Trước đó, đầu tháng 4/2023, Cơ quan CSĐT Công An TP Huế đã quyết định khởi tố vụ án “Mua bán bộ phận cơ thể người”. Đằng sau phi vụ mua bán thận này hé lộ nhiều tình tiết bất ngờ...
Mua bán 1 quả thận kiếm 400 triệu đồng
Đầu năm 2023, anh P.H. (SN 1988, trú phường Hương Hồ, TP Huế) bị suy thận giai đoạn cuối gửi đơn cầu cứu đến Cơ quan công an TP Huế về số tiền hàng trăm triệu đồng bỏ ra mua thận không thành công nhưng không được các đối tượng trả lại. Theo anh H, cuối năm 2021, trong thời gian lọc máu, chạy thận và điều trị tại Khoa Thận nhân tạo tại Bệnh viện Trung ương Huế. Qua giới thiệu của nhiều người, anh H. lần tìm trên mạng xã hội Facebook với mục đích muốn tìm mua 1 quả thận để ghép. Sau thời gian ngắn tìm kiếm, anh H gặp người đồng ý bán. Lúc này, anh H. chỉ liên lạc được với người này qua Facebook. Vẫn biết số tiền mua thận rất lớn nhưng anh H. bàn với gia đình, sẽ chạy vạy vay mượn và sau khi được ghép sẽ cố gắng tìm thêm việc làm để kiếm tiền trả nợ. Tuy nhiên, sau khi vay mượn được 300 triệu đồng để tạm ứng trong tổng số 800 triệu đồng mua 1 quả thận cho các đối tượng qua Faecbook nhưng anh H. không được nhận thận để ghép nên liên lạc để đòi lại tiền đã đưa nhưng không được. Đường cùng, anh H. đành cầu cứu đến Cơ quan công an.
Ngay sau khi nhận được đơn trình báo của anh H., các trinh sát Đội Cảnh sát hình sự Công an TP Huế khẩn trương vào cuộc điều tra. Từ những thông tin chắp vá mà anh H cung cấp, Cơ quan điều tra Công an TP Huế xác minh, thu thập chứng cứ, tài liệu thì xác định sự việc anh H. tố giác là có thật. Trước tình hình đó, Đội Cảnh sát hình sự xin ý kiến Ban chỉ huy Công an TP Huế và sau đó lập chuyên án để đấu tranh, truy bắt các đối tượng. Sau thời gian điều tra, đầu tháng 4/2023, Đội Cảnh sát hình sự Công an TP Huế xác định được hai đối tượng Nguyễn Thanh Tú và Nguyễn Văn Nghĩa.
Nghĩa đã liên hệ với N.Đ.T (SN 1990, trú tỉnh Quảng Nam) là người có nhu cầu bán thận. Để việc mua bán, ghép thận được thực hiện, Nghĩa đã chỉ dẫn T. và anh H. thực hiện một số xét nghiệm tại Bệnh viện Trung ương Huế. Sau khi T. và anh H. có kết quả xét nghiệm phù hợp với nhau để thực hiện ca ghép thận thì Nghĩa và Tú thống nhất tiền bán thận của T. là 360 triệu đồng. Thế nhưng, Tú gặp và thỏa thuận thống nhất với anh H. toàn bộ chi phí mua bán, ghép thận thành công với tổng số tiền 800 triệu đồng và anh H. đồng ý. Như vậy, trừ tiền mua thận của T và các chi phí, Tú và Nghĩa sẽ thu lợi bất chính khoảng 400 triệu đồng từ 1 phi vụ mua bán thận.
Sau khi thỏa thuận việc mua bán thận, Tú đã 2 lần nhận tạm ứng của anh H., với tổng số tiền 300 triệu đồng (mỗi lần 150 triệu đồng). Sau khi nhận tiền từ anh H., Tú khai nhận đã đưa hết cho Nghĩa để Nghĩa thực việc mua bán, ghép thận cho anh H. Số còn lại sẽ nhận sau khi ghép thận thành công. Khi nhận tiền từ Tú, Nghĩa đưa lại cho Tú số tiền 50 triệu đồng là tiền môi giới và ứng cho người bán số tiền 40 triệu đồng và sử dụng khoảng 60 triệu đồng để phục vụ việc ăn ở, đi lại và làm các xét nghiệm, số còn lại Nghĩa đã tiêu xài. Một thời gian sau, gia đình T. không đồng ý cho bán thận nên không thực hiện việc mua bán, ghép thận được.
Theo một nguồn tin riêng mà PV Báo CAND có được, T. hiện là một bác sĩ. Nguyên nhân T. bán thận là do túng quẫn nợ nần vay mượn đầu tư mở phòng mạch tư nhân; trong khi vợ T. không việc làm mà lại có đến 3 con nhỏ khiến cuộc sống “cơm áo gạo tiền” đã dồn nén T. vào đường cùng... Tuy nhiên, trước khi bắt đầu diễn ra cuộc ghép thận thì ba mẹ T. phải là người ký vào giấy xác nhận đồng ý. Khi nghe tin này, ba mẹ T. như “sét đánh ngang tai”, dù họ nghèo khổ, không có tiền cho con nhưng họ không nỡ lòng nào nhìn con mình phải bán thận để trả nợ nên không đồng ý ký giấy xác nhận. Lúc này, T. lo sợ Tú và Nghĩa đe dọa bắt làm lại hồ sơ nên không dám quay ra lại Huế nữa nên việc thực hiện mua bán, ghép thận giữa anh H. và T. không được thực hiện. Anh H. tìm mọi cách liên hệ với Tú và Nghĩa để lấy lại tiền, tuy nhiên mới chỉ nhận lại được số ít nên anh H. trình báo Cơ quan công an.
Tại Cơ quan công an, Nguyễn Thanh Tú và Nguyễn Văn Nghĩa đã khai nhận toàn bộ hành vi vi phạm của mình. Cơ quan công an khẳng định, Nguyễn Thanh Tú và Nguyễn Văn Nghĩa đã lợi dụng người có hoàn cảnh khó khăn cần bán thận và người bị suy thận cần ghép thận, đứng ra mua bán thận vì mục đích vụ lợi để hưởng tiền chênh lệch mà vi phạm pháp luật và gây mất trật tự xã hội trên địa bàn. Mặc dù chưa thực hiện được là do khách quan, ngoài ý muốn nên hành vi của Tú và Nghĩa đã đủ yếu tố cấu thành tội “Mua bán bộ phận cơ thể người” quy định tại khoản 1, Điều 154, Bộ luật Hình sự...
Trở thành người môi giới sau khi bán thận
Quá trình tìm hiểu, chúng tôi được biết, Nguyễn Thanh Tú và Nguyễn Văn Nghĩa từng tham gia bán thận cách đây nhiều năm. Dù sinh ra và lớn lên tại Bà Rịa - Vũng Tàu nhưng cách đây gần 10 năm, Tú rời miền Nam và ra Huế bán cà phê ở khu vực gần Bệnh viện Trung ương Huế nhằm tiếp cận những người suy thận để móc nối, tìm người mua bán thận. Vốn bản thân từng bán 1 quả thận nên Tú biết được nhu cầu người mua thận rất nhiều, dù giá tiền cao bao nhiêu, người mua vẫn xoay xở để mua cho bằng được. Từ đó, Tú nảy sinh ý định tham gia việc môi giới, kết nối giữa người mua với người bán thận. Để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng, Tú sử dụng các tài khoản Face[1]book không lấy tên thật nhằm đứng ra môi giới giữa người mua và người bán...
Điều đáng nói, Tú không chỉ là tác giả của phi vụ mua bán nói trên, đầu năm 2023, Cơ quan CSĐT Công an TP Thuận An (Bình Dương) cũng tiếp nhận được tin báo về tội phạm có dấu hiệu “Mua bán mô hoặc bộ phận cơ thế người” xảy ra tại Bệnh viện Trung ương Huế có liên quan đến Nguyễn Thanh Tú. Trước đó, N.A.Th. (SN 1991, trú tỉnh Trà Vinh) vay mượn tiển để chữa bệnh tai biến cho mẹ, dẫn đến nợ nần, không có khả năng trả nợ nên Th. lên Facebook vào nhóm “Tìm người hiến thận và nguồn ghép thận” để tìm hiểu bán 1 quả thận cho người nào cần. Thông qua nhóm mạng xã hội “Tìm người hiên thận và nguồn ghép thận”, Th. được tài khoản Facebook tên “T.D” liên hệ trao đối và Th. đồng ý bán 1 quả thận với giá 400 triệu đồng. Ngày 30/7/2022, Th. được tài khoản tên “T.D” mua vé máy bay ra Hà Nội gặp anh V.T.T (trú TP Hà Nội) mục đích là để bán thận và thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân cần ghép thận tại Hà Nội.
Tuy nhiên, quá trình giao dịch giữa Th. và T. không thành công do quy trình nhận và cho thận tại Hà Nội bất lợi cho người mua thận nên T. đã giới thiệu Th. liên hệ với Nguyễn Thanh Tú là người môi giới bán thận tại TP Huế (Thừa Thiên-Huế). Sau khi Th. có số điện thoại của Nguyễn Thanh Tú và kết bạn qua Zalo thì Tú nói với Th. muốn hiến thận thì phải có các giấy tờ gồm: CMND, sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy đăng ký tạm trú, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, giấy tư pháp, sơ yếu lý lịch. Tú kêu Th. phải đến Bệnh viện Trung ương Huế để khám bệnh và làm xét nghiệm máu, đủ sức khỏe thì mới được hiến thận cho bệnh nhân nữ L.T.L.H (SN 1971). Sau khi làm các thủ tục theo đề nghị của Tú thì Th. đồng ý bán 1 quả thận với giá 400 triệu đồng. Lúc này, Tú nói với Th. rằng, chi phí khám bệnh, tiền vé máy bay đi lại, tiền ăn uống, Tú sẽ lo hết. Sau đó, Th. đến Bệnh viện Trung ương Huế khám và làm các thủ tục, sinh hoạt và ở tại Bệnh viện Trung ương Huế 4 tháng để thực hiện việc xét nghiệm và chăm sóc sức khỏe.
Sau đó, Tú báo cho Th. biết là Th. đủ điều kiện sức khỏe để bán thận và đề nghị Th. trở về quê để lo thủ tục giấy tờ phục vụ việc bán thận. Trong thời gian Th. đi khám bệnh và làm thủ tục giấy tờ, do không có tiền nên Tú đã đưa cho Th. trước 200 triệu đồng. Sau khi khám bệnh, đủ tiêu chuẩn sức khỏe, thủ tục hồ sơ bán thận của Th. còn thiếu xác nhận của cha và mẹ ruột. Bước đầu, tại cơ quan điều tra, Th. đã khai nhận việc mua bán thận như trên.
Theo Cơ quan công an, thời gian gần đây, trên các trang mạng xã hội, nhất là Facebook, các đối tượng môi giới, mua bán thận đã ẩn mình bằng các tài khoản trên không gian mạng để thực hiện hành vi phạm tội một cách tinh vi. Thậm chí, một số trang công khai quảng cáo về việc mua bán thận. Đơn cử như một trang “Bán thận” có đến 1,2 ngàn lượt tương tác. Qua tìm hiểu của chúng tôi, có rất nhiều bình luận công khai đến việc mua bán thận trên trang này. Trong đó, người có nhu cầu bán thận với lý do được đưa ra là vì hoàn cảnh khó khăn, nợ tiền, cần tiền lo cho con cái, chữa bệnh cho người thân... Trong khi đó, một số người đang mắc bệnh, có nhu cầu tìm thận để ghép cũng đến các trang mạng này để mua. Giữa bên mua và bên bán cũng “vô tư” công khai số điện thoại để tiện liên lạc qua Zalo. Thực trạng này đã vô tình tạo ra mảnh đất màu mỡ để “cò” mua bán thận hoành hành.
Tại hội thảo khoa học về đăng ký và phòng, chống mua bán bộ phận cơ thể người do Bộ Y tế tổ chức vào tháng 2/2023, cơ quan chức năng cho biết, tình trạng buôn bán tạng, trong đó phổ biển nhất là thận ở nước ta có xu hướng gia tăng và diễn biến ngày càng nghiêm trọng với nhiều hình thức tinh vi. Nhiều đối tượng trước đây đã từng là nạn nhân của loại tội phạm này nên biết được nhu cầu và lợi nhuận cao, đã câu kết, móc nối với các đối tượng khác hình thành đường dây hoạt động phạm tội. Để ngăn chặn tình trạng mua bán thận, Cơ quan công an khuyến cáo đối với những người bị bệnh cần đến các cơ sở y tế tìm hiểu thông tin, đăng ký nhận mô, bộ phận hiến tặng, chờ cơ hội được ghép thận nhân đạo và tuyệt đối không được mua, bán. Bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng Công an, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường tuyên truyền Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác để người dân nắm được đầy đủ. Đồng thời, khuyến khích, động viên người dân tham gia hiến, tặng mô với ý nghĩa nhân đạo cho những người mắc bệnh có cơ hội phục hồi sức khỏe, kéo dài sự sống.
Cuộc truy lùng đường dây buôn thận liên tỉnh 
Người đàn ông bán thận trở thành kẻ điều hành đường dây buôn thận 
