Cái giá phải trả cho sự coi thường pháp luật

• Hai bị cáo chủ mưu, cầm đầu vụ Đồng Tâm lĩnh án tử hình
• Xét xử vụ án ở xã Đồng Tâm: Hai bị cáo bị đề nghị án tử hình

Những mức án được đưa ra dựa trên hành vi vi phạm và vai trò của từng bị cáo để tuyên đúng người, đúng tội, đúng pháp luật nhưng cũng được suy xét lượng hình, thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật.

Hội đồng xét xử tuyên bản án thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật.

Vụ án hình sự nghiêm trọng, hậu quả đau lòng

HĐXX nhận định đây là vụ án hình sự nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm, các bị cáo coi thường pháp luật, tính mạng người dân, ngang nhiên xâm phạm các hoạt động đúng đắn của Nhà nước, chính quyền địa phương, coi thường tính mạng của những người đang thi hành nhiệm vụ. HĐXX nhận định về tố tụng, cơ quan điều tra và viện kiểm sát trong quá trình điều tra truy tố đã thực hiện đúng quy định và thẩm quyền. Tại tòa, các bị cáo đều không khiếu nại các quyết định tố tụng liên quan.

Luật sư bào chữa cho bị cáo Lê Đình Công trình bày, để Công an Hà Nội điều tra ảnh hưởng tính khách quan vụ án, HĐXX thấy rằng đây là vụ án xảy ra trên địa bàn Hà Nội liên quan tội “Giết người” và “Chống người thi hành công vụ” nên Công an Hà Nội điều tra là đúng quy định. Tại tòa, các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội, lời khai phù hợp với lời khai tại cơ quan điều tra và các chứng cứ khác.

Theo bản án, từ năm 2013 tại xã Đồng Tâm, ông Lê Đình Kình và một số người thành lập “Tổ đồng thuận” lôi kéo nhiều người dân tham gia khiếu kiện, vu khống chính quyền cướp đất, thực hiện nhiều vụ bắt giữ người gây mất trật tự. Các bị cáo Lê Đình Công, Nguyễn Viết Hiểu, Nguyễn Văn Tuyển, Lê Đình Chức, Lê Đình Doanh, Nguyễn Quốc Tiến có vai trò chính trong nhóm bị truy tố tội giết người. Các bị cáo nhiều lần tổ chức họp quay video kêu gọi chống đối, tuyên bố hung hăng. Bị cáo Công cùng Nguyễn Quốc Tiến đã bàn bạc mua lựu đạn, mua khối lượng xăng lớn để làm 85 chai bom xăng, nhiều tuýp sắt gắn dao phóng, gạch đá để chống đối lực lượng chức năng.

Theo HĐXX, rạng sáng 9-1, khi công an di chuyển đến gần thôn Hoành để bảo vệ mục tiêu theo kế hoạch, các bị cáo đã đánh kẻng, bắn pháo sáng. Các bị cáo dùng gạch đá, bom xăng ném về lực lượng Công an. Tổ công tác nhiều lần phát loa kêu gọi các bị cáo dừng hành vi chống đối nhưng các bị cáo vẫn tiếp tục ném bom xăng. Nhằm ngăn chặn hành vi phạm tội, một tổ công tác tiến vào trấn áp, bắt giữ. Khi làm nhiệm vụ, 3 cảnh sát đã bị chọc rơi xuống hố, đổ xăng thiêu. Các chiến sĩ hy sinh do “ngạt khí và cháy than hóa toàn thân”.

HĐXX nhận định bị cáo Công là một trong những người gây ra cái chết của 3   cán bộ, chiến sĩ nên có vai trò quan trọng nhất. Tại tòa dù bị cáo thể hiện sự ăn năn hối cải nhưng vẫn cần áp dụng hình phạt cao nhất là loại bỏ khỏi xã hội. Bị cáo Lê Đình Chức trực tiếp dùng tuýp sắt gắn dao bầu đâm các chiến sĩ công an rơi xuống hố, cùng Doanh đổ xăng đốt. 3 cán bộ, chiến sĩ chết vô cùng tang thương, thể hiện sự quyết liệt của bị cáo trong thực hiện hành vi phạm tội. Hành vi của bị cáo Chức là nguyên nhân trực tiếp gây ra cái chết đối với 3 cán bộ, chiến sĩ công an đang làm nhiệm vụ.

Các bị cáo đều nói lời ăn năn, xin lỗi gia đình 3 cán bộ, chiến sĩ Công an đã hi sinh.

HĐXX xác định bị cáo Lê Đình Doanh trực tiếp ném gạch đá, bom xăng về phía lực lượng chức năng, cùng bị cáo Chức đổ xăng ra chậu, đốt, gạt xuống hố. Doanh là một trong những người trực tiếp gây ra cái chết của 3 cán bộ, chiến sĩ. Bị cáo có thân nhân xấu, 3 lần bị xét xử về các tội khác nhưng không ăn năn mà còn tiếp tục phạm tội với tính chất nghiêm trọng hơn. HĐXX cho rằng lẽ ra cần áp dụng hình phạt loại bỏ bị cáo Doanh ra ngoài xã hội nhưng xét thấy bố và chú ruột đã bị tuyên án tử hình, tại tòa bị cáo thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội nên cần phạt tù vĩnh viễn để đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa chung. Tòa tuyên bị cáo Doanh mức án chung thân.

Bị cáo Nguyễn Viết Hiểu khi phạm tội là người già cao tuổi, không trực tiếp gây ra cái chết cho 3 cán bộ, chiến sĩ nên có thể xem xét giảm nhẹ một phần hình phạt. Hành vi của các bị cáo Công, Chức, Doanh, Hiểu, Tuyển, Tiến đủ yếu tố cấu thành tội “Giết người”. Viện kiểm sát truy tố các bị cáo về tội giết người với tình tiết giết 2 người trở lên, giết người thi hành công vụ, hành vi phạm tội có tính tổ chức là có căn cứ.

Đổi tội danh, lượng hình khi tuyên án

Đối với 19 người còn lại trong nhóm bị cáo bị truy tố tội giết người, HĐXX cho rằng họ bị ông Kình, Công, Hiểu lôi kéo tham gia khiếu kiện hứa hẹn chia đất Đồng Sênh nên đã tham gia “Tổ đồng thuận” chống đối lực lượng chức năng. Một số bị cáo họp bàn mua xăng, làm bom xăng, làm bùi nhùi, góp 33 triệu đồng mua lựu đạn và vận chuyển về nhà ông Kình. Hầu hết các bị cáo có mặt tại nhà ông Kình tối 8-1 để họp bàn phương thức chống đối.

Đồng quan điểm với viện kiểm sát, HĐXX TAND TP Hà Nội nhấn mạnh: Đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, hành vi của các bị cáo là nghiêm trọng. Chỉ vì tham lam, các bị cáo đã tham gia chống đối chính quyền, hô hào, kích động dùng “bom” xăng, gạch đá... tấn công lực lượng Công an. Việc gây ra cái chết cho 3 cán bộ, chiến sĩ công an của các bị cáo thể hiện sự coi thường pháp luật, tính chất côn đồ, hung hãn, gây mất tự trị an, hoang mang, lo lắng và bất bình trong dư luận quần chúng.

Trước đó, theo đại diện của viện kiểm sát về việc đề nghị thay đổi tội danh (từ tội “Giết người” sang tội “Chống người thi hành công vụ”) cho nhóm 19 bị cáo, bởi đánh giá một cách tổng thể thì hành vi của 19 bị cáo này đều đồng phạm giúp sức cho các bị cáo khác về tội giết người như cáo trạng đã truy tố là có căn cứ pháp luật. Tuy nhiên, sau khi đánh giá lời khai nhận tội của các bị cáo tại cơ quan điều tra và lời khai nhận tội của các bị cáo tại tòa, nhận thấy, hầu hết các bị cáo này là nông dân, bị lôi kéo kích động, được hứa chia đất nên đã tham gia “Tổ đồng thuận” và đi theo ông Lê Đình Kình, theo bị cáo Công và Hiểu để thực hiện những hành vi phạm pháp. Theo đó, do bị lôi kéo, kích động nên từng bị cáo đã tham gia thực hiện tội phạm ở những giai đoạn và mức độ nhất định.

Các bị cáo tại tòa.

Qua xét hỏi công khai tại tòa, các bị cáo này đã cơ bản biết rằng, vì nhận thức pháp luật hạn chế, do được hứa hẹn chia đất nên đã mù quáng tin tưởng và đi theo ông Lê Đình Kình. Nhiều bị cáo đã nhận thức được sai phạm, khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải. Xét về bản chất, các bị cáo này đều không phải là những đối tượng chống đối quyết liệt, tham gia có mức độ, phạm tội với lỗi cố ý gián tiếp và không trực tiếp thực hiện hành vi dẫn đến hậu quả làm 3 cán bộ, chiến sĩ tử vong. Do vậy, đại diện viện kiểm sát đã vận dụng chính sách pháp luật, đường lối khoan hồng nhân đạo của Nhà nước để chuyển tội danh nhẹ hơn cho các bị cáo, tạo điều kiện cho các bị cáo có cơ hội làm lại cuộc đời.

Đại diện viện kiểm sát cũng đề nghị HĐXX xem xét giảm nhẹ cho các bị cáo một phần hình phạt, để các bị cáo thấy được sự khoan hồng của pháp luật, yên tâm cải tạo, tu dưỡng thành công dân tốt, có ích cho xã hội.

Trong phần tuyên án, HĐXX TAND TP Hà Nội kết luận, các bị cáo đều là nông dân chất phác, thiếu hiểu biết pháp luật nên đã bị ông Kình, Công, Hiểu lôi kéo. Họ đều không trực tiếp thực hiện hành vi gây ra cái chết cho 3 cán bộ, chiến sĩ. Các bị cáo cũng ăn năn thừa nhận hành vi phạm tội, tại tòa đã thành khẩn gửi lời xin lỗi đến gia đình 3 cán bộ, chiến sĩ công an. HĐXX đồng quan điểm với viện kiểm sát việc thay đổi tội danh với họ từ “Giết người” sang “Chống người thi hành công vụ”.

Bản án khép lại, nỗi đau còn mãi

Bản án cũng nêu quan điểm của luật sư cho rằng nguyên nhân sâu xa xảy ra vụ án là do chính quyền không giải quyết thấu đáo khiếu kiện đất đai kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, tài liệu vụ án và thực tế cho thấy khu đất Đồng Sênh là đất quốc phòng để xây dựng sân bay Miếu Môn. Do vậy tòa không chấp nhận quan điểm này của luật sư. Về quan điểm luật sư cho rằng cơ quan điều tra chưa làm rõ được nguyên nhân tử vong của 3 cán bộ, chiến sĩ, theo HĐXX, các giám định đã thể hiện nguyên nhân tử vong là do ngạt khí cháy toàn thân.

Bị can Chức, Doanh và một số bị cáo khác tại tòa đều khai khi nghe tiếng người rơi xuống hố đã đổ xăng ra chậu đốt rồi gạt xuống hố và thêm 3-5 lần đổ xăng tiếp. HĐXX cho rằng đủ cơ sở khẳng định cái chết của 3 cán bộ, chiến sĩ là do hành vi của các bị cáo gây ra, không chấp thuận lập luận trên của luật sư.

Các bị cáo tại tòa.

HĐXX cũng khẳng định yếu tố thi hành công vụ của lực lượng Công an rất rõ nên quan điểm đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung của luật sư không được chấp thuận. Về ý kiến cho rằng các bị cáo bị ép cung, quá trình điều tra đã ghi âm ghi hình khi hỏi cung theo đúng quy định. Tại phiên tòa, trước chứng kiến của luật sư và cơ quan báo chí, các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội và xin lỗi gia đình 3 cán bộ, chiến sĩ. Do đó HĐXX cũng cho rằng quan điểm của luật sư việc bị cáo bị ép cung là không đúng nên không chấp nhận quan điểm này.

Trước đó, các bị cáo đều bày tỏ sự ăn năn, hối lỗi, mong HĐXX xem xét cho hưởng khoan hồng để sớm trở về với gia đình. Họ gửi lời xin lỗi đến gia đình 3 cán bộ, chiến sĩ hy sinh tại xã Đồng Tâm, xin HĐXX cho hưởng mức án khoan hồng để sớm trở về với gia đình. Các bị cáo cùng gửi lời cảm ơn giám thị trại tạm giam đã giúp nhận ra lỗi lầm. Nhiều bị cáo đề nghị luật sư không tiếp tục bào chữa cho họ.

Vụ án xét xử sơ thẩm khép lại, với mức án được tuyên, dù có hình phạt nào thì hậu quả của vụ án xảy ra, với sự hi sinh của các chiến sĩ công an là không thể bù đắp. Dư luận cùng đồng tình nhìn lại về những sự kiện khởi nguyên dẫn đến hành vi phạm tội của các bị cáo. Việc người dân Đồng Tâm có những kiến nghị về việc quản lý đất tại địa phương đã được các cấp chính quyền địa phương lắng nghe và giải quyết trên cơ sở đúng pháp luật, chứ không phải lắng nghe chiều theo ý kiến của một vài cá nhân làm ảnh hưởng đến toàn xã hội. Hành vi của các bị cáo, dư luận không đồng tình ủng hộ. Vụ án là bài học lớn và đau xót về sự coi thường pháp luật.