Sáng 20/6, tại Trung tâm hội nghị biểu diễn TP Hải Phòng, trong khuôn khổ Diễn đàn báo chí toàn quốc 2026, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức phiên thảo luận “Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI: Bảo vệ giá trị của nghề báo”.
Với sự tham gia của các đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà báo, diễn giả, chuyên gia truyền thông uy tín, Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III năm 2026 tiếp tục là cuộc thảo luận chuyên sâu, tầm vóc và quy mô về những vấn đề nóng bỏng nhất trong đời sống báo chí hiện nay, về chiến lược phát triển của các toà soạn trong bối cảnh mới.
Đặc biệt, Đại hội XIV của Đảng thành công tốt đẹp, đã khai mở sứ mệnh của nền báo chí nước nhà trong giai đoạn mới: Kiến tạo, dẫn dắt, kết nối tạo nên sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và khát vọng của cả dân tộc.
Dự và phát biểu tại phiên thảo luận, nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, vấn đề bản quyền của báo chí đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Nếu không bảo vệ được bản quyền thì chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi các trang mạng xã hội sao chép, sử dụng mà không dẫn nguồn. Vì vậy, câu chuyện bản quyền không chỉ là bảo vệ một bài báo mà là bảo vệ khả năng để báo chí tiếp tục thực hiện sứ mệnh của mình trong tương lai.
Nhà báo Lê Quốc Minh nêu quan điểm, trong suốt chiều dài lịch sử, công nghệ luôn thay đổi cách thông tin được truyền tải. Nhưng giá trị cốt lõi của báo chí chưa bao giờ thay đổi, đó là tạo ra những thông tin đáng tin cậy cho xã hội. Và nếu báo chí vẫn là nơi tạo ra giá trị đó, thì bản quyền không chỉ là câu chuyện của luật pháp mà là câu chuyện bảo vệ tương lai của nghề báo.
Vì vậy, các đơn vị, trang mạng, cơ quan tổ chức sử dụng hình ảnh của cơ quan báo chí phải trả phí là hoàn toàn đúng đắn. Sự sáng tạo, cảm xúc của con người sẽ tạo nên các sản phẩm báo chí có giá trị. Đây cũng là sự vượt trội so với các tác phẩm sáng tạo từ AI.
Cũng tại phiên thảo luận, đại diện các cơ quan báo chí và đại biểu tham dự đã có nhiều ý kiến phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp liên quan đến vấn đề bản quyền báo chí, trong thời đại công nghệ bùng nổ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách thông tin được sản xuất, phân phối và tiêu thụ.
Trong đó, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VHTT&DL) Đặng Thị Phương Thảo cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, vấn đề bảo vệ bản quyền báo chí đang đứng trước nhiều thách thức mới khi nội dung được số hóa hoàn toàn, lan truyền tức thời trên internet, mạng xã hội trở thành kênh tiếp cận thông tin chủ yếu và AI có khả năng thu thập, xử lý, tái tạo nội dung.
Quá trình số hóa cũng khiến nội dung báo chí trở thành tài sản dễ bị sao chép và khai thác trái phép với nhiều hình thức khác nhau. Tình trạng xâm phạm bản quyền gây ra nhiều hệ lụy. Đối với cơ quan báo chí là mất doanh thu quảng cáo, giảm lượng truy cập và giảm hiệu quả thu phí nội dung. Đối với nhà báo là làm suy giảm động lực sáng tạo, khó bảo vệ quyền tác giả. Đối với xã hội là làm gia tăng thông tin sai lệch, cắt ghép và suy giảm động lực đầu tư cho báo chí chất lượng cao.
Theo bà Đặng Thị Phương Thảo, bảo vệ bản quyền báo chí không chỉ là bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, mà còn là bảo vệ nền báo chí chuyên nghiệp, bảo vệ nguồn tin chính thống và bảo vệ quyền được tiếp cận thông tin chất lượng của công chúng.
Ý kiến của Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông Nguyễn Quang Đồng cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến mô hình kinh doanh báo chí trong kỷ nguyên AI, khả năng bảo vệ tài sản trí tuệ và xây dựng nguồn thu mới cho các cơ quan báo chí.
Theo đó, mỗi cơ quan báo chí hiện nay sở hữu ba tài sản quan trọng gồm kho dữ liệu tích lũy qua nhiều năm, uy tín thương hiệu được xây dựng trong lịch sử và tệp độc giả, khách hàng sẵn có. Đây là những nguồn lực chiến lược cần được bảo vệ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên môi trường số.
Ông Nguyễn Quang Đồng cho rằng, việc bảo vệ tài sản trí tuệ cần được thực hiện xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất nội dung đến lưu trữ, phân phối và khai thác thương mại. Đồng thời, các cơ quan báo chí cần đầu tư nhiều hơn cho đội ngũ phóng viên, từ trang thiết bị tác nghiệp đến cơ chế khuyến khích sáng tạo nhằm tạo ra những sản phẩm có chất lượng và giá trị cao.
Trong phần trao đổi mở, nhiều đại biểu tập trung thảo luận các vấn đề như: Báo chí đang mất đi điều gì khi nội dung bị khai thác rộng rãi trên môi trường số; cần ưu tiên bảo vệ tác phẩm báo chí, dữ liệu báo chí hay năng lực sản xuất thông tin gốc; AI là đối tác, khách hàng hay đối thủ của báo chí.
Cũng trong sáng 20/6, Diễn đàn Báo chí Toàn quốc 2026 diễn ra với 4 phiên thảo luận khác: Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai; Đổi mới sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí và phiên thảo luận Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số.
Chiều cùng ngày, Diễn đàn sẽ tiếp tục với các phiên thảo luận: Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí - Góc nhìn người trong cuộc; AI - Ứng dụng thế nào, áp dụng cái gì và kiểm soát ra sao tại cơ quan báo chí Việt Nam; Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển; Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỉ nguyên số và phiên bế mạc.
