I. Tôi xin mở đầu bài viết này bằng câu chuyện từ một chuyên gia tư vấn thuộc Trung tâm Tư vấn Linh Tâm. Một ngày gần đây, trung tâm nhận được cuộc điện thoại cầu cứu từ một bà mẹ tên M.N. (trú tại quận Đống Đa, Hà Nội).
Chị N., vốn là một giáo viên dạy giỏi của một trường THCS. Gia đình đầm ấm cho đến khi cô con gái độc nhất của chị học xong đại học, ra trường. Vốn dòng dõi gia giáo, chị N. luôn căn dặn con mình là nên quan hệ bạn bè có chừng mực, đợi khi nào ra trường có việc làm ổn định thì hãy tính chuyện yêu đương, lập gia đình…
Có một điểm mà trước kia chị N. hay bỏ qua, đó là từ nhỏ đến lớn con chị luôn dẫn đầu lớp về thành tích học tập; song chuyện giao lưu bạn bè hay hoạt động đoàn đội thì rất khép kín. Mặc dù rất xinh đẹp và được nhiều bạn trai ngưỡng mộ song cô gái chỉ có một, hai người bạn gái thân. Và một ngày, chị bàng hoàng khi phát hiện ra những tin nhắn ngọt ngào, nồng ấm trong máy điện thoại của con gái chị cho một cô gái khác.
Vốn tính cẩn thận, chị N. âm thầm theo dõi những biểu hiện của con. Những dòng nhật ký, những bức ảnh, thậm chí những cánh bưu thiếp… đều chỉ xoay quanh một vài cái tên con gái. Và đến lúc chị phải gọi cô con gái lại để nói chuyện. Ban đầu cô con gái còn chối, song đến lúc không thể giấu được nữa, cô gái đành phải thú nhận rằng mình là một lesbian (người đồng tính nữ), và mong mẹ chấp nhận.
Dĩ nhiên chị N. không thể nào gật đầu với mong muốn của con gái, chị muốn đưa cháu đến bệnh viện, các trung tâm chăm sóc sức khỏe vị thành niên… ngõ hầu giúp con chị trở lại với "giới tính thực" của nó. Song chị đã thất bại. Cô con gái từ chỗ giấu giếm nay công khai câu chuyện trước bàn dân thiên hạ. Cô thường đưa bạn gái về, rồi sống với nhau như vợ chồng. Hai đứa thậm chí ôm hôn… trước mặt mọi người.
Khuyên bảo con không được, một lần chị N. không kiềm chế được đã lớn tiếng xúc phạm con. Chẳng ngờ cô gái xách túi, bỏ theo người yêu để chung sống trong một căn nhà trọ.
Chị N. thực sự cảm thấy rối bời, vì chị không biết làm thế nào đành phải đi gõ cửa các trung tâm tư vấn.
Cũng theo chuyên gia tâm lý trên, câu chuyện về người đồng tính luôn là vấn đề nhạy cảm. Một thời gian dài, người đồng tính bị xã hội tẩy chay, miệt thị. Tuy nhiên, thời gian gần đây những người thuộc "giới tính thứ ba" này đã vùng lên để chứng minh họ cũng có quyền riêng tư chính đáng, cần được xã hội chấp nhận và tôn trọng.
Trên thực tế, xã hội cũng đã từng bước thay đổi quan điểm, và chấp nhận ở một chừng mực nào đó quyền sống, quyền được yêu, được lập gia đình với người mình yêu ở người đồng tính.
Dư luận đã từng có những cuộc tranh luận nảy lửa, khi đám cưới giữa cặp đôi T.L. và Q.M. (là hai lesbian) được tổ chức rầm rộ tại một nhà hàng giữa Hà Nội năm 2010. Một năm sau, tới lượt TP HCM chứng kiến cuộc hôn phối giữa hai chàng "đực rựa" (là gay - đồng tính nam) P.O. và N. F. Tiếp đó là nhiều đám cưới đồng tính khác được tổ chức tại Cà Mau, Hà Tiên, Bình Dương…
Trả lời một tờ báo mạng, N.C. - ông chủ" của cửa hàng thời trang cho nam giới tại Hà Nội - đồng thời là một gương mặt khá nổi tiếng trong nhiều cuộc thi thời trang, sắc đẹp dành cho giới trẻ đã trả lời huỵch toẹt: "Đồng tính là một vấn đề khá bình thường và đã được chấp nhận từ lâu…".
Đúng sai của phát ngôn kia đến đâu tạm thời chúng tôi chưa bàn, song dường như sau các sự kiện đình đám trên, các cặp đồng tính ngày càng được trẻ hóa và công khai hóa. Điều này hẳn nhiên là… không bình thường một chút nào.
Người ta có thể dễ dàng gặp một hình ảnh hai người con gái, hoặc hai nam thanh niên đứng ôm nhau, hôn nhau thắm thiết tại những nơi công cộng như trường học, bến xe buýt, công viên…
Thậm chí, có những ca sĩ, nghệ sĩ nhan sắc có hạn, tài năng khiêm tốn lập tức nắm bắt cơ hội tạo scandal nhằm nổi tiếng bằng mọi giá. Họ úp mở với báo giới rằng đang hẹn hò với một "gay"; "lesbian" thậm chí với cả "bio-sexual" (đa giới tính) rồi sau đó vội vàng lên tiếng cải chính…
Đặc biệt trên các trang mạng xã hội dường như trở thành mảnh đất "màu mỡ" để các cặp đôi đồng tính thể hiện. Đơn cử như trường hợp của cặp teen nữ đồng tính T.M. và L.K. công khai "tình yêu" của mình trên mạng. Cả hai đã đăng ký mối quan hệ "đã kết hôn" với nhau trên facebook, đồng thời tung loạt ảnh cực kỳ tình cảm của hai người.
Cộng đồng mạng một phen choáng váng trước sự vô tư của cặp teen này, hai người thoải mái thể hiện tình cảm với nhau trên mạng bằng những bức hình âu yếm có phần thái quá. Không ít cư dân mạng bất bình: "Có nhất thiết phải thể hiện như thế?", "Thật là ngược đời" hay "Mình không phản đối việc các bạn công khai tình cảm, nhưng một cách thái quá, hình ảnh thì lộ liễu thế kia thì mình thấy thực sự phản cảm".
Một thành viên có nickname Hoathuytinh tự nhận mình là một lesbian (đồng tính nữ) cũng lên tiếng: "Tôi không chắc hai bạn kia có đúng là lesbian hay không, nhưng tôi xin nói với các bạn rằng cá nhân tôi hiếm khi muốn công khai tình cảm của mình. Không phải vì tôi ngại với mọi người mà một khi đã yêu, thì chúng tôi chỉ biết đến nhau, chứ còn chuyện được công nhận hay không đã không còn quá quan trọng nữa rồi".
Một nickname khác thì thẳng thắn: đồng tính không có tội, những người đồng tính có quyền được tôn trọng. Nhưng hy vọng các cặp đồng tính hãy hành động và thể hiện một cách lành mạnh, hãy tôn trọng mọi người. Có như thế cộng đồng xã hội mới có thể ủng hộ và tôn trọng họ.
II. Bên cạnh hiện tượng một bộ phận người đồng tính đang thi nhau thể hiện một cách thái quá, thì có một hiện tượng cũng bất bình thường không kém nhưng lại được cho là… bình thường. Đó là hiện tượng sống thử trong giới trẻ.
Chỉ cần dạo quanh một vòng các xóm trọ cho sinh viên trên địa bàn TP Hà Nội như làng Phùng Khoang (Từ Liêm), làng Yên Hòa (Cầu Giấy), khu Cổ Nhuế (huyện Từ Liêm)… người ta có thể dễ dàng bắt gặp những cặp "vợ chồng" sinh viên đang cùng nhau “góp gạo thổi cơm chung”.
Có rất nhiều lý do để các đôi uyên ương tiến hành cuộc sống thử. Đầu tiên là sống thử để tiết kiệm. Thu Loan - sinh viên Trường đại học KHXH&NV cho biết trong thời buổi "kinh tế buồn" như hiện nay, đến "đại gia" còn khốn đốn nữa là sinh viên. Giá cả thị trường cứ tăng vùn vụt hàng ngày, một sinh viên sống xa nhà như Loan sẽ phải đối mặt với nào tiền thuê nhà, tiền điện, nước, Internet, các mặt hàng phục vụ sinh hoạt… Nếu có người chia sẻ gánh nặng kinh tế trên cũng là một việc hết sức hợp lý, hợp tình (!?)
Bên cạnh đó, Văn Tuấn - sinh viên Trường đại học Mỏ - Địa chất tuy không bị khoác gánh nặng cơm áo, nhưng vẫn chọn sống thử bởi khi đó cậu và bạn gái có nhiều thời gian bên nhau, để nuôi dưỡng tình yêu, chăm sóc cho nhau… Tóm lại là được hưởng cuộc sống gia đình thực sự.
Chung quan điểm, Hoài Thu - sinh viên Trường đại học KTQD cho biết khi mới yêu nhau, hầu hết mỗi người đều cảm thấy hạnh phúc khi được ở bên người mình yêu. Gần nhau ban ngày thôi chưa đủ, vì vậy mà đã dọn về ở với nhau để được gần nhau cả về ban đêm.
Có thể thấy rằng chuyện sống thử trong sinh viên và một bộ phận giới trẻ dường như là chuyện… bình thường. Họ cho như vậy mới là giống Tây, là tiến bộ, là hiện đại… "sinh viên thời @ là phải như thế". Thậm chí một vị đạo diễn nổi tiếng tên Q.D. trong một bài phỏng vấn của báo mạng cũng công khai ủng hộ chuyện sống thử. Diễn viên trẻ Q.H. cũng tuyên bố: "Sống thử, tôi thấy đó là chuyện bình thường".
Tuy nhiên, chuyện sống thử sẽ nảy sinh rất nhiều vấn đề. Lúc sống thử ai cũng nghĩ đến chuyện sẽ tiến tới hôn nhân. Đến khi chia tay rồi mới thấy khó tìm được tình yêu mới. Chuyện này cũng dễ hiểu bởi tâm lý các bạn nam cũng như nữ, có thể chấp nhận người mình yêu đã từng yêu ai đó chứ khó có thể chấp nhận người mình yêu đã từng sống với người khác.
Thứ hai, sống thử nhiều khả năng biến các cô cậu còn "ăn chưa no, lo chưa tới” trở thành những ông bố bà mẹ trẻ. Mặc dù đã bảo nhau có "kế hoạch" nhưng nhiều khi vẫn có "sự cố" ngoài ý muốn. Cũng bởi chủ quan và ít kinh nghiệm cho nên khi quá muộn rồi mới phát hiện ra. Không thể phá thai, các bạn phải chấp nhận làm bố, làm mẹ dù đang ngồi trên ghế giảng đường đại học.
Theo số liệu điều tra của một trường đại học trên địa bàn Hà Nội, có tới 10% sinh viên ủng hộ chuyện sống thử. Tỉ lệ sống thử ở sinh viên đến từ thành thị, nông thôn, sống ở nhà trọ hay ký túc xá là khá phổ biến. Tỉ lệ "sống thử" cao nhất ở những sinh viên ít giao tiếp với xung quanh. Có 47,1% sinh viên "sống thử" cho rằng được sự đồng ý của gia đình, 45,1% sinh viên đó "sống thử" trên 1 năm.
100% sinh viên sống thử có quan hệ tình dục, nhưng chỉ có 48% có sử dụng biện pháp tránh thai. Khi có thai, 43% chọn giải pháp nạo phá thai, chỉ có 36% cho biết là sẽ tiến tới hôn nhân.
Bạn Tú Anh - sinh viên Học viện Ngân hàng có nhận xét rất sâu sắc rằng: "Sống thử là đi ngược lại các truyền thống và văn hóa dân tộc. Dù rằng những người ủng hộ sống thử biện bạch rằng: "Đó là một "nhu cầu" chính đáng một cách sống hợp thời đại, mà nhiều nước phương Tây đã tồn tại nhiều thập niên. Song truyền thống văn hóa Việt Nam luôn tự hào bởi cái cốt cách và tinh thần thanh cao, "thủy chung son sắc" vốn dĩ đã dìu dắt bao thế hệ, bao con người đến với nhau hạnh phúc. Không phải ngẫu nhiên mà ông cha ta đã đúc kết: "Muối ba năm muối đang còn mặn, Gừng chín tháng gừng hãy còn cay…".
III. Tuần qua, dư luận cũng khá lùm xùm về vụ tranh cãi giữa một nhà báo và một single-mom (tạm dịch: bà mẹ đơn thân). Ở đây, chúng tôi không có ý kiến gì về cuộc tranh cãi này mà chỉ muốn lên tiếng về hiện tượng single-mom.
Cũng bắt nguồn từ phương Tây, single-mom chỉ những người phụ nữ độc lập, tự sinh con và tự nuôi con một mình. Và nó đã du nhập vào Việt Nam, lúc đầu còn dè dặt song bây giờ dường như đã thành một trào lưu. Có những cô học sinh, sinh viên không hiểu vì lý do gì, mà tuyên bố thẳng với các bậc sinh thành rằng: "Tương lai con sẽ là một single-mom"!
Có lẽ những cô gái trên không hiểu rằng, chuyện "vượt cạn một mình" không phải là một trải nghiệm sung sướng gì. Việc sinh con mà không có bố chỉ là bần cùng bất đắc dĩ. Trong văn hóa của người phương Đông, thì chuyện "không chồng mà chửa" sẽ bị người đời kỳ thị, lên án, thậm chí… "gọt đầu bôi vôi". Nhưng dần dà theo thời gian, sự kỳ thị đã không còn, thay vào đó là sự cảm thông.
Chúng ta cảm thông với những nữ thanh niên xung phong, từng dâng hiến tuổi trẻ thanh niên vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Khi quá lứa nhỡ thì, họ cố kiếm lấy một đứa con để làm nguồn vui và làm chỗ dựa khi về già. Chúng ta cảm thông với những phụ nữ vì một sự ngang trái, trớ trêu nào đó mà phải xin một đứa con. Nhưng chúng ta không thể cổ vũ tư tưởng làm mẹ một mình và cho đó là một hiện tượng bình thường.
Có thể những phụ nữ muốn làm single-mom cho rằng việc lựa chọn đơn thân hay đa thân là quyền của họ. Song trước khi quyết định, xin hãy suy nghĩ về câu hỏi: "Tại sao lại nỡ tước đi quyền có bố của những đứa con, tước đi quyền có bố chồng, bố vợ của con dâu, con rể mình"?
