Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013; đây là một đạo luật quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước ta trong việc tiếp tục tăng cường, đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống, góp phần nâng cao dân trí pháp lý, ý thức pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức, cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, trong đó có lực lượng Công an và nhân dân.
Để triển khai thi hành luật này, Bộ Công an đã tổ chức tập huấn, quán triệt cho cán bộ cốt cán, báo cáo viên pháp luật, cán bộ làm công tác pháp chế và có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các Tổng cục, Bộ Tư lệnh, đơn vị trực thuộc Bộ, Công an các địa phương thực hiện. Trong những ngày này, toàn lực lượng Công an nhân dân đang tích cực, nỗ lực cùng với các Bộ, ban, ngành, đoàn thể và các địa phương trong toàn quốc triển khai có hiệu quả Ngày pháp luật theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và cấp có thẩm quyền.
Theo quy định của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Ngày pháp luật được tổ chức vào ngày 9/11 hằng năm nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội; xây dựng niềm tin, tình cảm, thái độ ứng xử, ý thức bảo vệ pháp luật của toàn dân, cùng đó, đề cao giá trị con người, xây dựng nhân cách, đề cao ý thức làm chủ, tôn trọng kỷ luật, tự do trong khuôn khổ pháp luật, coi trọng các giá trị đạo đức tốt đẹp, ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ công dân, lòng yêu nước, xây dựng lối sống, nếp sống văn hóa, phát huy giá trị văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, tạo nên sự bền vững của ý thức pháp luật, kỷ cương, phép nước, cùng tích cực hành động vì một Việt Nam dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; nâng cao hiệu quả xây dựng, phổ biến, giáo dục pháp luật và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; hướng tới xây dựng nền văn hóa pháp lý trên tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, xã hội và cá nhân.
Với ý nghĩa đó, mọi cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân phải tập trung nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật, gương mẫu chấp hành hiến pháp, pháp luật, tích cực tham gia bảo vệ Hiến pháp, pháp luật và thông qua chức trách, nhiệm vụ của mình động viên toàn dân đoàn kết, nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành Hiến pháp, pháp luật, tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, xây dựng có hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần cùng với toàn Đảng, toàn dân đưa pháp luật vào cuộc sống, từ đó lan tỏa sâu rộng tới 364 ngày còn lại của năm, mỗi ngày đều là Ngày pháp luật.
Năm 2013 là năm đầu tiên tổ chức Ngày pháp luật trong phạm vi toàn quốc và cũng là năm ghi nhận một sự kiện rất quan trọng trong đời sống chính trị - pháp lý của đất nước, đó là việc toàn dân tích cực tham gia đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, vì thế, việc tổ chức Ngày pháp luật năm 2013 lại càng có ý nghĩa xã hội, nhân văn sâu sắc, rộng lớn nhằm phát huy ý thức tôn trọng, chấp hành Hiến pháp, pháp luật của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nói riêng, các tầng lớp nhân dân nói chung, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, làm giảm tỷ lệ vi phạm pháp luật.
Để Ngày pháp luật năm 2013 được triển khai thống nhất và đạt hiệu quả thiết thực, Bộ Công an đã ban hành Văn bản số 4071/BCA-V19 gửi các Tổng cục, Bộ Tư lệnh, các đơn vị trực thuộc Bộ và Công an các địa phương, theo đó, chủ đề Ngày pháp luật trong Công an nhân dân được xác định là: “Lực lượng Công an nhân dân xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp, pháp luật vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh”.
Thời gian triển khai Ngày pháp luật được tổ chức trong tuần lễ từ ngày 4 đến ngày 10/11/2013, trong đó, cao điểm vào ngày 9/11/2013, với các khẩu hiệu hành động: “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, “Tôn trọng và chấp hành Hiến pháp, pháp luật là nét đẹp văn hóa của mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân”, “Cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân gương mẫu chấp hành Hiến pháp và pháp luật”, “Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ an ninh, trật tự, đấu tranh phòng, chống tội phạm là trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân”…
Công an các đơn vị, địa phương căn cứ vào thực tiễn công tác, chiến đấu của mình, tập trung đẩy mạnh các hoạt động thông tin, truyền thông, giới thiệu rộng rãi về Ngày pháp luật, treo khẩu hiệu, băng rôn, áp phích tại trụ sở cơ quan, đơn vị, biên soạn, phát hành tờ gấp tìm hiểu về Ngày pháp luật, tổ chức mít tinh hưởng ứng Ngày pháp luật trong các trường Công an nhân dân, tổ chức hưởng ứng Ngày pháp luật trong đoàn viên, thanh niên, tổ chức các cuộc hội nghị, hội thảo phổ biến, quán triệt về vị trí, vai trò của Hiến pháp, pháp luật, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, thông tin, đánh giá về tình hình thực tiễn xây dựng pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật và thi hành pháp luật năm 2013, biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân xuất sắc, những điển hình tiên tiến trong công tác xây dựng pháp luật, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thi hành pháp luật...
Các hoạt động trên cần gắn kết chặt chẽ với việc thực hiện các cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Công an nhân dân vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, “Học tập và làm theo 6 điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân”, “Công an nhân dân chấp hành nghiêm điều lệnh, xây dựng nếp sống văn hóa vì nhân dân phục vụ” trong Công an nhân dân.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung, tổ chức Ngày pháp luật nói riêng có ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng rất lớn trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội, trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự của lực lượng Công an nhân dân.
Trong bối cảnh tình hình thế giới đang diễn biến phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch vẫn ráo riết đẩy mạnh các hoạt động chống, phá với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, cùng với những vấn đề an ninh truyền thống, nhiều vấn đề an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp, thường xuyên; tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật còn diễn biến phức tạp; mặt khác, ý thức chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức còn nhiều hạn chế, các cấp ủy Đảng, Thủ trưởng Công an các đơn vị, địa phương cần quan tâm hơn nữa đến việc bố trí cán bộ, kiện toàn tổ chức pháp chế, nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên pháp luật, cán bộ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; thường xuyên tổ chức quán triệt, phổ biến, tập huấn, hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện các văn bản pháp luật, nhất là các văn bản pháp luật mới ban hành liên quan đến an ninh, trật tự cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, đảm bảo mỗi cán bộ, chiến sĩ đều biết, hiểu, thấm nhuần và thực thi cho đúng.
Từ đó, thông qua chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận, từng đơn vị công tác, thực hiện tốt việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ và nhân dân trên địa bàn. Tích cực, chủ động phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, cơ quan, đơn vị, nhà trường, doanh nghiệp xây dựng, hoàn thiện các quy chế phối hợp trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật; tiếp tục đổi mới, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho phù hợp với từng loại đối tượng, nhất là số đối tượng đặc thù, tập trung vào các địa bàn trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự, các đối tượng, tầng lớp nhân dân cư trú ở vùng sâu, vùng xa. Để thực hiện tốt, có hiệu quả Ngày pháp luật, tạo đà chuyển biến mạnh mẽ cho công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, đảm bảo cho công tác này đi vào thực chất, có chiều sâu trong toàn lực lượng Công an nhân dân, góp phần giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay
