảo từ nhà sản xuất theo đúng quy chuẩn kỹ thuật yêu cầu. Vì vậy, tính an toàn được đảm bảo hơn nhiều so với thuốc lá điện tử hệ thống mở.

Do đó, các chuyên gia cho rằng trong giai đoạn này, Việt Nam chỉ nên cho lưu hành  thuốc lá điện tử hệ thống đóng, để đảm bào an toàn cho người sử dụng. Điều này đang là cấp thiết vì 90% thị trường thuốc lá thế hệ mới nhập lậu là thuốc lá điện tử, gấp 9 lần so với thuốc lá làm nóng (theo dữ liệu khảo sát thị trường Việt Nam được thực hiện bởi công ty nghiên cứu thị trường Kantar năm 2022). Vào năm 2020, Bộ Y tế cũng thực hiện khảo sát điều tra tình hình sử dụng thuốc lá tại 34 tỉnh, thành cho thấy, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng tới 18 lần.

Khánh An

Các tin khác

Cảnh báo về một số sản phẩm bị thu hồi, ảnh hưởng người tiêu dùng

Cảnh báo về một số sản phẩm bị thu hồi, ảnh hưởng người tiêu dùng

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vừa phát đi cảnh báo về một số sản phẩm, hàng hóa bị thu hồi tại nước ngoài trong tháng 6/2026 do không bảo đảm an toàn cho người sử dụng. Các sản phẩm này có khả năng lưu thông tại Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng.

Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số

Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số

Các ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) tiếp tục được ngành Hải quan triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, hỗ trợ công tác chuyên môn nghiệp vụ và tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Phát hiện mẫu thuốc ACTISÔ không đạt chất lượng

Phát hiện mẫu thuốc ACTISÔ không đạt chất lượng

Ngày 30/6, thông tin từ Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng cho biết, đã yêu cầu một nhà thuốc tại xã Đức Trọng niêm phong toàn bộ số thuốc cổ truyền ACTISÔ của Công ty Cổ phần Dược Lâm Đồng vì không đạt yêu cầu chất lượng chỉ tiêu giới hạn cho phép về thể tích theo tiêu chuẩn cơ sở.

Chặn thực phẩm bẩn từ biên giới đến bàn ăn

Chặn thực phẩm bẩn từ biên giới đến bàn ăn

Liên tiếp các vụ phát hiện, bắt giữ thực phẩm nhập lậu, hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc cho thấy thực phẩm bẩn vẫn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Thực trạng này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, từ kiểm soát biên giới đến quản lý lưu thông và nâng cao ý thức tiêu dùng.

Giá vàng trồi sụt, người mua “canh lỗ”

Giá vàng sụt giảm mạnh

Giá vàng thế giới lại thủng mốc 4.000 USD/ounce, đã kéo giá vàng giảm tới 2 triệu đồng mỗi lượng ngay khi mở cửa.

Giá vàng tuột mốc 160 triệu đồng/lượng

Từ 1/7, bán vàng miếng phải nộp thuế

Theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, từ 1/7/2026, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng phải chịu thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 0,1%.

Công an Đồng Nai quyết liệt xử lý hàng giả, hàng nhái

Công an Đồng Nai quyết liệt xử lý hàng giả, hàng nhái

Không chỉ tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Công an TP Đồng Nai còn đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp; từng bước xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp chân chính.

Phát hiện hơn 7 tấn chân gà đông lạnh quá hạn sử dụng

Phát hiện hơn 7 tấn chân gà đông lạnh quá hạn sử dụng

Cơ quan Công an và Quản lý thị trường ở Đồng Nai tiến hành kiểm tra và phát hiện hơn 7 tấn chân gà không rõ nguồn gốc, hết hạn sử dụng, vi phạm quy định về an toàn thực phẩm tại một công ty chuyên sản xuất chân gà rút xương.

28 bộ, cơ quan và 19 địa phương giải ngân đầu tư công thấp

28 bộ, cơ quan và 19 địa phương giải ngân đầu tư công thấp

Trong khi nhiều bộ ngành giải ngân đầu tư công thấp, Chính phủ đã chính thức phê duyệt phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện, nhằm nâng cao trách nhiệm, ý thức, tính chủ động chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính và tinh thần chủ động của tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công.

Khẳng định tầm vóc, bản lĩnh và tinh thần Việt

Khẳng định tầm vóc, bản lĩnh và tinh thần Việt

Dù chịu nhiều yếu tố bất lợi từ địa chính trị thế giới, mục tiêu tăng trưởng 2 con số vẫn được Đảng và Chính phủ đặt quyết tâm hoàn thành. Những tín hiệu lạc quan về tăng trưởng cho thấy chúng ta đang đi đúng hướng.

Chuyển đổi xanh để vươn ra biển lớn

Chuyển đổi xanh để vươn ra biển lớn

Không còn là “chiếc áo khoác trang trí”, tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị) đang định hình lại luật chơi thương mại toàn cầu. Đây là yếu tố sống còn, là “tấm hộ chiếu” bắt buộc để Việt Nam vươn ra biển lớn, bứt phá tăng trưởng trong kỷ nguyên mới.

 “Nem nướng Khánh Hòa làm từ thịt chuột” là tin giả mạo

“Nem nướng Khánh Hòa làm từ thịt chuột” là tin giả mạo

Từ kết quả xác minh bước đầu, cơ quan chức năng xác định thông tin đăng tải trên mạng xã hội TikTok cho rằng nem nướng Khánh Hòa chế biến từ thịt chuột là tin... giả mạo, đồng thời khuyến cáo người sử dụng mạng xã hội cần phải cẩn trọng, không nên bình luận, chia sẻ những tin xấu, độc, giả mạo, không đúng sự thật là vi phạm pháp luật.