Ông Lê Sa Huỳnh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Quảng Trị cho biết, Nghị định số 24/2013/NĐ-CP ngày 28/3/2013 được phê duyệt, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hôn nhân và Gia đình về quan hệ hôn nhân, gia đình có yếu tố nước ngoài.
Trong đó, bỏ thủ tục niêm yết các loại giấy tờ đăng ký kết hôn của đương sự tại UBND cấp xã, nơi công dân Việt Nam đang thường trú. Lợi dụng sự sơ hở này, một số đối tượng đã tìm cách đăng ký kết hôn trái luật định.
Điển hình, trường hợp Võ Vi V. (24 tuổi, là sinh viên, hiện sống tại Thụy Điển) đề nghị đăng ký kết hôn với Lương H. (28 tuổi, trú tại xã Gio Việt, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị). Qua nghiên cứu và thẩm tra hồ sơ, cán bộ Sở Tư pháp nhận thấy mẹ của V. là bà Lương Thị T. và H. cùng họ, cùng quê quán.
Nghi ngờ giữa hai đương sự có quan hệ huyết thống, Sở có công văn đề nghị UBND xã Gio Việt xác minh nhân thân của V. và H. Qua xác minh cho thấy, giữa V. và H. có mối quan hệ bà con. Cụ thể, V. là con đẻ của bà Lương Thị T., mà bà T. là em ruột của ông Lương Văn X. (bố đẻ của H).
Theo mẫu tờ khai đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài đang hiện hành, UBND xã Gio Việt chỉ cần cung cấp và xác nhận thông tin về tình trạng hôn nhân của anh Lương H, đương sự đang sinh sống tại địa phương. Thế nên, vô hình trung vấn đề xác minh quan hệ huyết thống và một số yếu tố liên quan đã bị bỏ ngỏ. Nếu cán bộ Sở Tư pháp không thận trọng trong thực hiện nhiệm vụ, chắc chắn hành vi kết hôn trái pháp luật giữa V và H sẽ xảy ra…
Nghị định số 24/2013/NĐ-CP ra đời đã cắt giảm một số thủ tục hành chính, nhằm giúp công dân thuận lợi trong đăng ký kết hôn. Tuy nhiên, việc bỏ đi thủ tục niêm yết các loại giấy tờ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại trụ sở UBND cấp xã nơi công dân Việt Nam đang thường trú gây ra nhiều khó khăn cho cán bộ Sở Tư pháp trong quá trình giải quyết hồ sơ, vì không thể nắm bắt rõ về mối quan hệ của hai đương sự ở địa phương. Trong khi đó, với tờ khai đăng ký kết hôn, UBND xã, phường, thị trấn chỉ có nhiệm vụ xác minh về tình trạng hôn nhân.
Thêm vào đó, Nghị định 24/2013/NĐ-CP cũng bỏ đi quy định hai đương sự phải có mặt tại Sở Tư pháp để tiến hành phỏng vấn, xác minh thông tin, mà chỉ cần một bên tham gia phỏng vấn, người còn lại có thể ủy quyền lại cho cá nhân khác. Điều này khiến cán bộ Sở Tư pháp khó khăn hơn trong việc xác minh mối quan hệ giữa hai đương sự. Ngoài ra, họ cũng khó tư vấn cho đương sự trước khi kết hôn vì không biết người chồng hoặc vợ ở nước ngoài gặp vấn đề gì về sức khỏe, tâm thần hay không…
