Buổi sáng, đứng ở đỉnh đèo Cả trên con đường thiên lý nhìn xuống phía Đông là vịnh biển Vũng Rô cơ hồ như tấm lụa mềm xanh màu ngọc bích nằm giữa vòng cung dãy núi Đại Lãnh. Nơi ấy từng là căn cứ địa cách mạng gắn liền với những chiến công hào hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và cũng là điểm đến của những con tàu không số vận chuyển vũ khí chi viện chiến trường miền Nam, trong đó, lực lượng An ninh Phú Yên là mũi nhọn góp phần rà soát, lựa chọn nhân lực, tổ chức thực hiện các phương án bảo vệ, làm trong sạch địa bàn từ nơi tiếp nhận vũ khí lên tới căn cứ đảm bảo an toàn.
Đi tìm tư liệu cho bài viết này, tôi may mắn được tiếp xúc một trong những nhân chứng lịch sử trực tiếp chỉ đạo lực lượng An ninh huyện Tuy Hòa 1, phối hợp Ban An ninh Phú Yên tham gia tiếp nhận vũ khí ở bến Vũng Rô, là vị cán bộ lão thành cách mạng Nguyễn Duy Luân, bí danh Chín Cao, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, nguyên Trưởng ty Công an Phú Khánh…
Ở tuổi 83, nhưng những năm tháng lịch sử hào hùng còn sống mãi trong tâm trí của ông, nên khi nhắc tới sự kiện những con tàu không số cập bến Vũng Rô, ông đã hồ hởi tiếp tôi. Theo mạch chuyện của ông, tôi được biết trong kháng chiến chống Mỹ, nguồn vũ khí chi viện chiến trường miền
Trong khi đó Phú Yên nằm ở ven biển khu Nam Trung Bộ, những tổ bộ đội, dân công phải lội bộ vượt đường rừng ra Quảng Nam tiếp nhận vũ khí. Trước chuyến đi, mỗi người phải cõng theo 20 cân gạo để tự lo cái ăn hơn một tháng và chỉ đủ sức mang về 20 cân vũ khí. Không ít lần bộ đội, dân công phải chiến đấu và hy sinh anh dũng khi chạm trán với địch.
Trong khi đó, vũ khí là nhu cầu cấp bách để phát triển lực lượng vũ trang, đánh địch, mở rộng vùng giải phóng, nhưng việc vận chuyển vấp phải nhiều trở ngại bởi các tuyến giao thông chiến lược cần vượt qua nằm trong tầm kiểm soát của địch. Chính vì thế, Trung ương chọn phương án vận chuyển bằng đường biển trên những con tàu không số chi viện cho Liên tỉnh III, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Phú Yên và Phân khu Nam của Quân khu 5, mà điểm đến là vùng biển Phú Yên.
Ông Nguyễn Duy Luân kể: "Phú Yên có bờ biển gần hai trăm cây số, nhưng lại nằm trong vùng địch kiểm soát, trong khi vũ khí vận chuyển từ miền Bắc vào bằng tàu thủy, mỗi chuyến ít nhất 50 tấn, nhưng chỉ cập bến trong đêm tối và phải ngược ra hải phận quốc tế trước khi trời sáng. Yêu cầu đặt ra là phải huy động đủ nhân lực tiếp nhận vũ khí từ tàu vào bờ ngay trong đêm, bến đón tàu phải có nơi bộ đội, dân công trú ẩn và cất giấu vũ khí nếu không chuyển kịp lên căn cứ và đặc biệt phải làm trong sạch địa bàn, trong sạch đội ngũ tham gia tiếp nhận vũ khí và phải bảo đảm yếu tố bí mật, bất ngờ, nhanh gọn và tuyệt đối an toàn".
Một ngày giữa năm 1964, trong lán trại ở rừng Suối Phẩn, xã Hòa Mỹ, huyện Tuy Hòa 1, đồng chí Bí thư Liên tỉnh III Nguyễn Hồng Châu; Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên Trần Suyền, Phó Chính ủy Phân khu Nam Lê Đình Yên, Phó tư lệnh Y BLốc… cùng lựa chọn bến đón tàu.
Có ý kiến chọn vịnh Xuân Đài ở Sông Cầu, nhưng khi chuyển vũ khí vào hậu cứ phải vượt qua ba tuyến địch, trong đó có khu biệt kích Đồng Tre rất hiểm nguy và dễ bị lộ. Hơn nữa sẽ gặp khó khăn khi cung cấp lương thực cho bộ đội, dân công. Cuối cùng thì bến Vũng Rô ở xã Hòa Xuân, huyện Tuy Hòa 1 - nay là huyện Đông Hòa đã được lựa chọn, vì bến bãi này gần hai huyết mạch giao thông đường sắt và QL1A ở đèo Cả.
Cuộc họp kết thúc, đồng chí Trần Suyền thay mặt Liên tỉnh ủy III, Tỉnh ủy Phú Yên nhận nhiệm vụ Trưởng bến, tổ chức tiếp nhận, cất giấu và vận chuyển vũ khí về căn cứ. Đại đội K60 phối hợp Phân khu
Nhiệm vụ làm trong sạch địa bàn và đội ngũ tiếp nhận vũ khí, bảo đảm yếu tố bí mật, an toàn do đồng chí Nguyễn Anh Hào - Ủy viên Ban An ninh Phú Yên chỉ huy, phối hợp Ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 và An ninh xã Hòa Hiệp, Hòa Xuân thực hiện. Cùng thời điểm này, tại căn cứ Hốc Xoài, xã Hòa Thịnh, đồng chí Nguyễn Duy Luân - Bí thư Huyện ủy kiêm Trưởng ban An ninh huyện Tuy Hòa 1 triển khai nhiệm vụ phối hợp tiếp nhận vũ khí từ tàu không số.
Ông Luân nhớ lại: "Trước tình thế tranh chấp "ngày địch, đêm ta", trong khi dân công tham gia chuyển tải vũ khí ở mỗi xã lên tới cả trăm người, nên lực lượng an ninh thật sự vất vả khi rà soát nhân thân từng người để loại trừ "chân rết" của địch cài cắm trong dân.
Mặt khác an ninh phải lựa chọn, xây dựng những đảng viên, công an viên, du kích có ý thức chính trị tốt để tổ chức giáo dục dân công bảo đảm tuyệt đối bí mật trước, trong và sau khi thực hiện nhiệm vụ. Ban An ninh tham mưu cho Tỉnh ủy Phú Yên giao việc tiếp nhận vũ khí từ tàu không số vào bến bãi cho bộ đội, an ninh, cán bộ đảng viên đảm trách.
Sau đó dân công hai xã Hòa Hiệp, Hòa Xuân đưa vào chân núi, còn dân công các xã Hòa Tân, Hòa Đồng, Hòa Mỹ, Hòa Thịnh vận chuyển lên căn cứ. Khó khăn đặt ra là sau khi huy động hàng trăm dân công đến chân núi đèo Cả phải tính toán nhiều vấn đề liên quan công tác bảo đảm bí mật. Tất cả thực hiện phương châm "Đi không dấu, nấu không khói, nói không to, ho không tiếng".
Trước khi đón tàu cập bến Vũng Rô, lực lượng dân công, du kích chỉ biết chuẩn bị gạo, muối cho chuyến công tác hơn mười ngày và không được tiết lộ cho ai biết. Trong thời gian tham gia chuyến "công tác đặc biệt" này, không ai được rời đội ngũ và phải chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy. Khi trở về làng sinh sống cũng phải giữ bí mật công việc đã làm.
Chuyến tàu đầu tiên nhận tín hiệu cập bến Vũng Rô lúc nửa đêm 28/11/1964 không chỉ vận tải 65 tấn vũ khí, mà còn mang đến niềm vui bất ngờ khi vị thuyền trưởng chính là người con của Phú Yên - ông Hồ Đắc Thạnh. Tàu cập sát chân núi Hòn Nưa, ông Trần Suyền - Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên ra tận nơi ôm chầm thuyền trưởng trong niềm xúc động dâng trào nước mắt.
Cho tới bây giờ đã 46 năm trôi qua, nhưng khi tiếp xúc với chúng tôi, cảm xúc dào dạt niềm vui khi được trở về quê hương vẫn hiện hữu trong ánh mắt và âm giọng của vị thuyền trưởng năm xưa.
Không bốc hết vũ khí trong đêm, lực lượng tiếp nhận phải phối hợp hải quân trên tàu giăng tấm lưới khổng lồ mang theo che kín thân tàu nối liền với núi Hòn Nưa, rồi chặt cành lá rừng ngụy trang con tàu thành… chân núi để lưu lại thêm một ngày đêm.
Trên chuyến tàu thứ hai cập bến Vũng Rô đêm 25/12/1964, ngoài 60 tấn vũ khí còn có 3 tấn gạo thơm của Bộ Tư lệnh Hải quân gửi tặng dân quân ở bến.
Trước khi rời Hải Phòng khởi hành chuyến thứ ba, Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh cùng đồng đội không chỉ gói thật nhiều bánh chưng mà còn góp tiền mua trà Thái Nguyên, bia Trúc Bạch, thuốc lá Điện Biên mang lên tàu sau khi bóc hết nhãn hiệu để đảm bảo bí mật.
Lần đó, tàu cập bến Vũng Rô đúng vào thời khắc giao thừa Tết Nguyên đán Ất Tỵ (1/2/1965), Ban chỉ huy bến cùng anh em trên tàu đến bên chiếc radio trong phòng báo vụ nghe lời chúc Tết ấm áp thân thương của Bác Hồ kính yêu. Cả ba chuyến tàu do Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh chỉ huy vào bến Vũng Rô mang theo gần 200 tấn vũ khí an toàn…
Kết thúc câu chuyện, ông Nguyễn Duy Luân khẳng định: "Lực lượng An ninh Phú Yên đã có những chiến công thầm lặng trong việc bảo đảm bí mật tiếp nhận vũ khí trên những chuyến tàu không số cập bến Vũng Rô an toàn"
